બેન્કિંગ ક્ષેત્રે ભારતની સર્વોચ્ચ સંસ્થા એટલે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) માં ક્લાસ-બી ઓફિસર તરીકે દેશના આર્થિક તંત્રનો ભાગ બનવાની ઈચ્છા રાખતા ઉમેદવારો માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સુવર્ણ તક સામે આવી છે. આરબીઆઈ દ્વારા ૨૦૨૬ ના પેનલ વર્ષ માટે ગ્રેડ-બી ઓફિસરની વિવિધ જગ્યાઓ પર ભરતી માટે સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. RBI Grade B Officer Recruitment 2026 અંતર્ગત કુલ ૬૦ જેટલી પ્રતિષ્ઠિત ઓફિસર રેન્કની ખાલી જગ્યાઓ ભરવા માટે ઓનલાઈન અરજીઓ મંગાવવામાં આવી છે.
આ ભરતી પ્રક્રિયા ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ થી શરૂ થઈ ચૂકી છે અને લાયકાત ધરાવતા તમામ ઉમેદવારો આગામી ૨૦ મે ૨૦૨૬ (સાંજે ૦૬:૦૦ વાગ્યા સુધી) સત્તાવાર વેબસાઈટ પર જઈને ઓનલાઈન ફોર્મ ભરી શકે છે. ભારતમાં સરકારી બેન્ક નોકરીઓમાં આ પદ સૌથી આદરણીય અને ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
RBI Grade B Officer Recruitment 2026: ભરતીની મુખ્ય રૂપરેખા
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દેશની તમામ બેંકોની મધ્યસ્થ બેંક છે અને તે નાણાકીય નીતિ (Monetary Policy) નું સંચાલન કરે છે. આ સંસ્થામાં ગ્રેડ-બી ઓફિસરનું પદ નીતિ ઘડતર અને વહીવટી મોનિટરિંગ માટે અગ્રણ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. RBI Grade B Officer Recruitment 2026 ની મુખ્ય હાઈલાઈટ્સ અને મહત્વનું ટાઈમલાઈન નીચે કોષ્ટક મુજબ છે:
- સંસ્થાનું નામ: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)
- પદનું નામ: ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (General, DEPR, DSIM)
- કુલ જગ્યાઓ: ૬૦ પદ (પેનલ વર્ષ ૨૦૨૬)
- અરજી શરૂ થવાની તારીખ: ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬
- અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: ૨૦ મે ૨૦૨૬ (સાંજે 0૬:00 વાગ્યા સુધી)
- અરજીનો પ્રકાર: ઓનલાઈન (Online Mode Only)
- સત્તાવાર પોર્ટલ: opportunities.rbi.org.in અથવા rbi.org.in
મહત્વની પરીક્ષા તારીખો (Exam Dates):
| પરીક્ષાનો તબક્કો | જનરલ (General) સ્ટ્રીમ | DEPR અને DSIM શાખા |
| ફેઝ-૧ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-I) | ૧૩ જૂન ૨૦૨૬ | ૧૪ જૂન ૨૦૨૬ |
| ફેઝ-૨ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-II) | ૨૫ જુલાઈ ૨૦૨૬ | ૨૬ જુલાઈ ૨૦૨૬ |
જગ્યાઓનું વિભાજન (Stream-Wise Vacancies)
આરબીઆઈ દ્વારા આ વર્ષે બહાર પાડવામાં આવેલી કુલ ૬૦ જગ્યાઓ મુખ્યત્વે ત્રણ અલગ-અલગ સ્પેશિયલાઇઝેશન શાખાઓમાં વહેંચાયેલી છે:
૧. ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (General): આ સામાન્ય પ્રવાહ છે જેમાં કોઈ પણ શાખાના સ્નાતકો અરજી કરી શકે છે.
૨. ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (DEPR – Department of Economic and Policy Research): આ વિભાગ આર્થિક વિશ્લેષણ અને નીતિ સંશોધન માટે છે.
૩. ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (DSIM – Department of Statistics and Information Management): આ આંકડાશાસ્ત્ર અને ડેટા મેનેજમેન્ટ માટેનો ચોક્કસ વિભાગ છે.
