સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો ખનિજ સંપત્તિથી સમૃદ્ધ છે, પરંતુ તેની સાથે સાથે ગેરકાયદે ખનન (Illegal Mining) પણ અહીં એક મોટી સમસ્યા બની ગયું છે. સામાન્ય રીતે સરકારી બાબુઓ ઓફિસ સમય બાદ આરામ ફરમાવતા હોય છે, પરંતુ ચોટીલામાં ગત મધ્યરાત્રિએ જે બન્યું તેણે ખનિજ ચોરોની ઊંઘ હરામ કરી નાખી છે.
ચોટીલાના બાહોશ નાયબ કલેક્ટર (Deputy Collector / Prant Adhikari) એ ‘સિંઘમ’ સ્ટાઈલમાં અડધી રાત્રે રસ્તા પર ઉતરીને મૂળી અને થાનગઢ પંથકમાં ચાલતા ગેરકાયદે ખનન નેટવર્ક પર તવાઈ બોલાવી છે. આ ‘મિડનાઈટ ઓપરેશન’ ને કારણે સમગ્ર પંથકના ભૂમાફિયાઓમાં નાસભાગ મચી ગઈ હતી.
ચાલો જાણીએ, આખી રાત ચાલેલા આ હાઈ-વોલ્ટેજ ડ્રામાની ઈનસાઈડ સ્ટોરી.
ભાગ 1: અડધી રાત્રે સરકારી ગાડી રસ્તા પર
વાત એમ છે કે ચોટીલા નાયબ કલેક્ટરને ગુપ્ત બાતમી મળી હતી કે રાત્રિના અંધારાનો લાભ લઈને મૂળી અને થાનગઢ હાઈવે પરથી મોટા પાયે ખનિજ (કાર્બન, કોલસો અને માટી) ની ચોરી થઈ રહી છે. ખનિજ માફિયાઓ તંત્રની રહેમનજર હેઠળ અથવા આંખમાં ધૂળ નાખીને ઓવરલોડ ડમ્પરો પસાર કરી રહ્યા છે.
આ બાતમી મળતાની સાથે જ, નાયબ કલેક્ટરે કોઈ પણ મોટા લશ્કર કે પોલીસ કાફલાની રાહ જોયા વગર, પોતાની સરકારી ગાડી લઈને મધ્યરાત્રિએ જ હાઈવે પર પેટ્રોલિંગ શરૂ કરી દીધું હતું.
ભાગ 2: મૂળી-થાનગઢ હાઈવે પર સપાટો
જેવા નાયબ કલેક્ટર મૂળી અને થાનગઢના રસ્તાઓ પર પહોંચ્યા, ત્યાં ખનિજ ભરેલા ડમ્પરો અને ટ્રકોની લાઈનો જોવા મળી હતી.
- રોયલ્ટી પાસ વગરના વાહનો: અધિકારીએ એક પછી એક શંકાસ્પદ ડમ્પરોને અટકાવ્યા હતા. તપાસ કરતા માલૂમ પડ્યું કે ઘણા વાહનો પાસે રોયલ્ટી પાસ જ નહોતા.
- ઓવરલોડિંગ: કેટલાક વાહનોમાં ક્ષમતા કરતા ડબલ ખનિજ ભરેલું હતું.
- ડ્રાઈવરો ફરાર: સાહેબને રસ્તા પર ઉભેલા જોઈને કેટલાક ડમ્પર ચાલકો વાહનો રેઢા મૂકીને અંધારામાં ભાગી ગયા હતા.
ભાગ 3: શું પકડાયું? (Seizure Details)
આ ઓપરેશન દરમિયાન, પ્રાથમિક માહિતી મુજબ:
- સીઝ કરાયેલા વાહનો: અંદાજે 4 થી 5 મોટા ડમ્પરો અને ટ્રકો સીઝ કરવામાં આવ્યા છે.
- મુદ્દામાલ: લાખો રૂપિયાની કિંમતનું કાર્બન અને અન્ય ખનિજ જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે.
- દંડની કાર્યવાહી: પકડાયેલા વાહનોને પોલીસ સ્ટેશન અથવા ખાણ-ખનિજ વિભાગને સોંપીને લાખો રૂપિયાનો દંડ વસૂલવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.
ભાગ 4: થાનગઢ – ખનિજ ચોરીનું એપીસેન્ટર
ઉલ્લેખનીય છે કે થાનગઢ તેના સિરામિક ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે, પરંતુ કાચી માટી અને કાર્બન માટે અહીં વર્ષોથી ગેરકાયદે ખોદકામ ચાલે છે. ઘણીવાર સરકારી જમીનો અને ગૌચર જમીનો પર પણ માફિયાઓ કબજો જમાવી લે છે. રાતના સમયે ચેકિંગ ઓછું હોવાથી આ પ્રવૃત્તિ બેરોકટોક ચાલતી હોય છે. પરંતુ નાયબ કલેક્ટરના આ સરપ્રાઈઝ ચેકિંગે તેમની મોડસ ઓપરેન્ડી તોડી નાખી છે.
ભાગ 5: તંત્રનો સંદેશ – “હવે ખેર નથી”
ચોટીલા નાયબ કલેક્ટરની આ કામગીરીએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે હવે ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓ સાંખી લેવામાં નહીં આવે.
- ખાણ ખનિજ વિભાગ પર દબાણ: સામાન્ય રીતે આ કામ ભૂસ્તર વિભાગ (Geology Dept) નું હોય છે. પરંતુ રેવન્યુ અધિકારીએ રેડ કરતા હવે ભૂસ્તર વિભાગ પણ દોડતું થયું છે.
- લોકોમાં આનંદ: સ્થાનિક લોકો અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓએ અધિકારીની આ કામગીરીને બિરદાવી છે. ઓવરલોડ ડમ્પરોને કારણે રસ્તાઓ તૂટી જાય છે અને અકસ્માતો થાય છે, જેના પર હવે બ્રેક લાગશે.
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં ખનિજ માફિયાઓ બેફામ બન્યા છે તે વાત નવી નથી. પરંતુ જ્યારે કોઈ અધિકારી પોતાની ફરજ સમજીને, સમય જોયા વગર અડધી રાત્રે રસ્તા પર ઉતરે છે, ત્યારે સિસ્ટમમાં સુધારો આવવાની આશા જાગે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ કાર્યવાહી માત્ર એક રાત પૂરતી સીમિત રહે છે કે પછી કાયમી ધોરણે ખનિજ ચોરી બંધ થાય છે.