ગુજરાતી સિનેમાનો સુવર્ણ ઇતિહાસ ફરી જીવંત: 1998ની મેગા બ્લોકબસ્ટર ‘દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા’ 2026માં ફરી થિયેટરોમાં!
ગુજરાતી ફિલ્મોના ઇતિહાસમાં અમુક જ ફિલ્મો એવી બની છે જેને લોકોએ માત્ર જોઈ જ નથી, પરંતુ જીવી છે. 1990નો દાયકો એવો હતો જ્યારે ગુજરાતના સિંગલ સ્ક્રીન થિયેટરો (Single Screen Theatres) હાઉસફુલના બોર્ડ સાથે છલકાતા હતા. આ જ સુવર્ણ યુગની યાદો તાજી કરવા અને આજની નવી પેઢીને ઢોલિવૂડ (Dhollywood) ના ભવ્ય ભૂતકાળનો પરિચય કરાવવા માટે, વર્ષ 1998 ની ઐતિહાસિક અને સર્વકાલીન મેગા બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ ‘દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા’ (Desh Re Joya Dada Pardesh Joya) 2026 ના આ આધુનિક યુગમાં ફરી એકવાર થિયેટરોમાં ધૂમ મચાવવા આવી રહી છે.
ગૂગલ ન્યૂઝ અને સોશિયલ મીડિયા પર આ રી-રિલીઝ (Re-release) ના સમાચારે ભારે ઉત્સુકતા જગાવી છે. જોકે, સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા દરમિયાન એક નાનકડી ગેરસમજ પણ જોવા મળી રહી છે. ઘણા ચાહકો આ ફિલ્મને ગુજરાતી સિનેમાના ક્રાઉન પ્રિન્સ અને સુપરસ્ટાર સ્વ. નરેશ કનોડિયા (Naresh Kanodia) સાહેબની ફિલ્મ માની રહ્યા છે. નરેશ કનોડિયાએ ગુજરાતી સિનેમાને અગણિત હિટ ફિલ્મો આપી છે અને તે દાયકો સંપૂર્ણપણે કનોડિયા બંધુઓનો હતો, પરંતુ હકીકત એ છે કે ડિરેક્ટર ગોવિંદભાઈ પટેલની આ ઐતિહાસિક ફિલ્મે પીઢ અભિનેતા હિતેન કુમાર (Hiten Kumar) અને અભિનેત્રી રોમા માણેક (Roma Manek) ને રાતોરાત મેગાસ્ટાર બનાવી દીધા હતા.
1. ગેરસમજ અને હકીકત: નરેશ કનોડિયાનો યુગ અને હિતેન કુમારનો ઉદય (The Era of Legends)
ગુજરાતી ફિલ્મોની વાત આવે એટલે સૌથી પહેલું નામ દિગ્ગજ અભિનેતા નરેશ કનોડિયાનું જ હોઠ પર આવે. 80 અને 90 ના દાયકામાં નરેશ કનોડિયા અને સ્નેહલતાની જોડીએ ગુજરાતી સિનેમાને જીવંત રાખ્યું હતું.
જ્યારે 1998માં ‘દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા’ રિલીઝ થઈ, ત્યારે તેણે બોક્સ ઓફિસ પર એવો જાદુ પાથર્યો જે નરેશ કનોડિયાની ફિલ્મો પાથરતી હતી. આ જ કારણ છે કે લોકો આજે પણ આ સુપરહિટ ફિલ્મના ઐતિહાસિક ગૌરવને નરેશ કનોડિયાના નામ સાથે જોડી દે છે, જે દર્શાવે છે કે કનોડિયા સાહેબની છાપ લોકોના મનમાં કેટલી ઊંડી છે. પરંતુ, વાસ્તવમાં આ ફિલ્મની સ્ટારકાસ્ટ નીચે મુજબ હતી:
- હિતેન કુમાર (રામ): આ પાત્રે હિતેન કુમારને ‘એંગ્રી યંગ મેન’ અને સંસ્કારી યુવાન તરીકે પ્રસ્થાપિત કર્યા.
- રોમા માણેક (રાધા): રાધાના પાત્રમાં રોમા માણેકની સાદગી અને સુંદરતાએ લાખો દિલો જીત્યા.
