National Overseas Scholarship 2026

આર્થિક ખેંચ હવે વિદેશ અભ્યાસમાં અવરોધ નહીં બને!

ભારતના લાખો તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓનું સપનું હોય છે કે તેઓ ઓક્સફોર્ડ, હાર્વર્ડ કે સ્ટેનફોર્ડ જેવી વિશ્વની ટોચની યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરે. પરંતુ વિદેશમાં ભણવાનો ખર્ચ એટલો બધો હોય છે કે સામાન્ય કે મધ્યમ વર્ગના પરિવાર માટે તે વિચારવું પણ મુશ્કેલ હોય છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે ભારત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા મંત્રાલય (MSJE) દ્વારા એક ક્રાંતિકારી યોજના ચલાવવામાં આવે છે, જેનું નામ છે National Overseas Scholarship 2026.

આ યોજના ખાસ કરીને અનુસૂચિત જાતિ (SC), વિચરતી જાતિઓ (DNT), ભૂમિહીન ખેતમજૂરોના બાળકો અને પરંપરાગત કારીગરોના બાળકો માટે છે. આ ઉપરાંત, દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ NOS-SWD (National Overseas Scholarship for Students with Disabilities) હેઠળ અલગથી જોગવાઈ છે. આજના આ વિસ્તૃત બ્લોગમાં આપણે જાણીશું કે કેવી રીતે તમે આ સ્કોલરશિપ મેળવીને વિદેશમાં તમારું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવી શકો છો.

૧. National Overseas Scholarship 2026 શું છે?

આ એક કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના (Central Sector Scheme) છે જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઓછી આવક ધરાવતા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને વિદેશની માન્યતા પ્રાપ્ત યુનિવર્સિટીઓમાં માસ્ટર્સ (Master’s) અથવા PhD કરવા માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે.

National Overseas Scholarship 2026
  • કુલ બેઠકો (Slots): દર વર્ષે આ યોજના હેઠળ ૧૨૫ નવા એવોર્ડ આપવામાં આવે છે.
  • બેઠકોની વહેંચણી: * ૧૧૫ બેઠકો અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટે.
    • ૦૬ બેઠકો વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિઓ (DNT/SNT) માટે.
    • ૦૪ બેઠકો ભૂમિહીન ખેતમજૂરો અને કારીગરોના બાળકો માટે.
  • મહિલા અનામત: કુલ બેઠકોમાંથી ૩૦% બેઠકો મહિલા ઉમેદવારો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે.

૨. યોજના હેઠળ મળતા લાભો (Financial Benefits)

National Overseas Scholarship 2026 હેઠળ સરકાર વિદ્યાર્થીનો લગભગ તમામ ખર્ચ ઉઠાવે છે, જે નીચે મુજબ છે:

ખર્ચનો પ્રકાર (Type of Assistance)યુએસએ અને અન્ય દેશો (USA & Others)યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK)
વાર્ષિક નિભાવ ભથ્થું (Maintenance)USD 15,400 (આશરે ₹12.80 લાખ)GBP 9,900 (આશરે ₹10.40 લાખ)
કન્સિજન્સી એલાઉન્સ (પુસ્તકો/પ્રવાસ)USD 1,500GBP 1,100
ટ્યુશન ફી (Tuition Fees)ખરેખર લાગુ પડતી ફી મુજબ (Actuals)ખરેખર લાગુ પડતી ફી મુજબ
વિઝા ફી અને મેડિકલ ઇન્સ્યોરન્સવાસ્તવિક ખર્ચ મુજબવાસ્તવિક ખર્ચ મુજબ
વિમાન ટિકિટ (Airfare)ઇકોનોમી ક્લાસ (ભારત થી વિદેશ અને પરત)ઇકોનોમી ક્લાસ

૩. પાત્રતાના માપદંડ (Eligibility Criteria) – કોણ અરજી કરી શકે?

જો તમે National Overseas Scholarship 2026 માટે અરજી કરવા માંગતા હોવ, તો તમારે નીચેની શરતો પૂરી કરવી પડશે:

A. શૈક્ષણિક લાયકાત

  • માસ્ટર્સ માટે: સ્નાતક (Bachelor’s) માં ઓછામાં ઓછા 60% ગુણ અથવા સમકક્ષ ગ્રેડ હોવો જોઈએ.
  • PhD માટે: અનુસ્નાતક (Master’s) માં ઓછામાં ઓછા 60% ગુણ હોવા જોઈએ.

B. વય મર્યાદા (Age Limit)

અરજદારની ઉંમર પસંદગી વર્ષના ૧લી એપ્રિલના રોજ 35 વર્ષથી વધુ ન હોવી જોઈએ. (દા.ત. ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ૩૫ વર્ષથી નીચે).

C. કૌટુંબિક આવક (Family Income)

પરિવારની તમામ સ્ત્રોતોમાંથી કુલ વાર્ષિક આવક ₹8,00,000 (આઠ લાખ) થી વધુ ન હોવી જોઈએ. આવકનું પ્રમાણપત્ર તહસીલદાર કે તેનાથી ઉપરના રેન્કના મહેસૂલ અધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલું હોવું જોઈએ.

D. અન્ય મહત્વની શરતો

  • QS વર્લ્ડ રેન્કિંગ: તમે જે વિદેશી યુનિવર્સિટીમાં એડમિશન લો છો, તે યુનિવર્સિટીનું QS રેન્કિંગ ટોપ 500 માં હોવું ફરજિયાત છે.
  • એક પરિવારના સભ્યો: એક જ માતા-પિતાના વધુમાં વધુ બે બાળકો આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે.
  • એડમિશન લેટર: તમારી પાસે વિદેશી યુનિવર્સિટીનું ‘Unconditional Offer Letter’ હોવું જોઈએ.

