લાલ નિશાનમાં રોકાણનો પ્રવાહ અને ગુજરાતી રોકાણકારોની મુંઝવણ
નમસ્કાર રોકાણકાર મિત્રો! આજે તારીખ ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ છે. ગુજરાતમાં શેરબજાર અને રોકાણ એ માત્ર વ્યવસાય નથી, પણ એક જીવનશૈલી છે. સવારની ચા સાથે છાપામાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીના આંકડા જોવા એ દરેક ગુજરાતીની આદત છે. પરંતુ આજે સવારે આવેલા એક આંકડાએ ઘણા રોકાણકારોની ચાનો સ્વાદ બગાડી નાખ્યો છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગની સર્વોચ્ચ સંસ્થા AMFI (Association of Mutual Funds in India) દ્વારા જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ ના મહિનાના આંકડા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, અને તે થોડા ચોંકાવનારા છે.
રિપોર્ટ મુજબ, Equity Mutual Funds (ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ) માં આવતા રોકાણના પ્રવાહ (Net Inflow) માં સીધો ૧૪% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. છેલ્લા બે વર્ષથી જે રીતે બજારમાં નાણાનો ધોધ વહી રહ્યો હતો, તેમાં અચાનક આવેલી આ ઓટ ચિંતાનો વિષય બની છે. શું રિટેલ રોકાણકારોનો ભરોસો ડગી ગયો છે? શું બજાર ટોચ પર પહોંચી ગયું છે એટલે લોકો પ્રોફિટ બુકિંગ કરી રહ્યા છે? કે પછી આ કોઈ મોટા તોફાન પહેલાની શાંતિ છે?
ગુજરાત, જે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણમાં દેશના ટોચના રાજ્યોમાં આવે છે, ત્યાં આ સમાચારની અસર સૌથી વધુ છે. પાલનપુર હોય કે રાજકોટ, સુરત હોય કે અમદાવાદ, દરેક રોકાણકારના મનમાં એક જ પ્રશ્ન છે: “મારે મારી SIP ચાલુ રાખવી કે બંધ કરી દેવી?
ભાગ ૧: ૧૪% ઘટાડો – હકીકત શું છે? (De-coding the Data)
સૌ પ્રથમ, આપણે એ સમજવું પડશે કે આ ઘટાડો શેમાં છે? ઘણા લોકો ગભરાઈ ગયા છે કે શું તેમની ફંડ વેલ્યુ (NAV) ૧૪% ઘટી ગઈ છે? ના, એવું નથી.
Net Inflow માં ઘટાડો:
આ ૧૪% નો ઘટાડો ‘નેટ ઇનફ્લો’ માં છે. એટલે કે, જાન્યુઆરી મહિનામાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં નવું રોકાણ જે આવ્યું અને જે રોકાણ પાછું ખેંચાયું (Redemption), તેનો તફાવત.
- ડિસેમ્બર ૨૦૨૫: ધારો કે ડિસેમ્બરમાં ૨૦,૦૦૦ કરોડનું ચોખ્ખું રોકાણ આવ્યું હતું.
- જાન્યુઆરી ૨૦૨૬: આ આંકડો ઘટીને અંદાજે ૧૭,૨૦૦ કરોડની આસપાસ રહ્યો છે (કાલ્પનિક આંકડા સમજૂતી માટે).
- આ દર્શાવે છે કે રોકાણકારો હવે નવા પૈસા રોકતા થોડા અચકાઈ રહ્યા છે અથવા જૂના પૈસા પાછા ખેંચી રહ્યા છે.
આ AMFI Data સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે બજારમાં જે એક તરફી તેજી હતી, તેના પર હવે થોડી બ્રેક લાગી છે. ખાસ કરીને લમ્પસમ (એક સાથે મોટું રોકાણ) કરનારાઓ હવે થોભો અને રાહ જુઓ (Wait and Watch) ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે.
ભાગ ૨: ઘટાડા પાછળના કારણો – કેમ હાથ ખેંચી રહ્યા છે રોકાણકારો?
જ્યારે બજાર ઓલ-ટાઈમ હાઈની નજીક હોય ત્યારે આવું થવું સ્વાભાવિક છે, પણ ૧૪% નો કડાકો એ નાની વાત નથી. આની પાછળ મુખ્યત્વે ૪ મોટા કારણો જવાબદાર છે.