- અરવિંદ ત્રિવેદી (દાદાજી): રામાનંદ સાગરની ‘રામાયણ’ માં રાવણનું પાત્ર ભજવનાર દિગ્ગજ અભિનેતા અરવિંદ ત્રિવેદીએ આ ફિલ્મમાં શિસ્તબદ્ધ અને સિદ્ધાંતવાદી દાદાજીનો અમર રોલ ભજવ્યો હતો.
- રમેશ મહેતા: ગુજરાતી કોમેડીના બાદશાહ રમેશ મહેતાના સંવાદો વિના આ ફિલ્મ અધૂરી છે.
2. રી-રિલીઝનો ટ્રેન્ડ: 2026માં ‘નોસ્ટાલ્જિયા ઇકોનોમી’ નો જાદુ (The Nostalgia Economy in 2026)
બોલિવૂડ અને હોલીવૂડમાં ક્લાસિક ફિલ્મોને ફરીથી રિલીઝ કરવાનો ટ્રેન્ડ વર્ષોથી ચાલી રહ્યો છે, પરંતુ 2026 માં આ ટ્રેન્ડે પ્રાદેશિક સિનેમા (Regional Cinema) માં પણ જોર પકડ્યું છે.
આ ફિલ્મ અત્યારે જ કેમ?
આજે જ્યારે અર્બન ગુજરાતી ફિલ્મો (Urban Gujarati Films) અને વેબ સિરીઝનો જમાનો છે, ત્યારે સિનેમાઘરોમાં 90 ના દાયકાની ફિલ્મ રિલીઝ કરવી એ કોઈ સામાન્ય બિઝનેસ નિર્ણય નથી. આની પાછળ એક ‘ઇમોશનલ કનેક્ટ’ (Emotional Connect) રહેલો છે. જે લોકોએ 1998 માં આ ફિલ્મ પોતાના માતા-પિતા સાથે સિંગલ સ્ક્રીનમાં જોઈ હતી, તેઓ હવે 2026 માં પોતાના બાળકો (Gen Z અને Alpha) સાથે મલ્ટિપ્લેક્સમાં બેસીને આ ફિલ્મ જોવા માંગે છે. આ પેઢીને એ બતાવવાનો પ્રયાસ છે કે VFX અને હાઇ-ફાઇ એક્શન વિના પણ વાર્તા અને સંસ્કારોના દમ પર ફિલ્મો કેવી રીતે બ્લોકબસ્ટર બની શકતી હતી.
3. 4K રિમાસ્ટરિંગ અને ડોલ્બી ડિજિટલ સાઉન્ડ: એક નવો જ અનુભવ (Technical Upgrade)
28 વર્ષ જૂની પ્રિન્ટને આજના અત્યાધુનિક 4K લેસર પ્રોજેક્ટર્સ (4K Laser Projectors) પર ચલાવવી એ પડકારજનક કામ છે. પરંતુ આ રી-રિલીઝ માટે મેકર્સ દ્વારા વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે.
- વિઝ્યુઅલ એન્હાન્સમેન્ટ (Visual Enhancement): ફિલ્મની ઓરિજિનલ નેગેટિવ પ્રિન્ટને અત્યાધુનિક સોફ્ટવેરની મદદથી 4K રિઝોલ્યુશનમાં અપસ્કેલ (Upscale) કરવામાં આવી છે. કલર ગ્રેડિંગમાં સુધારો કરવાથી ગુજરાતના ગામડાંના દ્રશ્યો વધુ જીવંત અને આકર્ષક લાગશે.
- સાઉન્ડ રિમાસ્ટરિંગ (Audio Upgrade): 1998 ના મોનો કે સ્ટીરિયો સાઉન્ડને 5.1 અને 7.1 ડોલ્બી ડિજિટલ સરાઉન્ડ સાઉન્ડ (Dolby Digital Surround Sound) માં કન્વર્ટ કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે થિયેટરમાં દાદાજીનો પડકાર ફેંકતો અવાજ ગુંજશે, ત્યારે સીટો ધ્રૂજી ઊઠશે.
4. કરોડો ગુજરાતીઓનાં હૃદયને સ્પર્શતી ઐતિહાસિક વાર્તા (A Storyline Rooted in Culture)
આ ફિલ્મ માત્ર એક મનોરંજન ન હતી, તે ગુજરાતના દરેક ઘરની વાર્તા બની ગઈ હતી.