શૈક્ષણિક લાયકાત (Educational Qualification)
RBI Grade B Officer Recruitment 2026 અંતર્ગત દરેક સ્ટ્રીમ માટે શૈક્ષણિક યોગ્યતાના અલગ-અલગ ધોરણો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:
૧. ગ્રેડ ‘બી’ (General) માટે:
- ઉમેદવાર પાસે ભારતની કોઈ પણ માન્યતા પ્રાપ્ત યુનિવર્સિટીમાંથી કોઈ પણ વિષયમાં સ્નાતક (Bachelor’s Degree) ની ડિગ્રી હોવી જોઈએ, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૬૦% ગુણ (SC/ST/PwBD ઉમેદવારો માટે ૫૦% ગુણ) હોવા અનિવાર્ય છે. OR
- જો ઉમેદવારે પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન (અનુસ્નાતક) અથવા પીએચડી પૂર્ણ કરેલ હોય, તો તેમાં ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ (SC/ST ઉમેદવારો માટે માત્ર પાસિંગ માર્ક્સ) હોવા જરૂરી છે.
૨. ગ્રેડ ‘બી’ (DEPR) માટે:
- ઇકોનોમિક્સ / ફાયનાન્સ / એપ્લાઇડ ઇકોનોમિક્સ / બિઝનેસ ઇકોનોમિક્સ અથવા ક્વોન્ટિટેટિવ ઇકોનોમિક્સ વિષયમાં માસ્ટર્સ ડિગ્રી (Master’s Degree) ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ સાથે પાસ કરેલી હોવી જોઈએ.
૩. ગ્રેડ ‘બી’ (DSIM) માટે:
- સ્ટેટિસ્ટિક્સ (આંકડાશાસ્ત્ર) / મેથેમેટિકલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ / ફાઇનાન્સિયલ મેથેમેટિક્સ અથવા ડેટા સાયન્સ વિષયમાં ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ સાથેની માસ્ટર્સ ડિગ્રી હોવી આવશ્યક છે.
વય મર્યાદા અને છૂટછાટ (Age Limit)
અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ સુધીમાં ઉમેદવારની ઉંમરના ધોરણો નીચે મુજબ હોવા જોઈએ:
- લઘુત્તમ ઉંમર: ૨૧ વર્ષ
- મહત્તમ ઉંમર: ૩૦ વર્ષ
- (નોંધ: જે ઉમેદવારો પાસે એમ.ફિલ (M.Phil) અથવા પીએચડી (Ph.D.) ની ડિગ્રી છે, તેમના માટે ઉપલી વય મર્યાદા અનુક્રમે ૩૨ અને ૩૪ વર્ષ રાખવામાં આવી છે).
અનામત વર્ગને મળવાપાત્ર વય છૂટછાટ:
- OBC (Non-Creamy Layer): ૩ વર્ષની છૂટછાટ
- SC / ST કેટેગરી: ૫ વર્ષની છૂટછાટ
- શારીરિક રીતે અક્ષમ (PwBD): નિયમોનુસાર ૧૦ વર્ષ સુધીની છૂટછાટ
પસંદગી પ્રક્રિયા (Selection Process)
આરબીઆઈ ગ્રેડ-બી ઓફિસરની પસંદગી પ્રક્રિયા અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત અને કડક હોય છે. RBI Grade B Officer Recruitment 2026 ની સમગ્ર પસંદગી મુખ્યત્વે ૩ તબક્કામાં વહેંચાયેલી છે:
તબક્કો ૧: ફેઝ-૧ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-I Exam)
આ એક ઓબ્જેક્ટિવ (MCQ) પ્રકારની સ્ક્રીનિંગ પરીક્ષા છે. તેમાં કુલ ૨૦૦ ગુણ ના પ્રશ્નો પૂછાશે અને તેના માટે ૧૨૦ મિનિટનો સમય મળશે.
- જનરલ અવેરનેસ (General Awareness) – ૮૦ પ્રશ્નો
- ક્વોન્ટિટેટિવ એપ્ટિટ્યુડ (Maths) – ૩૦ પ્રશ્નો
- ઇંગ્લિશ લેંગ્વેજ (English) – ૩૦ પ્રશ્નો
- રીઝનિંગ એબિલિટી (Reasoning) – ૬૦ પ્રશ્નો(નોંધ: આ પરીક્ષામાં પ્રત્યેક ખોટા જવાબ દીઠ ૦.૨૫ માર્ક્સનું નેગેટિવ માર્કિંગ હોય છે. ફેઝ-૧ ના માર્ક્સ આખરી મેરિટમાં ગણાતા નથી).
