નિષ્ક્રિય આવક (Passive Income) એટલે એવી આવક કે જેના માટે તમારે રોજ ૯ થી ૬ ની નોકરી કરવાની જરૂર નથી. એકવાર મહેનત કરીને સિસ્ટમ સેટ કરી લો, પછી તમે ઊંઘતા હોવ કે વેકેશન માણતા હોવ, પૈસા તમારા ખાતામાં આવતા રહે છે.
૨૦૨૬ માં ટેકનોલોજી અને ડિજિટલ યુગના કારણે પેસિવ ઇનકમ ઉભી કરવી ખૂબ જ સરળ બની ગઈ છે. અહીં એવા ૭ અસરકારક રસ્તા છે જે તમને આર્થિક આઝાદી અપાવી શકે છે:
૧. ડિવિડન્ડ આપતા સ્ટોક્સ (Dividend Stocks)
જ્યારે તમે સારી કંપનીના શેર ખરીદો છો, ત્યારે કંપની તેના નફાનો અમુક હિસ્સો શેરધારકોને આપે છે, જેને ‘ડિવિડન્ડ’ કહેવાય છે.
- કેવી રીતે શરૂ કરવું? બ્લુ-ચિપ કંપનીઓ (જેમ કે ITC, TCS, HDFC) ના શેર ખરીદો જે નિયમિત ડિવિડન્ડ આપે છે.
- ફાયદો: શેરના ભાવ વધશે એ અલગ અને ડિવિડન્ડની રોકડ આવક પણ ચાલુ રહેશે.
૨. રિયલ એસ્ટેટ અને રેન્ટલ ઇનકમ (Rental Income)
ઘર કે દુકાન ભાડે આપવી એ પેસિવ ઇનકમનો સૌથી જૂનો અને વિશ્વસનીય રસ્તો છે.
- ૨૦૨૬ નો ટ્રેન્ડ: જો તમારી પાસે આખી પ્રોપર્ટી ખરીદવાના પૈસા નથી, તો તમે REITs (Real Estate Investment Trusts) માં રોકાણ કરી શકો છો. આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવું જ છે જેમાં તમે નાની રકમ રોકીને રિયલ એસ્ટેટના ભાડાનો લાભ મેળવી શકો છો.
૩. ઇ-બુક લખવી અને વેચવી (Digital Books)
જો તમને કોઈ વિષય પર જ્ઞાન હોય, તો તમે ઇ-બુક લખીને એમેઝોન કિન્ડલ (Amazon Kindle) પર પબ્લિશ કરી શકો છો.
- ફાયદો: તમારે પુસ્તક એક જ વાર લખવાનું છે. તે વર્ષો સુધી ઓનલાઇન વેચાતું રહેશે અને તમને રોયલ્ટી મળતી રહેશે.
૪. યુટ્યુબ ચેનલ (YouTube Automation)
યુટ્યુબ અત્યારે પૈસા કમાવવાનું મશીન છે. જો તમે વીડિયો બનાવીને ફેમસ નથી થવા માંગતા, તો તમે ‘ફેસલેસ’ (મોઢું બતાવ્યા વગરના) વીડિયો બનાવી શકો છો.
- કેવી રીતે? AI સાધનોનો ઉપયોગ કરીને એજ્યુકેશન, સ્ટોરી ટેલિંગ કે મોટિવેશનલ વીડિયો બનાવો. જાહેરાતો (Ads) દ્વારા તમને પેસિવ ઇનકમ મળશે.
૫. એફિલિએટ માર્કેટિંગ (Affiliate Marketing)
બીજાની પ્રોડક્ટ્સ વેચીને કમિશન મેળવવું.
- કેવી રીતે? સોશિયલ મીડિયા કે બ્લોગ પર એમેઝોન અથવા અન્ય કંપનીની પ્રોડક્ટ લિંક શેર કરો. જ્યારે પણ કોઈ તમારી લિંક પરથી ખરીદી કરશે, તમને કમિશન મળશે. આ ૨૪ કલાક ચાલતી પ્રક્રિયા છે.
૬. ઓનલાઇન કોર્સ વેચવો (Online Courses)
શું તમે રસોઈ બનાવવામાં, કોડિંગમાં કે ગિટાર વગાડવામાં માહિર છો? તમારા જ્ઞાનનો એક કોર્સ રેકોર્ડ કરો અને તેને Udemy અથવા Skillshare જેવી વેબસાઇટ પર મૂકો.
- ફાયદો: લોકો રાત્રે પણ તમારો કોર્સ ખરીદશે અને તમારા ખાતામાં પૈસા જમા થશે.
૭. મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP (Systematic Investment Plan)
આ સૌથી આધુનિક રસ્તો છે. ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding) ની તાકાત દ્વારા તમારા પૈસા જ તમારા માટે કામ કરે છે.
- વ્યૂહરચના: દર મહિને નાની રકમનું રોકાણ કરો. ૧૦-૧૫ વર્ષ પછી તેમાંથી મળતું વળતર તમારી માસિક આવક કરતા પણ વધી શકે છે.