સંસ્કૃતિ અને આધુનિકતા વચ્ચેનો ટકરાવ
ફિલ્મની વાર્તા એક એવા દાદાજી (અરવિંદ ત્રિવેદી) ની છે જેમને પોતાના દેશ, પોતાની માટી અને પોતાના સંસ્કારો પર અત્યંત ગર્વ છે. જ્યારે તેમની પૌત્રી રાધા (રોમા માણેક) ના લગ્ન પરદેશ (અમેરિકા) માં વસતા એનઆરઆઇ (NRI) યુવાન સાથે થાય છે, ત્યારે ભારતીય સંસ્કારો અને પાશ્ચાત્ય સંસ્કૃતિ (Western Culture) વચ્ચેનો સીધો ટકરાવ જોવા મળે છે.
રામ (હિતેન કુમાર) નું પાત્ર ગામડાના એવા શિક્ષિત અને સંસ્કારી યુવાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે સાચા પ્રેમ અને પરિવારના મૂલ્યોને સમજે છે. ફિલ્મનો અંત અને તેમાં આપવામાં આવેલો સંદેશ આજે 2026 માં પણ એટલો જ પ્રસ્તુત છે, જ્યારે હજારો ગુજરાતી યુવાનો કેનેડા, અમેરિકા કે ઓસ્ટ્રેલિયા જવા માટે પડાપડી કરી રહ્યા છે. આ ફિલ્મ આપણને આપણા મૂળ (Roots) સાથે જોડાયેલા રહેવાની પ્રેરણા આપે છે.
5. બોક્સ ઓફિસ પર સર્જાયેલો ઇતિહાસ: ટ્રેક્ટરો ભરીને આવતા હતા લોકો (The Unmatched Box Office Craze)
આજના જમાનામાં કોઈ ફિલ્મ 100 કરોડ કમાય તો તેને બ્લોકબસ્ટર કહેવાય છે. પરંતુ 1998માં જ્યારે મલ્ટિપ્લેક્સ ન હતા, ત્યારે ‘દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા’ એ જે ઇતિહાસ રચ્યો હતો, તે આજની કોઈપણ ગુજરાતી ફિલ્મ માટે સપનું જ છે.
- ટ્રેક્ટર અને બળદગાડા: સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના ગામડાઓમાંથી લોકો ટ્રેક્ટરો અને બળદગાડા ભરીને શહેરના થિયેટરોમાં આ ફિલ્મ જોવા આવતા હતા.
- મહિનાઓ સુધી હાઉસફુલ: આ ફિલ્મે અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત અને વડોદરાના અનેક થિયેટરોમાં સિલ્વર જ્યુબિલી (25 અઠવાડિયા) અને ગોલ્ડન જ્યુબિલી (50 અઠવાડિયા) ઉજવી હતી. તે સમયે લોકો ટિકિટ માટે સવારના 5 વાગ્યાથી લાઈનોમાં ઊભા રહેતા હતા.
- કમાણીનો રેકોર્ડ: એવું કહેવાય છે કે તે સમયની ટિકિટના દર (10 થી 20 રૂપિયા) પ્રમાણે આ ફિલ્મે 22 કરોડથી વધુનો બિઝનેસ કર્યો હતો, જે આજના હિસાબે 200 કરોડથી પણ વધુ કહી શકાય. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમા ઇન્ડસ્ટ્રીને એક નવું જીવનદાન આપ્યું હતું.
6. અવિસ્મરણીય સંગીત: જેના વિના આજે પણ લગ્નપ્રસંગો અધૂરા છે (The Immortal Music)
કોઈપણ ફિલ્મ તેના સંગીત વિના અમર બની શકતી નથી. ‘દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા’ નું સંગીત અરવિંદ બારોટ અને અન્ય દિગ્ગજ કલાકારો દ્વારા એટલું મધુર બનાવવામાં આવ્યું હતું કે તેની ઓડિયો કેસેટ્સ (Audio Cassettes) રાતોરાત વેચાઈ ગઈ હતી.
- પ્રખ્યાત ગીતો: * “ડાયરો” (જેમાં ગુજરાતી લોકસાહિત્યનો અદભુત સમન્વય જોવા મળે છે)
- સિચ્યુએશનલ ગીતો અને ગરબા, જે આજે 2026 માં પણ નવરાત્રી અને લગ્નની સિઝનમાં ડીજે (DJ) પર અચૂક વાગે છે. આ ગીતોને મલ્ટિપ્લેક્સના મોટા સ્પીકર્સ પર ફરીથી સાંભળવા એ સંગીત પ્રેમીઓ માટે એક અનેરો લહાવો હશે.