તબક્કો ૨: ફેઝ-૨ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-II Exam)
ફેઝ-૧ માં શોર્ટલિસ્ટ થયેલા ઉમેદવારો જ આ પરીક્ષા આપી શકે છે. આમાં ઓબ્જેક્ટિવ અને ડિસ્ક્રિપ્ટિવ (વર્ણનાત્મક – કીબોર્ડ પર ટાઈપ કરવાનું) બંને પ્રકારના પેપર હોય છે. આ પરીક્ષા કુલ ૩૦૦ ગુણ ની હોય છે:
- પેપર-૧: ઇકોનોમિક એન્ડ સોશિયલ ઇસ્યુઝ (ESI) – ૧૦૦ ગુણ (૫૦% ઓબ્જેક્ટિવ, ૫૦% ડિસ્ક્રિપ્ટિવ)
- પેપર-૨: ઇંગ્લિશ રાઇટિંગ સ્કિલ્સ (English Writing) – ૧૦૦ ગુણ (સંપૂર્ણ ડિસ્ક્રિપ્ટિવ – એસે અને પ્રીસી રાઇટિંગ)
- પેપર-૩: જનરલ મેનેજમેન્ટ એન્ડ ફાયનાન્સ (Finance & Management) – ૧૦૦ ગુણ (૫૦% ઓબ્જેક્ટિવ, ૫૦% ડિસ્ક્રિપ્ટિવ)
તબક્કો ૩: રૂબરૂ મુલાકાત (Personal Interview)
ફેઝ-૨ ના મેરિટના આધારે ઉમેદવારોને પર્સનલ ઇન્ટરવ્યુ માટે બોલાવવામાં આવે છે, જે કુલ ૭૫ ગુણ નું હોય છે. આખરી સિલેક્શન લિસ્ટ ફેઝ-૨ ના ૩૦૦ ગુણ અને ઇન્ટરવ્યુના ૭૫ ગુણ મળીને કુલ ૩૭૫ ગુણ માંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આકર્ષક પગાર ધોરણ અને ભથ્થાં (Salary & Perquisites)
આરબીઆઈ ગ્રેડ-બી ઓફિસરનું પગાર ધોરણ ભારતની અન્ય તમામ સરકારી અને બેન્કિંગ નોકરીઓ કરતા ઘણું ઊંચું અને આકર્ષક છે.
- બેઝિક પે (Basic Pay): શરૂઆતનું બેઝિક પે આશરે રૂ. ૫૫,૨૦૦/- માસિક હોય છે.
- ગ્રોસ સેલરી (Gross Salary): મોંઘવારી ભથ્થું (DA), હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA), ફેમિલી એલાઉન્સ, ગ્રેડ એલાઉન્સ અને સ્પેશિયલ એલાઉન્સ ગણીને મુંબઈ જેવા મેટ્રો શહેરમાં શરૂઆતનો કુલ માસિક પગાર અંદાજે રૂ. ૧,૧૬,૦૦૦/- થી રૂ. ૧,૨૫,૦૦૦/- સુધીનો બને છે.
- વધારાની સવલતો: ઓફિસરોને રહેવા માટે આરબીઆઈ ક્વોટર્સ (લીઝ્ડ એકમો), વાહન માટે પેટ્રોલ ભથ્થું, મેડિકલ ઈન્સ્યોરન્સ, બુક ગ્રાન્ટ, કમ્પ્યુટર લોન અને દર બે વર્ષે એલટીસી (LTC) પ્રવાસ ભથ્થું જેવી અદભૂત સુવિધાઓ મળે છે.
ઓનલાઈન અરજી કેવી રીતે કરવી? (How to Apply Online)
જો તમે આ ભરતી માટે લાયક હોવ, તો ૨૦ મે ૨૦૨૬ ની છેલ્લી તારીખ પહેલાં નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને ફોર્મ ભરી શકો છો:
૧. આરબીઆઈના સત્તાવાર ભરતી પોર્ટલ opportunities.rbi.org.in પર જાઓ અને ‘Current Vacancies’ માં ‘Vacancies’ લિંક ઓપન કરો.
૨. “Recruitment for the post of Officers in Grade ‘B’ (Direct Recruit-DR)” ની જાહેરાત પર ક્લિક કરો.
૩. ‘Online Application Form’ લિંક પર ક્લિક કરીને આઈબીપીએસ (IBPS) ના પોર્ટલ પર નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો.
૪. તમારા રજીસ્ટ્રેશન નંબર અને પાસવર્ડ વડે લોગઈન કરો અને ફોર્મમાં તમારી બધી જ વિગતો (નામ, શૈક્ષણિક લાયકાત અને કેન્દ્રોની પસંદગી) ભરો.
