અયોધ્યામાં પ્રભુ શ્રી રામના ભવ્ય મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાને 2 વર્ષ પૂર્ણ થવા જઈ રહ્યા છે. આ બે વર્ષોમાં અયોધ્યા માત્ર એક ધાર્મિક નગરી મટીને વિશ્વસ્તરીય ટુરિઝમ અને આધ્યાત્મિક હબ તરીકે ઉભરી આવી છે. 2024 થી 2026 સુધીની આ સફરમાં અયોધ્યામાં જે પરિવર્તન આવ્યું છે અને આગામી સમય માટે જે નવી યોજનાઓ છે, તેના પર એક ખાસ અહેવાલ:
22 જાન્યુઆરી 2024 ના રોજ જ્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે રામલલાની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા થઈ, ત્યારે એક નવા યુગની શરૂઆત થઈ હતી. આજે બે વર્ષ પછી, અયોધ્યાનો નકશો બદલાઈ ગયો છે. લાખો શ્રદ્ધાળુઓની સુવિધા માટે કરોડો રૂપિયાના પ્રોજેક્ટ્સ સાકાર થયા છે.
1. અયોધ્યા માસ્ટર પ્લાન 2031: ભવિષ્યનું વિઝન
અયોધ્યાને ‘મોડલ સોલર સિટી’ અને ‘સ્માર્ટ સિટી’ બનાવવા માટે સરકાર ₹85,000 કરોડથી વધુના પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહી છે.
- નવ્ય અયોધ્યા: 1200 એકરમાં ફેલાયેલી આ નવી ટાઉનશિપ આધુનિક સુવિધાઓ અને વૈદિક સંસ્કૃતિનું મિશ્રણ હશે.
- રિવર ફ્રન્ટ ડેવલપમેન્ટ: સરયૂ નદીના કિનારે રામ કી પૌડીની જેમ નવા ઘાટ અને ક્રુઝ સેવાઓનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે.
2. કનેક્ટિવિટીમાં ક્રાંતિ: એરપોર્ટ અને રેલ્વે
શ્રદ્ધાળુઓ માટે અયોધ્યા પહોંચવું હવે અત્યંત સરળ બન્યું છે:
- મહર્ષિ વાલ્મિકી આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ: આ એરપોર્ટના બીજા તબક્કાનું કામ પૂર્ણતાના આરે છે, જેનાથી હવે સીધી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ શરૂ થશે.
- વંદે ભારત અને અમૃત ભારત ટ્રેન્સ: અયોધ્યા ધામ રેલ્વે સ્ટેશનથી દેશના ખૂણે ખૂણે જવા માટે સ્પેશિયલ હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનોની સંખ્યા વધારવામાં આવી છે.
3. આધ્યાત્મિક પર્યટન અને આર્થિક વિકાસ
રામ મંદિરના કારણે સ્થાનિક અર્થતંત્રને મોટો વેગ મળ્યો છે:
- હોસ્પિટાલિટી સેક્ટર: અયોધ્યામાં તાજ, મેરિયટ અને રેડિસન જેવી મોટી હોટલ ચેન્સે પોતાના પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કર્યા છે. સાથે જ ‘હોમ-સ્ટે’ યોજના દ્વારા સ્થાનિકોને રોજગારી મળી છે.
- ટેમ્પલ મ્યુઝિયમ: ટાટા ગ્રુપના સહયોગથી અયોધ્યામાં એક ભવ્ય ‘ટેમ્પલ મ્યુઝિયમ’ બનાવવાની યોજના છે, જે ભારતના વિવિધ મંદિરોનો ઈતિહાસ દર્શાવશે.
4. નવા આકર્ષણો: મ્યુઝિકલ ફાઉન્ટેન અને લેઝર શો
પર્યટકોને આકર્ષવા માટે રાત્રિના સમયે પણ અયોધ્યા ઝગમગી ઉઠે છે:
- સરયૂ આરતી અને લેઝર શો: દરરોજ સાંજે સરયૂ તટ પર લેઝર શો દ્વારા રામાયણની ગાથા દર્શાવવામાં આવે છે.
- ધર્મ પથ અને રામ પથ: આ માર્ગોને ભવ્ય સૂર્ય સ્તંભો અને રામાયણના પ્રસંગોના શિલ્પોથી સજાવવામાં આવ્યા છે.
5. પર્યાવરણ અને ટેકનોલોજીનું સંતુલન
- સોલર સિટી: અયોધ્યાના સ્ટ્રીટ લાઈટ્સ, બોટ અને સરકારી કચેરીઓ હવે સૌર ઉર્જાથી ચાલે છે.
- AI બેઝ્ડ સિક્યુરિટી: ભીડના વ્યવસ્થાપન અને સુરક્ષા માટે આખા શહેરમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુક્ત કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે.
6. ભાવી યોજનાઓ: રામાયણ સ્પિરિચ્યુઅલ થીમ પાર્ક
આગામી વર્ષોમાં અયોધ્યામાં એક વિશાળ થીમ પાર્ક બનાવવાની તૈયારી છે, જ્યાં વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી (VR) દ્વારા ભક્તો ત્રેતાયુગનો અનુભવ કરી શકશે. ભગવાન રામની 251 મીટર ઉંચી પ્રતિમા બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ પણ ગતિમાં છે.
