વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને બદલાતા સુરક્ષા સમીકરણો વચ્ચે દુનિયાભરના દેશો પોતાની સૈન્ય શક્તિ અને આકાશી સંરક્ષણ પ્રણાલી (Air Defence System) ને મજબૂત કરવા માટે સીમલેસ સ્પીડથી કામ કરી રહ્યા છે. અગ્રણી ગુજરાતી ન્યૂઝ પોર્ટલ ‘સંદેશ’ ના સત્તાવાર નોલેજ બુલેટિન અને આંતરરાષ્ટ્રીય લશ્કરી લોગબુક અનુસાર, આજના આધુનિક યુદ્ધ યુગમાં જે દેશ પાસે સૌથી એડવાન્સ એરપાવર હોય, તેનો યુદ્ધભૂમિ પર દબદબો લોક થઈ જાય છે.
આ સંદર્ભમાં, વિશ્વનું સૌથી ઘાતક, અત્યંત મોંઘું અને અજેય ગણાતું ૫મી જનરેશનનું સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ (World’s Most Dangerous Fighter Jet) સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય બન્યું છે. આ જેટ પોતાની અદભુત સ્ટેલ્થ ટેકનોલોજી (Stealth Capabilities) ના કારણે દુશ્મનના કોઈપણ હાઇ-ટેક રડાર નેટવર્કને પલકવારમાં ચકમો આપીને તબાહી મચાવવાની સર્વોચ્ચ ક્ષમતા ધરાવે છે. આજના આ વિશેષ ડિફેન્સ ઓડિટિંગ બ્લોગમાં આપણે જાણીશું આ સુપર-એડવાન્સ ફાઇટર જેટની વિશેષતાઓ, તેની પ્રચંડ તાકાતના આંકડા અને વિશ્વના કયા શક્તિશાળી દેશો આ પ્રોગ્રામને ઓપરેટ કરી રહ્યા છે તેની સંપૂર્ણ માહિતી નીચે મુજબ છે.
Stealth Matrix: રડાર ગ્રીડ પર કઈ રીતે સટરડાઉન લગાવે છે આ ફાઇટર જેટ?
લશ્કરી વૈજ્ઞાનિકો અને એવિએશન ઓડિટિંગના સત્તાવાર પરિમાણો અનુસાર, આ પાંચમી પેઢીના ફાઇટર જેટ્સ (મુખ્યત્વે અમેરિકાના F-35 Lightning II અને F-22 Raptor) ની સ્ટેલ્થ ટેકનોલોજી નીચે મુજબની હાઇ-ટેક મિકેનિઝમ પર ઓપરેટ થાય છે:
- રડાર ક્રોસ-સેક્શન ઓપ્ટિમાઇઝેશન (Radar Evading Design): આ વિમાનની આઉટર ડિઝાઇન અને પાંખોનું માળખું એવા વિશિષ્ટ ખૂણા (Angles) પર બનાવવામાં આવે છે કે તે રડારના કિરણોને ક્લાસિક રિફ્લેક્ટ કરવાના બદલે અલગ દિશામાં ટ્રાન્સમિટ કરી દે છે. જેના લીધે દુશ્મનની રડાર સ્ક્રીન પર આ વિશાળ જેટ માત્ર એક નાના પક્ષી જેટલું જ દેખાય છે.
- રેડિયેશન એબ્સોર્બિંગ મટિરિયલ (RAM Coating): જેટની આખી બોડી પર એક ખાસ કેમિકલ કોટિંગ લોક કરવામાં આવે છે, જે રડારના સિગ્નલોને પોતાનામાં શોષી (Absorb) લે છે. આ પ્રશાસનિક સિક્યોરિટી ફીચરના કારણે વિમાન રડાર નેટવર્ક માટે તદ્દન ઇનવિઝિબલ (અદ્રશ્ય) મોડ પર સ્વિફ્ટ થઈ જાય છે.
- આંતરિક શસ્ત્ર ભંડાર (Internal Weapons Bay): પરંપરાગત ફાઇટર જેટ્સની જેમ આમાં મિસાઇલો અને બોમ્બ બહાર લટકાવવામાં આવતા નથી, પરંતુ વિમાનની અંદર જ બિલ્ટ-ઇન કમ્પાર્ટમેન્ટમાં રાખવામાં આવે છે. આનાથી વિમાનનો એરોડાયનેમિક ગ્રોથ વધે છે અને સ્ટેલ્થ પ્રોટોકોલ જળવાઈ રહે છે.
પ્રચંડ પર્ફોર્મન્સ: સ્પીડ, રેન્જ અને હથિયારોનું આઇકોનિક ઓટોમેશન
આ ગ્લોબલ ડિફેન્સ એસેટના સત્તાવાર સ્પેસિફિકેશન્સ લોગબુક અનુસાર તેના એન્જિનિયરિંગ પરિમાણો નીચે મુજબ છે:
૧. સુપરક્રૂઝ સ્પીડ લોગ: આ જેટ્સ કોઈપણ વધારાના આફ્ટરબર્નર વગર સીમલેસ સ્પીડથી મેક ૧.૬ ($Mach\text{ }1.6$ – આશરે ૧,૯૦૦ કિમી પ્રતિ કલાક) કરતાં વધુની ઝડપે સતત ઉડી શકે છે.