7. 2026 ની આધુનિક પેઢી (Gen Z) એ આ ફિલ્મ શા માટે જોવી જોઈએ? (Why the Modern Youth Must Watch It)
આજના યુવાનો માર્વેલ (Marvel) ની ફિલ્મો અને નેટફ્લિક્સ (Netflix) ની સિરીઝ જોઈને મોટા થઈ રહ્યા છે. તેમને કદાચ પ્રશ્ન થાય કે 28 વર્ષ જૂની ગુજરાતી ફિલ્મ જોવા અમે થિયેટરમાં શા માટે જઈએ?
- આપણા વારસાની ઓળખ: આ ફિલ્મ માત્ર મનોરંજન નથી, તે ગુજરાતનો એક સાંસ્કૃતિક દસ્તાવેજ છે. તે દર્શાવે છે કે 90 ના દાયકામાં આપણો સમાજ, આપણા રિવાજો અને આપણો પહેરવેશ કેવો હતો.
- વાસ્તવિક અભિનય (Raw Acting): આજના જમાનામાં જ્યાં બધું પ્લાસ્ટિક અને ફિલ્ટરવાળું લાગે છે, ત્યાં આ ફિલ્મનો શુદ્ધ, સાલસ અને જમીન સાથે જોડાયેલો અભિનય એક તાજગીનો અહેસાસ કરાવશે.
- પરિવાર સાથે સમય વિતાવવાની તક: આ એક એવી ‘ક્લીન ફેમિલી એન્ટરટેઇનર’ (Clean Family Entertainer) ફિલ્મ છે, જેને તમે તમારા દાદા-દાદી, માતા-પિતા અને બાળકો સાથે કોઈ પણ સંકોચ વિના બેસીને માણી શકો છો.
8. નરેશ કનોડિયા અને હિતેન કુમાર: ઢોલિવૂડના બે અમૂલ્ય રત્નો (Tribute to the Legends)
જોકે આ ફિલ્મ હિતેન કુમારની હતી, પરંતુ જ્યારે પણ આપણે 90 ના દાયકાના ગુજરાતી સિનેમાને યાદ કરીએ છીએ, ત્યારે નરેશ કનોડિયાના પ્રદાનને ક્યારેય ભૂલી શકાય નહીં.
- નરેશ કનોડિયાનો પ્રભાવ: તેમણે ‘જોડે રહેજો રાજ’, ‘હિરણ ને કાંઠે’, ‘મેરુ માલણ’ જેવી અસંખ્ય હિટ ફિલ્મો આપી છે. જ્યારે ‘દેશ રે જોયા…’ રિલીઝ થઈ, ત્યારે તેણે એ જ દર્શક વર્ગને થિયેટરમાં ખેંચ્યો જે નરેશ કનોડિયાની ફિલ્મો જોવા આવતો હતો.
- હિતેન કુમારની કારકિર્દીનો ટર્નિંગ પોઇન્ટ: આ ફિલ્મે હિતેન કુમારને એક નવી જ ઊંચાઈ પર બેસાડી દીધા, અને ત્યારબાદ તેમણે પણ ગુજરાતી ઇન્ડસ્ટ્રી પર દાયકાઓ સુધી રાજ કર્યું.
એક ઐતિહાસિક સિનેમેટિક અનુભવ માટે તૈયાર થઈ જાઓ
‘દેશ રે જોયા દાદા પરદેશ જોયા’ નું 2026 માં થિયેટરોમાં ફરી રિલીઝ થવું એ માત્ર એક ફિલ્મનું સ્ક્રીનિંગ નથી, પરંતુ તે એક ઉત્સવ છે. આ ઉત્સવ છે ગુજરાતની સંસ્કૃતિનો, કૌટુંબિક મૂલ્યોનો અને એ સુવર્ણ યુગનો જ્યારે ફિલ્મો માત્ર પૈસા કમાવવા માટે નહીં, પરંતુ લોકોનાં હૃદયમાં સ્થાન પામવા માટે બનતી હતી.
જ્યારે થિયેટરની લાઈટ્સ બંધ થશે અને મોટા પડદા પર દાદાજી (અરવિંદ ત્રિવેદી) નો રૂઆબદાર ચહેરો દેખાશે, ત્યારે ચોક્કસપણે દરેક ગુજરાતીની આંખો ખુશીથી છલકાઈ જશે અને થિયેટર સીટીઓ અને તાળીઓથી ગુંજી ઉઠશે.