૫. તમારો ફોટો, સહી, ડાબા અંગૂઠાનું નિશાન અને હેન્ડરાઇટિંગ ડિક્લેરેશન નિયત સાઈઝમાં અપલોડ કરો.
૬. તમારી કેટેગરી અનુસાર ઓનલાઈન અરજી ફી ભરો:
- સામાન્ય (General) / OBC / EWS માટે: રૂ. ૮૫૦/- + ૧૮% GST
- SC / ST / PwBD ઉમેદવારો માટે: રૂ. ૧૦૦/- + ૧૮% GST
- RBI સ્ટાફ માટે: કોઈ ફી નથી (સંપૂર્ણ મફત)૭. એપ્લિકેશન ફોર્મ સબમિટ કરીને તેની પ્રિન્ટ આઉટ સાચવી રાખો.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયામાં ગ્રેડ-બી ઓફિસર તરીકે જોડાવું એ માત્ર એક નોકરી નથી, પરંતુ દેશની નાણાકીય નીતિ ઘડવામાં સીધો હિસ્સો લેવાનો એક સર્વોચ્ચ મોભો છે. ૬૦ જગ્યાઓ હોવાથી દેશભરના શ્રેષ્ઠ ઉમેદવારો વચ્ચે સ્પર્ધા ખૂબ જ મજબૂત રહેશે. ફેઝ-૧ ની પરીક્ષા જૂન મહિનામાં હોવાથી તૈયારી માટે સમય ખૂબ જ મર્યાદિત છે. છેલ્લી ઘડીએ સર્વર ડાઉનની સમસ્યાથી બચવા માટે રસ ધરાવતા તમામ સ્નાતકોને વહેલી તકે ફોર્મ ભરી લેવા સલાહ આપવામાં આવે છે. વધુ સત્તાવાર પરિપત્રો, વિગતવાર અભ્યાસક્રમ (Syllabus PDF) ડાઉનલોડ કરવા માટે તમે ‘મારુ ગુજરાત’ પોર્ટલ અથવા સીધા જ RBI ના સત્તાવાર ‘ઓપોર્ચ્યુનિટીઝ’ સેક્શનની મુલાકાત લઈ શકો છો.
RBI Grade B Officer Recruitment 2026 (FAQs):
આ ભરતી માટે ફોર્મ ભરવાની છેલ્લી તારીખ અને સમય કયો છે?
ઓનલાઈન અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ ૨૦ મે ૨૦૨૬ (સાંજે ૦૬:૦૦ વાગ્યા સુધી) રાખવામાં આવી છે, તેથી રાત સુધી રાહ જોયા વિના સમયસર ફોર્મ સબમિટ કરવું જરૂરી છે.
શું આઈપીબીએસ (IBPS) કે બેન્ક પીઓ (Bank PO) ની જેમ આમાં પણ એટેમ્પ્ટ (Attempts) ની કોઈ મર્યાદા હોય છે?
હા, સામાન્ય (General) કેટેગરીના ઉમેદવારો માટે ફેઝ-૧ પરીક્ષામાં બેસવાની મહત્તમ મર્યાદા ૬ વખત (6 Attempts) નક્કી કરવામાં આવી છે. જ્યારે SC, ST, OBC અને PwBD કેટેગરીના ઉમેદવારો માટે એટેમ્પ્ટની કોઈ મર્યાદા નથી.
શું ફાઈનલ યર (અંતિમ વર્ષ) ના વિદ્યાર્થીઓ આ ભરતીમાં એપ્લાય કરી શકે?
ના, સત્તાવાર નોટિફિકેશનના નિયમો મુજબ, અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ (૨૦/૦૫/૨૦૨૬) સુધીમાં ઉમેદવારની સ્નાતક કે અનુસ્નાતકની ડિગ્રી સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયેલી હોવી જોઈએ અને તેની માર્કશીટ આવી ગઈ હોવી અનિવાર્ય છે.
ભાવેશ CTC News ના ફાઉન્ડર અને ઓનર છે. તેઓ એક પ્રતિભાશાળી અભિનેતા (Actor) હોવાની સાથે ડિજિટલ મીડિયાના નિષ્ણાત પણ છે. અભિનય ક્ષેત્રે સક્રિય હોવા છતાં, પત્રકારત્વ દ્વારા લોકો સુધી સાચી અને સચોટ માહિતી પહોંચાડવી એ તેમનું મુખ્ય લક્ષ્ય છે. ટેકનોલોજી, કલા અને સમાચારના સમન્વય દ્વારા તેઓ CTC News ને નવી ઊંચાઈએ લઈ જઈ રહ્યા છે