૧. વેલ્યુએશનની ચિંતા (Overvaluation):
૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫ માં ભારતીય શેરબજારે જબરદસ્ત વળતર આપ્યું. તેના કારણે ઘણા શેરો અને ફંડ્સ મોંઘા થઈ ગયા છે. Equity Mutual Funds ના મેનેજરો પણ સ્વીકારી રહ્યા છે કે હવે સસ્તા ભાવે સારા શેરો મળવા મુશ્કેલ છે. સ્માર્ટ રોકાણકારો આ સમજી ગયા છે અને તેઓ હવે મોંઘા ભાવે ખરીદી કરવા તૈયાર નથી.
૨. પ્રોફિટ બુકિંગ (નફો ઘરે લઈ જવો):
ગુજરાતીમાં કહેવત છે, “નફો એ જ રળો.” છેલ્લા ૩ વર્ષમાં જેમણે રોકાણ કર્યું હતું, તેમના પોર્ટફોલિયોમાં ૩૦% થી ૪૦% નો ઉછાળો આવ્યો છે. માર્ચ મહિનો (નાણાકીય વર્ષનો અંત) નજીક આવી રહ્યો હોવાથી, ઘણા રોકાણકારો નફો બુક કરીને પૈસા સુરક્ષિત કરી રહ્યા છે. આના કારણે રિડેમ્પશન (ઉપાડ) વધ્યું છે.
૩. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા:
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં ગ્લોબલ માર્કેટમાં થોડી અસ્થિરતા છે. અમેરિકામાં વ્યાજદરો અને ચીનની આર્થિક સ્થિતિને લઈને અનિશ્ચિતતા છે. તેની અસર ભારતીય રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ પર પડી છે.
૪. સેક્ટર રોટેશન:
રોકાણકારો હવે Small Cap Funds અને મિડકેપ ફંડ્સમાંથી પૈસા કાઢીને લાર્જકેપ અથવા ડેટ ફંડ્સ (સલામત ફંડ્સ) તરફ વળી રહ્યા છે. આ ફેરબદલ દરમિયાન પણ નેટ ઇનફ્લોના આંકડામાં ઘટાડો જોવા મળે છે.
ભાગ ૩: SIP નો પાવર – શું SIP પણ ઘટી? (SIP Investment Resilience)
આ અંધકારમાં એક આશાનું કિરણ છે – SIP (Systematic Investment Plan). ભલે કુલ રોકાણમાં ઘટાડો થયો હોય, પણ મધ્યમ વર્ગના રોકાણકારોની SIP હજુ પણ મજબૂત છે.
- રીટેલ રોકાણકારોનો ભરોસો: માસિક SIP બુક ૨૦,૦૦૦ કરોડના આંકડાને પાર કરી ગઈ છે (૨૦૨૬ ના અંદાજ મુજબ).
- લમ્પસમ રોકાણ ઘટ્યું છે, પણ SIP ચાલુ છે. આ એક ખૂબ જ પરિપક્વતાની નિશાની છે.
- Financial Planning માં SIP નું મહત્વ લોકો સમજ્યા છે. બજાર વધે કે ઘટે, શિસ્તબદ્ધ રોકાણકારો પોતાની SIP બંધ કરતા નથી.
જો તમે પણ SIP ચાલુ રાખી છે, તો તમે સાચા રસ્તે છો. બજાર જ્યારે નીચે આવે છે, ત્યારે તમને SIP દ્વારા વધુ યુનિટ્સ (Units) મળે છે, જે ભવિષ્યમાં મોટો નફો આપે છે. આને ‘રૂપી કોસ્ટ એવરેજિંગ’ કહેવાય છે.
ભાગ ૪: સ્મોલકેપ અને મિડકેપમાં સાવચેતી – રેડ એલર્ટ?
સૌથી વધુ અસર સ્મોલકેપ અને મિડકેપ કેટેગરીમાં જોવા મળી છે. ૨૦૨૩-૨૫ દરમિયાન આ ફંડ્સે અંધાધૂંધ વળતર આપ્યું હતું. લોકોએ ઘર-બાર ગીરવે મૂકીને (લાક્ષણિક અર્થમાં) આમાં પૈસા રોક્યા હતા.
- હવે સેબી (SEBI) અને AMFI એ પણ ચેતવણી આપી છે કે આ સેગમેન્ટમાં ‘ફીણ’ (Froth) છે.
- ફંડ મેનેજરો પાસે રોકડ પડી છે પણ સારા શેરો નથી મળી રહ્યા.
- આથી, ઘણા ફંડ હાઉસે લમ્પસમ રોકાણ પર નિયંત્રણો મૂક્યા છે.
