ગુજરાતના અમદાવાદમાં આવેલા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ (SVPIA) પરથી કસ્ટમ્સ વિભાગની સતર્કતાને કારણે સ્મગલિંગ (તસ્કરી) નો એક મોટો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. અબુધાબીથી ફ્લાઇટ મારફતે ગેરકાયદેસર રીતે અમદાવાદ લાવવામાં આવેલી વિદેશી સિગારેટનો જંગી જથ્થો ઝડપી પાડવામાં આવ્યો છે. કસ્ટમ્સ એર ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ (AIU) ની ટીમે એક પ્રવાસીની શંકાસ્પદ હિલચાલના આધારે તેની અટકાયત કરીને આશરે ૧૬,૬૦૦ વિદેશી સિગારેટની સ્ટિક્સ જપ્ત કરી લીધી છે.
Ahmedabad Airport Cigarette Seizure: કેવી રીતે પકડાયો કાળો કારોબાર?
કસ્ટમ્સ એર ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટના સત્તાવાર સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી અનુસાર, અબુધાબીથી અમદાવાદ આવેલી ફ્લાઇટના મુસાફરોનું એરપોર્ટના ઇન્ટરનેશનલ ટર્મિનલ પર રૂટિન ચેકિંગ ચાલી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન ગ્રીન ચેનલ (Green Channel) પરથી પસાર થઈ રહેલા એક ભારતીય પ્રવાસીની શારીરિક ભાષા અને હાવભાવ શંકાસ્પદ જણાતા કસ્ટમ્સના એર માર્શલ્સ અને ઓફિસરોએ તેને અટકાવ્યો હતો.
જ્યારે તે પ્રવાસીના લગેજ (સામાન) ને એક્સ-રે સ્કેનિંગ મશીનમાંથી પસાર કરવામાં આવ્યો, ત્યારે બેગની અંદર શંકાસ્પદ વસ્તુઓ હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું. બેગ ખોલીને બારીકાઈથી સર્ચ ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવતા, કપડાં અને અન્ય સામાનની વચ્ચે છુપાવીને રાખવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડ્સના સિગારેટના આખા બોક્સ અને કાર્ટન મળી આવ્યા હતા. ગણતરી દરમિયાન કુલ ૧૬,૬૦૦ વિદેશી સિગારેટની સ્ટિક્સ મળી આવી હતી, જેની બજાર કિંમત લાખો રૂપિયા આંકવામાં આવી રહી છે.
વિદેશી સિગારેટની સ્મગલિંગ પાછળનું ગણિત (The Economics of Tobacco Smuggling)
ઘણા નાગરિકોને પ્રશ્ન થતો હોય છે કે સોના (Gold Smuggling) કે ડ્રગ્સની જેમ સિગારેટની તસ્કરી શા માટે કરવામાં આવે છે? આ Ahmedabad Airport Cigarette Seizure પાછળ પણ એક મોટું આર્થિક ગણિત છુપાયેલું છે:
૧. ઊંચી કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (High Taxes): ભારતમાં તમાકુ ઉત્પાદનો અને વિદેશી સિગારેટ પર ટેક્સ અને કસ્ટમ્સ ડ્યુટીનું પ્રમાણ ખૂબ જ વધારે છે. કાયદેસર રીતે તેને ઈમ્પોર્ટ કરવાથી તેની કિંમત બમણી થઈ જાય છે. સ્મગલિંગ કરીને લાવવામાં આવેલી સિગારેટ પર કોઈપણ ટેક્સ ચૂકવવો પડતો નથી, જેથી સ્મગલર્સને બજારમાં ઊંચો પ્રોફિટ માર્જિન મળે છે.
૨. ગ્રાફિકલ હેલ્થ વોર્નિંગનો અભાવ: ભારતીય કાયદા (COTPA Act) મુજબ સિગારેટના પેકેટ પર ૮૫% ભાગમાં કેન્સરની સચિત્ર ચેતવણી હોવી ફરજિયાત છે. વિદેશી સિગારેટના પેકેટ્સ પર આવી ચેતવણીઓ હોતી નથી અથવા અલગ ફોર્મેટમાં હોય છે, જેની ભારતના પ્રીમિયમ ક્લાયન્ટ્સ અને યુવાનોમાં ભારે ડીમાંડ હોય છે.
કસ્ટમ્સ એક્ટ ૧૯૬૨ હેઠળ કડક કાર્યવાહી
એરપોર્ટ પર પકડાયેલા મુસાફર પાસે આ સિગારેટના જથ્થા અંગેના કોઈ કાયદેસર દસ્તાવેજો, ઈમ્પોર્ટ લાયસન્સ કે ખરીદીનું બિલ નહોતું. કસ્ટમ્સ વિભાગે Customs Act, 1962 ની વિવિધ કલમો હેઠળ આ આખો જથ્થો કાનૂની રીતે જપ્ત (Confiscate) કરી લીધો છે.
મુસાફરની અટકાયત કરીને પૂછપરછ કરવામાં આવી રહી છે કે તે આ જથ્થો અમદાવાદ કે ગુજરાતના કયા સ્થાનિક ડીલરને સપ્લાય કરવાનો હતો. જો જપ્ત કરાયેલા સામાનની કિંમત નક્કી કરેલી કાનૂની મર્યાદા કરતા વધુ હોય, તો પ્રવાસીની સત્તાવાર ધરપકડ કરીને તેને જેલ ભેગો પણ કરવામાં આવી શકે છે.
અમદાવાદનું એરપોર્ટ પશ્ચિમ ભારતનું એક મોટું અને વ્યસ્ત એરપોર્ટ હોવાથી સ્મગલર્સ અવારનવાર તેનો ઉપયોગ કરવાની કોશિશ કરે છે. પરંતુ આ Ahmedabad Airport Cigarette Seizure ની સફળતા દર્શાવે છે કે કસ્ટમ્સ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ આધુનિક ટેકનોલોજી અને હ્યુમન ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી દરેક ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિને નિષ્ફળ બનાવવા માટે સજ્જ છે. ગેરકાયદેસર રીતે તમાકુ કે કોઈપણ પ્રતિબંધિત વસ્તુઓ લાવવી એ આર્થિક ગુનો હોવાની સાથે દેશના અર્થતંત્રને નુકસાન પહોંચાડવાનું કૃત્ય છે.
ભાવેશ CTC News ના ફાઉન્ડર અને ઓનર છે. તેઓ એક પ્રતિભાશાળી અભિનેતા (Actor) હોવાની સાથે ડિજિટલ મીડિયાના નિષ્ણાત પણ છે. અભિનય ક્ષેત્રે સક્રિય હોવા છતાં, પત્રકારત્વ દ્વારા લોકો સુધી સાચી અને સચોટ માહિતી પહોંચાડવી એ તેમનું મુખ્ય લક્ષ્ય છે. ટેકનોલોજી, કલા અને સમાચારના સમન્વય દ્વારા તેઓ CTC News ને નવી ઊંચાઈએ લઈ જઈ રહ્યા છે