અમદાવાદ શહેરના જમાલપુર સ્થિત જગન્નાથ મંદિરમાંથી દર વર્ષે નીકળતી ભવ્ય રથયાત્રા એ માત્ર ધાર્મિક ઉત્સવ નથી, પણ ગુજરાતની અસ્મિતાનું પ્રતીક છે. આ વર્ષે એટલે કે 2026 માં નીકળનારી 149th Jagannath Rath Yatra 2026 ને લઈને તડામાર તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. અક્ષય તૃતીયા (અખાત્રીજ) ના પવિત્ર દિવસે ભગવાનને ચંદનનો લેપ લગાવીને ‘ચંદનયાત્રા’ ની વિધિ કરવામાં આવી હતી, જે રથયાત્રાના આગમનનો પ્રથમ સંકેત ગણાય છે.
આજના આ વિશેષ લેખમાં આપણે જાણીશું કે 149મી રથયાત્રાની તૈયારીઓ કેવી રીતે ચાલી રહી છે, ચંદનયાત્રાનું મહત્વ શું છે અને આ વર્ષે રથયાત્રાના માર્ગ પર કયા પ્રકારનું આયોજન કરવામાં આવશે.
અક્ષય તૃતીયા અને ચંદનયાત્રાનું ધાર્મિક મહત્વ
રથયાત્રાના ઉત્સવની શરૂઆત અક્ષય તૃતીયાના દિવસથી જ થઈ જાય છે. પરંપરા મુજબ, આ દિવસે ભગવાન જગન્નાથ, ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રાને શીતળતા પ્રદાન કરવા માટે આખા શરીરે ચંદનનો લેપ કરવામાં આવે છે. 149th Jagannath Rath Yatra 2026 ના આ પ્રારંભિક તબક્કે ભગવાનને જળયાત્રા સુધી ગરમીથી રાહત આપવા માટે આ વિશેષ શૃંગાર કરવામાં આવે છે.
મંદિરના મહંત અને ટ્રસ્ટીઓની હાજરીમાં વિધિવત પૂજા-અર્ચના કર્યા બાદ રથના પૈડા પૂજનની વિધિ પણ આ દિવસે સંપન્ન કરવામાં આવે છે. આ દિવસથી જ રથના રંગરોગાન અને સમારકામની કામગીરી વેગીલી બને છે.
નવા રથોનું નિર્માણ અને સમારકામ
અમદાવાદની રથયાત્રામાં ભગવાન જે રથમાં બિરાજે છે, તેની જાળવણી ખૂબ જ મહત્વની છે. 149th Jagannath Rath Yatra 2026 માટે રથના પૈડા અને ધરીની મજબૂતીની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. ખાતી જ્ઞાતિના કારીગરો દ્વારા પરંપરાગત રીતે રથનું કામ કરવામાં આવે છે. અખાત્રીજના દિવસથી રથની પૂજા કરીને લાકડાના કામની શરૂઆત કરવામાં આવે છે.
ભગવાન જગન્નાથનો નંદીઘોષ રથ, બલભદ્રજીનો તાલધ્વજ રથ અને સુભદ્રાજીનો દેવદલન રથ – આ ત્રણેય રથોને નવા વાઘા અને રંગોથી સજાવવાની પ્રક્રિયા આગામી દિવસોમાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
149th Jagannath Rath Yatra 2026: સુરક્ષા અને પોલીસ બંદોબસ્ત
અમદાવાદની રથયાત્રા એ દેશની બીજા નંબરની સૌથી મોટી રથયાત્રા છે, તેથી સુરક્ષા વ્યવસ્થા સૌથી મોટો પડકાર હોય છે. 149th Jagannath Rath Yatra 2026 માટે અમદાવાદ પોલીસ કમિશનર અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા અત્યારથી જ રૂટ નિરીક્ષણ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યું છે. સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં શાંતિ સમિતિની બેઠકો અને ડ્રોન દ્વારા દેખરેખ રાખવાનું આયોજન ઘડાઈ રહ્યું છે.
આ વર્ષે રથયાત્રામાં હજારોની સંખ્યામાં પોલીસ જવાનો, પેરામિલીટરી ફોર્સ અને સીસીટીવી કેમેરાના નેટવર્ક દ્વારા અભેદ કિલ્લા જેવી સુરક્ષા પુરી પાડવામાં આવશે.