- ૧૪% ના ઘટાડામાં મોટો હિસ્સો આ કેટેગરીમાંથી બહાર નીકળતા નાણાનો છે. Risk Management ના ભાગરૂપે રોકાણકારો હવે અહીંથી એક્ઝિટ લઈ રહ્યા છે.
ભાગ ૫: લાર્જકેપ ફંડ્સ – સુરક્ષિત બંદર?
જ્યારે તોફાન આવે ત્યારે વહાણો બંદરે લાંગરી દેવામાં આવે છે. શેરબજારમાં ‘લાર્જકેપ ફંડ્સ’ એ સુરક્ષિત બંદર છે. રિલાયન્સ, HDFC બેંક, TCS જેવી મોટી કંપનીઓ ધરાવતા લાર્જકેપ ફંડ્સમાં હવે રોકાણ વધી રહ્યું છે અથવા સ્થિર છે.
- Market Correction સમયે લાર્જકેપ શેરો ઓછા તૂટે છે અને રિકવરી પણ ઝડપી આપે છે.
- જે રોકાણકારોએ સ્મોલકેપમાંથી પૈસા કાઢ્યા છે, તેઓ હવે બેલેન્સ્ડ એડવાન્ટેજ ફંડ (BAF) અથવા લાર્જકેપ ફંડમાં શિફ્ટ થઈ રહ્યા છે.
ભાગ ૬: ગુજરાતી રોકાણકારોની માનસિકતા – ડર કે તક?
ગુજરાતનો રોકાણકાર સામાન્ય રીતે ‘કોન્ટ્રા ઇન્વેસ્ટર’ (પ્રવાહની વિરુદ્ધ ચાલનારો) હોય છે. જ્યારે આખી દુનિયા વેચતી હોય, ત્યારે ગુજરાતીઓ ખરીદતા હોય છે. પરંતુ આ વખતે ચિત્ર થોડું અલગ છે.
- ભૂતકાળના અનુભવો: ૨૦૨૦ અને ૨૦૨૨ ના કડાકા જોયેલા રોકાણકારો હવે સાવધ છે.
- રોકડ હાથ પર: ઘણા રોકાણકારો અત્યારે ‘કેશ ઇન હેન્ડ’ રાખવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે જેથી જો બજાર વધુ તૂટે તો નીચા ભાવે ખરીદી શકાય.
- Real Estate vs Equity: ગુજરાતમાં અત્યારે રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં પણ તેજી છે. શક્ય છે કે શેરબજારમાંથી નફો બુક કરીને લોકો જમીન-મકાનમાં રોકાણ કરી રહ્યા હોય. આ પણ Equity Mutual Funds માં ઘટાડાનું એક કારણ હોઈ શકે.
ભાગ ૭: શું બજાર ક્રેશ થશે? – નિષ્ણાતોનો મત
૧૪% ઘટાડો સાંભળીને ગભરાવાની જરૂર નથી. મોટાભાગના માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ માને છે કે આ ‘હેલ્ધી કરેક્શન’ (તંદુરસ્ત ઘટાડો) છે.
- કોઈપણ બજાર સીધી લીટીમાં ઉપર નથી જતું. વચ્ચે આવા વિરામ (Pause) આવવા જરૂરી છે.
- Long-term Wealth Creation માટે આ ઘટાડો એક સારી તક છે.
- કોર્પોરેટ અર્નિંગ્સ (કંપનીઓના નફા) હજુ પણ મજબૂત છે. ભારતનો જીડીપી ગ્રોથ પણ સારો છે.
- તેથી, બજાર ક્રેશ થવાની શક્યતા ઓછી છે, પણ ‘ટાઈમ કરેક્શન’ (સમય બગાડવો) આવી શકે છે. એટલે કે બજાર થોડા મહિનાઓ સુધી એક જ રેન્જમાં ફરે.
ભાગ ૮: રોકાણકારો માટે એક્શન પ્લાન – હવે શું કરવું? (Actionable Advice)
૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના આ માહોલમાં એક સામાન્ય રોકાણકારે શું કરવું જોઈએ? અહીં તમારી Financial Planning માટે ૫ સુવર્ણ નિયમો છે:
૧. SIP બંધ ન કરતા:
આ સૌથી મોટી ભૂલ હશે. જો બજાર ઘટ્યું છે, તો તમારી SIP તમને સસ્તામાં યુનિટ્સ અપાવશે. જે લોકો મંદીમાં રોકાણ ચાલુ રાખે છે, તેઓ જ તેજીમાં અમીર બને છે.