૨. સેન્સર્સ ફ્યુઝન પ્રોગ્રામ: જેટમાં ઇન્સ્ટોલ કરાયેલ એડવાન્સ એઆઈ (AI) સેન્સર્સ આસપાસના ૩૬૦ ડિગ્રી વિસ્તારનું લાઈવ ડેટા ઓડિટિંગ કરીને પાયલોટના હેલ્મેટ ડિસ્પ્લે પર તમામ માહિતી સપ્લાય કરે છે, જેનાથી પાયલોટ દુશ્મનને જોયા વિના પણ તેના પર કિલર એટેક લોક કરી શકે છે.
વૈશ્વિક સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ્સ અને ઓપરેટિંગ દેશોનું પ્રશાસનિક કોષ્ટક
ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ ($IISS$) અને વૈશ્વિક સંરક્ષણ મંત્રાલયોના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર લશ્કરી માળખું નીચે મુજબના કોષ્ટક દ્વારા સરળતાથી સમજી શકાય છે:
| સત્તાવાર ફાઇટર જેટ નામ | ઉત્પાદક દેશ અને પેઢી | કટોકટી સ્ટેલ્થ અને સ્પીડ રેટિંગ | આ ઓપરેશનલ ગ્રીડનો ઉપયોગ કરતા મુખ્ય દેશો |
| F-35 Lightning II | અમેરિકા ($Lockheed\text{ }Martin$) | સર્વોચ્ચ એડવાન્સ સ્ટેલ્થ / ૧,૯૩૦ km/h | અમેરિકા, યુકે, ઇઝરાયેલ, જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણ કોરિયા |
| F-22 Raptor | અમેરિકા (એર સુપિરિયોરિટી) | અલ્ટ્રા-સ્ટેલ્થ લોગ / ૨,૪૧૪ km/h | કેવળ અમેરિકા (નિકાસ પર કડક કાનૂની સટરડાઉન) |
| Chengdu J-20 | ચીન (૫th Generation) | મીડિયમ સ્ટેલ્થ સ્પેક્સ / ૨,૧૦૦ km/h | કેવળ ચાઇનીઝ એરફોર્સ ગ્રીડ ઓન |
| Sukhoi Su-57 | રશિયા (Multi-role Jet) | ફાઇટર સ્ટેલ્થ લોગ / ૨,૪૪૦ km/h | રશિયન એરફોર્સ ઓપરેશન્સ |
જાહેર ક્ષેત્રની આંતરિક સુરક્ષા, રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ ગોપનીયતા કાયદા (Official Secrets Act) અને પર્સનલ પ્રાઈવસી પ્રોટોકોલના કડક નિયમો અનુસાર, આ એક શૈક્ષણિક નોલેજ અહેવાલ અને વૈશ્વિક સૈન્ય નીતિ વિશ્લેષણ હોવાથી, આ વિશ્લેષણમાં ભારતીય વાયુસેના કે સંરક્ષણ દળોના કોઈ પણ ગુપ્ત ઓપરેશનલ કોડવર્ડ્સ, સૈનિકોના પર્સનલ આઈડી ડેટા કે સિક્યોર ડિજિટલ સર્વર પાસવર્ડ સાર્વજનિક પ્લેટફોર્મ પર પ્રદર્શિત કરવા પર કડક કાનૂની પ્રતિબંધ લાદવામાં આવેલો છે.
‘સંદેશ’ નો આ પ્રવર્તમાન Global Stealth Fighter Jet Technology Report એ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભવિષ્યના આકાશી યુદ્ધો માત્ર હથિયારોના બળ પર નહીં, પરંતુ ડિજિટલ સુપિરિયોરિટી અને રડાર જામિંગ ઓપ્ટિમાઇઝેશન પર લડાશે. અમેરિકાનું F-35 જેટ વર્તમાન સમયમાં વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી સફળ અને બહુમુખી લશ્કરી મોડેલ તરીકે ઇન્સ્ટોલ થઈ ચૂક્યું છે, જેનો સામનો કરવા માટે અન્ય દેશો પણ પોતાની ટેકનોલોજી અપગ્રેડ કરી રહ્યા છે. ભારત દેશ પણ આ દિશામાં પોતાના સ્વદેશી પંચમ પેઢીના ફાઇટર જેટ એટલે કે AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) પ્રોગ્રામ પર ખૂબ જ સીમલેસ સ્પીડથી આગળ વધી રહ્યું છે. સંરક્ષણ ક્ષેત્રની નવીનતમ ટેકનોલોજી, ભારતીય સેના (Army/Navy/Airforce) ની નવી ભરતી પ્રક્રિયાઓ, UPSC/NDA શૈક્ષણિક ઓર્ડર્સ અને લાઈવ ન્યૂઝના લેટેસ્ટ ડિજિટલ અપડેટ્સ મેળવવા માટે નાગરિકો નિયમિત રીતે ‘મારુ ગુજરાત’ નોલેજ ડેસ્ક મોનિટર કરતા રહે તે હિતાવહ છે.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.