રથયાત્રાના માર્ગ અને પ્રસાદની વ્યવસ્થા
ભગવાનની નગરચર્યા જે માર્ગ પરથી નીકળવાની છે, તે પરંપરાગત રૂટ એટલે કે જમાલપુર, ખાડિયા, કાલુપુર, સરસપુર (મોસાળ) અને રાયપુરના વિસ્તારોમાં ભક્તો દ્વારા અત્યારથી જ તૈયારીઓ શરૂ કરાઈ છે. 149th Jagannath Rath Yatra 2026 માં લાખો ભક્તો ઉમટી પડવાના હોવાથી પ્રસાદ તરીકે મગ, જાંબુ અને કેરીની વ્યવસ્થા મોટા પાયે કરવામાં આવી રહી છે.
સરસપુરના મોસાળમાં ભગવાનનું સ્વાગત કરવા માટે લોકો અત્યંત ઉત્સાહિત છે. અહીં હજારો ભક્તો માટે રસોડા ધમધમશે, જે રથયાત્રાની અનોખી પરંપરા છે.
જળયાત્રા: રથયાત્રા પહેલાનો મહત્વનો પડાવ
અખાત્રીજની ચંદનયાત્રા બાદ હવે સૌની નજર જળયાત્રા પર છે. જળયાત્રાના દિવસે ભગવાન ગંગા પૂજન માટે સાબરમતી નદીના કિનારે જાય છે અને ત્યાંથી લાવેલા જળથી ભગવાનનો અભિષેક કરવામાં આવે છે. આ વિધિ બાદ ભગવાન ગજવેશ ધારણ કરે છે અને મામાના ઘરે એટલે કે સરસપુર જાય છે. 149th Jagannath Rath Yatra 2026 ના આયોજનમાં જળયાત્રા પણ એક મોટું આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહેશે.
ટેકનોલોજી અને લાઇવ ટેલિકાસ્ટ
આધુનિક સમયમાં રથયાત્રાના દર્શન ગૂગલ મેપ્સ અને લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ દ્વારા પણ કરી શકાય છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા 149th Jagannath Rath Yatra 2026 નું લાઇવ પ્રસારણ દેશ-વિદેશમાં વસતા ભક્તો માટે કરવામાં આવશે. રથયાત્રા કયા સ્થળે પહોંચી છે તેનું જીવંત અપડેટ મોબાઈલ એપ દ્વારા આપવાની પણ યોજના છે.
અમદાવાદની 149મી રથયાત્રાની તૈયારીઓ શરૂ થતા જ આખું શહેર ભક્તિમય બની ગયું છે. 149th Jagannath Rath Yatra 2026 માત્ર એક યાત્રા નથી પણ શાંતિ અને કોમી એકતાનો સંદેશ છે. અખાત્રીજના દિવસે થયેલો આ મંગલ પ્રારંભ અષાઢી બીજના દિવસે ભવ્યતાની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચશે. ભક્તો અત્યારથી જ ‘જય રણછોડ, માખણ ચોર’ ના નાદ સાથે ભગવાનના સ્વાગતની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
149th Jagannath Rath Yatra 2026 મા (FAQs):
અમદાવાદમાં 149મી રથયાત્રા ક્યારે છે?
2026 માં રથયાત્રા અષાઢી બીજના દિવસે નીકળશે. તારીખ મુજબ જોતા આ આયોજન જૂન કે જુલાઈ માસમાં (તિથિ મુજબ) રહેશે.
ચંદનયાત્રાનું શું મહત્વ છે?
ચંદનયાત્રા એટલે અખાત્રીજના દિવસે ભગવાનને ગરમીથી બચાવવા ચંદનનો લેપ કરવાની વિધિ. આ દિવસથી જ રથ બનાવવાની અને રથયાત્રાની તૈયારીઓનો સત્તાવાર પ્રારંભ થાય છે.
રથયાત્રાનો મુખ્ય પ્રસાદ શું હોય છે?
અમદાવાદની રથયાત્રામાં કાચા મગ, જાંબુ, કેરી અને ફણગાવેલા કઠોળનો પ્રસાદ મુખ્યત્વે વહેંચવામાં આવે છે.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.