અમદાવાદની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થામાં ઊર્જા સંકટની અસર
અમદાવાદની શાન ગણાતી એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગ કોલેજ (L.D. Engineering College) અત્યારે એક એવા પડકારનો સામનો કરી રહી છે જેની કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં ખલેલને કારણે આખું ભારત અત્યારે રાંધણ ગેસ (LPG) ની તંગી અનુભવી રહ્યું છે. આ વૈશ્વિક કટોકટીની સીધી અને માઠી અસર હવે વિદ્યાર્થીઓના મેસ (Canteen) સુધી પહોંચી છે.
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, L.D. College of Engineering ના હોસ્ટેલમાં રહેતા વિદ્યાર્થીઓને ભોજન પૂરું પાડવા માટે મેસ સંચાલકોએ અત્યંત મુશ્કેલ નિર્ણય લેવો પડ્યો છે. ગેસના સિલિન્ડરની અછતને કારણે હવે ત્યાં ચૂલા પર રસોઈ બનાવવાની નોબત આવી છે. આ ઘટના માત્ર એક સંસ્થાની સમસ્યા નથી, પરંતુ તે વર્તમાન સમયની ઊર્જા સુરક્ષા સામે ઉઠેલા ગંભીર સવાલોનું પ્રતીક છે.
એલ.ડી. હોસ્ટેલમાં સર્જાયેલી સ્થિતિ: ગેસ વિનાનું રસોડું
એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગ કોલેજની હોસ્ટેલમાં હજારો વિદ્યાર્થીઓ રહે છે, જેમના માટે રોજિંદા ભોજનની વ્યવસ્થા મેસ દ્વારા કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે અહીં મોટા કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ થતો હોય છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા નવા સિલિન્ડર મળવા મુશ્કેલ બન્યા છે.
વિદ્યાર્થીઓએ સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરેલી તસવીરો અને વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે મેસના રસોડામાં ગેસના બર્નર શાંત પડ્યા છે અને તેની જગ્યાએ લાકડાના ચૂલા સળગી રહ્યા છે. જ્યારે હજારો વિદ્યાર્થીઓ માટે ચૂલા પર રસોઈ બનાવવાની વાત આવે, ત્યારે તે માત્ર સમય લેતી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તેનાથી ભોજનની ગુણવત્તા અને સમયસર પીરસવામાં પણ વિલંબ થાય છે. અનેક વિદ્યાર્થીઓએ ફરિયાદ કરી છે કે તેમને સમયસર ભોજન નથી મળી રહ્યું અને ચૂલાના ધુમાડાને કારણે રસોઈયાઓને પણ સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાઓ થઈ રહી છે.
કટોકટી પાછળના કારણો: હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં અવરોધ
ભારત તેની એલપીજીની જરૂરિયાતના આશરે 60-62 ટકા હિસ્સો આયાત કરે છે. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz), જ્યાંથી ભારતની 90 ટકા ગેસ આયાત થાય છે, ત્યાં જહાજોની અવરજવર જોખમી બની છે.
સરકારે ઘરેલુ ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપવા માટે કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના પુરવઠા પર નિયંત્રણો લાદ્યા છે. આ જ કારણ છે કે હોસ્ટેલ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના મેસને સિલિન્ડર મળવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગ જેવી મોટી હોસ્ટેલમાં જ્યાં દરરોજ સેંકડો કિલો અનાજ રાંધવામાં આવે છે, ત્યાં ગેસ વગર વ્યવસ્થા જાળવવી એ અત્યંત કપરું કામ છે. પરિણામે, મેસ સંચાલકોએ વિકલ્પ તરીકે લાકડા એકઠા કરીને ચૂલા પર રસોઈ બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે.
વિદ્યાર્થીઓની હાલાકી: અભ્યાસ અને ભોજન વચ્ચેનો સંઘર્ષ
L.D. College of Engineering નિષ્ણાતો (Expertise & Experience) માને છે કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પાયાની સુવિધાઓ ખોરવાય ત્યારે તેની અસર વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને અભ્યાસ પર પડે છે.
- પૌષ્ટિક આહારનો અભાવ: ચૂલા પર રસોઈ બનાવતી વખતે મેનૂમાં કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. રોટલી કે પુરી જેવા આયટમ્સ જે વધુ ગેસ વાપરે છે, તેને બદલે ભાત કે ખીચડી જેવી વાનગીઓ પીરસવામાં આવી રહી છે.
- સમયનો બગાડ: ભોજન બનાવવામાં વિલંબ થવાથી વિદ્યાર્થીઓના લેક્ચર્સ અને લેબ સેશન્સ પર અસર પડી રહી છે.
- આરોગ્યના પ્રશ્નો: લાકડાના ધુમાડાથી રસોડામાં કામ કરતા સ્ટાફ અને નજીકની હોસ્ટેલ રૂમમાં રહેતા વિદ્યાર્થીઓને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ રહી છે.
શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ આ બાબતે તાત્કાલિક વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાઓ જેવી કે ઇલેક્ટ્રિક ઇન્ડક્શન કે સૌર ઊર્જા (Solar Cooking) વિશે વિચારવું જોઈએ.
સરકાર અને વહીવટીતંત્રના પગલાં
ગુજરાત સરકારના અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા મંત્રીએ વિધાનસભામાં ખાતરી આપી છે કે રાજ્યમાં પૂરતો ગેસ સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે (આશરે 4 લાખથી વધુ સિલિન્ડર). L.D. College of Engineering હોસ્ટેલ અને હોસ્પિટલોને પ્રાથમિકતા આપવા માટે સૂચનાઓ અપાઈ છે. જોકે, જમીની હકીકત એ છે કે ડિસ્ટ્રીબ્યુશન લેવલ પર હજુ પણ વિલંબ જોવા મળી રહ્યો છે.
એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગ કોલેજના વહીવટીતંત્રએ પણ તેલ કંપનીઓ સાથે વાતચીત તેજ કરી છે જેથી વિદ્યાર્થીઓને ફરીથી ગેસ પર રાંધેલું ભોજન મળી રહે અને તેમણે ચૂલા પર રસોઈ પર નિર્ભર ન રહેવું પડે.
ઊર્જા સુરક્ષા માટે જાગૃતિની જરૂર
એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગમાં સર્જાયેલું આ દ્રશ્ય આપણને જૂના જમાનાની યાદ અપાવે છે, પરંતુ આજના ડિજિટલ ઇન્ડિયામાં તે એક કડવી વાસ્તવિકતા છે. ઊર્જા સંકટ ગમે ત્યારે ઉભું થઈ શકે છે, તેથી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ માત્ર એક જ સ્ત્રોત પર નિર્ભર રહેવાને બદલે હાઇબ્રિડ સિસ્ટમ અપનાવવી જોઈએ.
આશા રાખીએ કે આગામી દિવસોમાં ગેસનો પુરવઠો રાબેતા મુજબ થશે અને વિદ્યાર્થીઓ ફરીથી શુદ્ધ અને સમયસર ભોજન મેળવી શકશે.
મગન લુહાર CTC News ના ફાઉન્ડર અને ઓનર છે. પત્રકારત્વ ઉપરાંત તેઓ એક જાણીતા અભિનેતા (Actor) પણ છે. કલા અને મીડિયા ક્ષેત્રે બહોળો અનુભવ ધરાવતા મગનભાઈએ સામાજિક જવાબદારીની ભાવના સાથે આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની સ્થાપના કરી છે. તેઓ ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિકાસ અને સામાજિક મુદ્દાઓને પોતાની આગવી શૈલીમાં વાચા આપવા માટે જાણીતા છે.