૨. પોર્ટફોલિયો રિવ્યુ કરો (Portfolio Rebalancing):
તમારા એડવાઈઝર સાથે બેસો. જો તમારા પોર્ટફોલિયોમાં સ્મોલકેપનું વજન વધી ગયું હોય (દા.ત. ૫૦% થી વધુ), તો થોડો નફો બુક કરીને તેને લાર્જકેપ અથવા મલ્ટીકેપમાં શિફ્ટ કરો. આને Portfolio Management કહેવાય.
૩. લમ્પસમ રોકાણ ટાળો (STP નો ઉપયોગ કરો):
જો તમારી પાસે મોટું ભંડોળ છે, તો અત્યારે એક સાથે બધું રોકવાની ભૂલ ન કરો. લિક્વિડ ફંડમાં પૈસા મૂકો અને ત્યાંથી STP (Systematic Transfer Plan) દ્વારા ધીમે-ધીમે ઇક્વિટીમાં લાવો.
૪. ઈમરજન્સી ફંડ અલગ રાખો:
શેરબજારના પૈસા પર નિર્ભર ન રહો. તમારા ૬ મહિનાના ખર્ચ જેટલું ઈમરજન્સી ફંડ બેંકમાં કે લિક્વિડ ફંડમાં સુરક્ષિત રાખો.
૫. દેખાદેખી ન કરો:
તમારા મિત્રએ પૈસા ઉપાડી લીધા એટલે તમારે પણ ઉપાડી લેવા, એવું ન કરો. દરેકનું રિસ્ક પ્રોફાઇલ અને ગોલ (ધ્યેય) અલગ હોય છે.
ભાગ ૯: ટેક્સનું ગણિત – LTCG પર અસર
નફો બુક કરતા પહેલા ટેક્સનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
- LTCG (Long Term Capital Gains): જો તમે ૧ વર્ષ પછી યુનિટ્સ વેચો છો અને નફો ₹૧.૨૫ લાખથી વધુ છે (૨૦૨૬ ના નિયમો મુજબ), તો તમારે ૧૨.૫% ટેક્સ ભરવો પડશે.
- STCG (Short Term Capital Gains): ૧ વર્ષની અંદર વેચવા પર ૨૦% ટેક્સ છે. તેથી, માત્ર ગભરાઈને વેચવાથી તમને ટેક્સનું નુકસાન થઈ શકે છે.
ભાગ ૧૦: મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હાઉસની તૈયારી
SBI, HDFC, ICICI જેવા મોટા ફંડ હાઉસીસ પણ આ ઘટાડા માટે તૈયાર છે. તેઓ અત્યારે ડિફેન્સિવ સેક્ટર્સ (જેમ કે ફાર્મા, FMCG, આઈટી) માં રોકાણ વધારી રહ્યા છે. તેઓ જાણે છે કે Retail Investors નો ભરોસો જાળવી રાખવો જરૂરી છે. તેઓ સતત વેબિનાર અને કેમ્પેઈન દ્વારા લોકોને ‘લાંબા ગાળા’ માટે રોકાયેલા રહેવા સમજાવી રહ્યા છે.
ભાગ ૧૧: ધીરજના ફળ મીઠા
અંતમાં, ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ નો આ બ્લોગ એટલું જ કહેવા માંગે છે કે Equity Mutual Funds માં ૧૪% નો ઘટાડો એ ચિંતાનું કારણ નહીં, પણ ચિંતનનો વિષય છે.
શેરબજાર એ અધીરા લોકો પાસેથી પૈસા લઈને ધીરજવાન લોકોને આપવાનું સાધન છે. જે રોકાણકારો ૨૦૨૦ ના કોરોના કાળમાં ગભરાઈને ભાગી ગયા હતા, તેઓ પછી પસ્તાયા હતા. આજે પણ એ જ ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન થઈ રહ્યું છે.
જો તમારો ગોલ (Goal) ૫ કે ૧૦ વર્ષ દૂર હોય, તો આ ઘટાડાથી તમને કોઈ ફરક પડવો જોઈએ નહીં. ટીવી પરના ગોકીરો અને વોટ્સએપ યુનિવર્સિટીના જ્ઞાનથી દૂર રહો. તમારા ફાઈનાન્શિયલ એડવાઈઝર પર ભરોસો રાખો અને તમારી શિસ્ત જાળવી રાખો.
ભારતની ગ્રોથ સ્ટોરી (Growth Story) હજુ અકબંધ છે. જે ટકી રહેશે, તે જ કમાશે.