7. રામાયણ ગ્લોબલ ટૂરિઝમ સર્કિટ
અયોધ્યા હવે માત્ર ભારતના ભક્તો માટે જ નહીં, પણ વિશ્વભરના પ્રવાસીઓ માટે કેન્દ્રબિંદુ બન્યું છે.
- આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ: નેપાળ (જનકપુર), શ્રીલંકા અને થાઈલેન્ડ જેવા દેશો સાથે ‘રામાયણ સર્કિટ’ મજબૂત કરવામાં આવી રહી છે. આ દેશોમાંથી આવતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે અયોધ્યામાં ખાસ ‘ઈન્ટરનેશનલ હેલ્પ ડેસ્ક’ અને ગાઈડ્સની સુવિધા ઊભી કરાઈ છે.
- ક્રુઝ પર્યટન: સરયૂ નદીમાં ‘કનક ભવન’ અને ‘ગુપ્તાર ઘાટ’ વચ્ચે આધુનિક લક્ઝરી ક્રુઝ સેવાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે, જ્યાં પ્રવાસીઓ ડિજિટલ રામાયણ શોનો આનંદ માણી શકે છે.
8. સ્માર્ટ ટ્રાફિક અને પાર્કિંગ મેનેજમેન્ટ
લાખોની સંખ્યામાં આવતા પ્રવાસીઓને કારણે ટ્રાફિકની સમસ્યા ન થાય તે માટે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરાઈ રહ્યો છે:
- મલ્ટી લેવલ પાર્કિંગ: અયોધ્યામાં 10 થી વધુ મોટા મલ્ટી લેવલ પાર્કિંગ બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) ચાર્જિંગ સ્ટેશનો પણ ઉપલબ્ધ છે.
- ડિજિટલ સાઈનેજ: આખા શહેરમાં ડિજિટલ બોર્ડ્સ લગાવવામાં આવ્યા છે જે રિયલ-ટાઇમમાં કયા ઘાટ પર કેટલી ભીડ છે અને મંદિર દર્શન માટે કેટલો સમય લાગશે તેની માહિતી આપે છે.
9. અયોધ્યા ડિજિટલ એક્સપિરિયન્સ સેન્ટર
યુવા પેઢી અને ટેક-પ્રેમીઓ માટે અયોધ્યામાં નવા ડિજિટલ કેન્દ્રો સ્થાપવામાં આવ્યા છે:
- વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી (VR) દર્શન: જે વૃદ્ધો ભીડમાં જઈ શકતા નથી, તેમના માટે VR હેડસેટ દ્વારા મંદિરના ગર્ભગૃહ અને સંપૂર્ણ પરિસરના આબેહૂબ દર્શનની સુવિધા શરૂ કરાઈ છે.
- હોલોગ્રામ શો: અયોધ્યાના મુખ્ય ચોક પર હોલોગ્રામ ટેકનોલોજી દ્વારા ભગવાન રામના જીવનના પ્રસંગોનું જીવંત નિરૂપણ કરવામાં આવે છે.
10. ઇકો-ફ્રેન્ડલી અયોધ્યા: પ્લાસ્ટિક મુક્ત નગરી
ધાર્મિક નગરીની પવિત્રતા અને સ્વચ્છતા જાળવવા માટે સરકાર ‘ગ્રીન અયોધ્યા’ અભિયાન ચલાવી રહી છે:
- શૂન્ય કચરો (Zero Waste): મંદિરમાં ચડાવવામાં આવતા ફૂલોમાંથી અગરબત્તી અને સેન્દ્રિય ખાતર બનાવવાનો વિશાળ પ્લાન્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.
- પેપરલેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન: મંદિર ટ્રસ્ટ અને સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા દર્શન પાસ અને દાનની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ કરવામાં આવી છે.
11. રામ વન ગમન પથનો વિકાસ
ભગવાન રામ વનવાસ દરમિયાન જે રસ્તે ગયા હતા, તે ‘રામ વન ગમન પથ’ને અયોધ્યા સાથે જોડતી એક ભવ્ય ટૂરિઝમ લાઈન વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
- સૌંદર્યીકરણ: આ માર્ગ પર આવતા તમામ નાના-મોટા ધાર્મિક સ્થળોનો જીર્ણોદ્ધાર કરીને ત્યાં પ્રવાસીઓ માટે વિશ્રામ ગૃહો અને રામાયણના પાત્રોના શિલ્પો મૂકવામાં આવ્યા છે.
અયોધ્યાના 2 વર્ષના વિકાસના મુખ્ય આંકડા:
- શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા: દર મહિને અંદાજે 50 લાખથી વધુ લોકો અયોધ્યાની મુલાકાત લે છે.
- રોજગારી: આશરે 2 લાખથી વધુ સ્થાનિક લોકોને પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે રોજગારી મળી છે.
- ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: 15 થી વધુ નવા બ્રિજ અને અંડરપાસ બનાવવામાં આવ્યા છે.
નિષ્કર્ષ
રામ મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાના આ 2 વર્ષોમાં અયોધ્યાએ સાબિત કર્યું છે કે વિકાસ અને વિરાસત (Heritage) સાથે ચાલી શકે છે. આજે અયોધ્યા માત્ર ભારતનું જ નહીં પણ વિશ્વનું એક પ્રમુખ પર્યટન કેન્દ્ર બની ગયું છે. ‘જય શ્રી રામ’ ના નાદ સાથે આ નગરી સતત નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહી છે.