૪. દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે વિશેષ જોગવાઈ (NOS-SWD)

દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ (Students with Disabilities) માટે myscheme.gov.in/schemes/nos-swd પર અલગથી માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી છે:

  • દિવ્યાંગતાની ટકાવારી: ૪૦% કે તેથી વધુ દિવ્યાંગતા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ પાત્ર છે.
  • વય મર્યાદા: દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓ માટે વય મર્યાદામાં છૂટછાટ મળી શકે છે (ચોક્કસ જાહેરાત મુજબ તપાસવી).
  • આવક મર્યાદા: અહીં પણ વાર્ષિક આવક મર્યાદા ₹6 લાખ થી ₹8 લાખ (નિયમ મુજબ) હોય છે.
National Overseas Scholarship 2026

૫. જરૂરી દસ્તાવેજોની યાદી (Required Documents)

અરજી કરતી વખતે નીચેના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો:

  1. ૧૦મીની માર્કશીટ/બર્થ સર્ટિફિકેટ (જન્મ તારીખના પુરાવા માટે).
  2. જાતિનું પ્રમાણપત્ર (Caste Certificate) – સક્ષમ અધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલું.
  3. આવકનું પ્રમાણપત્ર (Income Certificate) – જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ અથવા ૨૦૨૫-૨૬ નું હોવું જોઈએ.
  4. શૈક્ષણિક પ્રમાણપત્રો: ડિગ્રી અને તમામ સેમેસ્ટરની માર્કશીટ.
  5. વિદેશી યુનિવર્સિટીનો ઓફર લેટર (Unconditional Offer Letter).
  6. પાસપોર્ટની નકલ.
  7. આધાર કાર્ડ.
  8. ફોટો અને ડિજિટલ હસ્તાક્ષર (Signature).

૬. ઓનલાઇન અરજી કેવી રીતે કરવી? (Step-by-Step Guide)

National Overseas Scholarship 2026 માટે અરજી કરવાની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ છે:

સ્ટેપ ૧: સત્તાવાર પોર્ટલ nosmsje.gov.in પર જાઓ.

સ્ટેપ ૨: ‘New Registration’ પર ક્લિક કરો અને તમારી બેઝિક વિગતો (નામ, ઈમેલ, મોબાઈલ) ભરો.

સ્ટેપ ૩: રજિસ્ટ્રેશન થયા પછી લોગિન કરો અને ‘Apply for Scholarship’ સેક્શનમાં જાઓ.

સ્ટેપ ૪: તમારી વ્યક્તિગત, શૈક્ષણિક અને આવકની વિગતો ચોકસાઈપૂર્વક ભરો.

સ્ટેપ ૫: ઉપર જણાવેલ તમામ દસ્તાવેજો PDF ફોર્મેટમાં અપલોડ કરો.

સ્ટેપ ૬: ફોર્મ સબમિટ કરો અને રેફરન્સ માટે તેની પ્રિન્ટ આઉટ સાચવી રાખો.

મહત્વની તારીખ: આ પોર્ટલ સામાન્ય રીતે દર વર્ષે ફેબ્રુઆરી-માર્ચ મહિનામાં ખુલે છે અને ૪૫ દિવસ સુધી કાર્યરત રહે છે. જો બેઠકો ખાલી રહે, તો સપ્ટેમ્બર મહિનામાં બીજો રાઉન્ડ પણ યોજાય છે.

૭. પસંદગીમાં સફળતા કેવી રીતે મેળવવી?

એક એજ્યુકેશન એક્સપર્ટ તરીકે, અહીં કેટલીક ટિપ્સ છે જે તમારી પસંદગીની તકો વધારી શકે છે:

  1. QS રેન્કિંગ પર ફોકસ કરો: જો તમારી યુનિવર્સિટી રેન્કિંગમાં ઉપર હશે (Top 100 માં), તો તમને પ્રાધાન્ય મળવાની શક્યતા વધી જાય છે.
  2. ચોકસાઈપૂર્વક ડોક્યુમેન્ટ્સ: આવકનું પ્રમાણપત્ર અને ઓફર લેટરમાં ભૂલ ન હોવી જોઈએ. ‘Conditional’ લેટર ઘણીવાર રદ થવાનું કારણ બને છે, તેથી ખાતરી કરો કે તમારી પાસે ‘Unconditional’ ઓફર લેટર છે.
  3. સમયસર અરજી: પોર્ટલ ખુલતાની સાથે જ અરજી કરી દો. અંતિમ દિવસોમાં સર્વર ડાઉન હોવાની સમસ્યા રહે છે.
  4. સ્ટેટમેન્ટ ઓફ પર્પઝ (SOP): તમે શા માટે વિદેશમાં ભણવા માંગો છો અને તે ભારત માટે કેવી રીતે ઉપયોગી થશે, તે વિશે એક મજબૂત SOP તૈયાર રાખો.

શું ગ્રેજ્યુએશન (Bachelor’s) માટે આ સ્કોલરશિપ મળે છે?

ના, આ યોજના માત્ર માસ્ટર્સ, PhD અને પોસ્ટ-ડોક્ટરલ સંશોધન માટે જ ઉપલબ્ધ છે. સ્નાતક કક્ષાના અભ્યાસ માટે આ યોજના લાગુ પડતી નથી.

શું મારે સ્કોલરશિપના પૈસા પાછા આપવા પડશે?

ના, આ એક સ્કોલરશિપ છે, લોન નથી. જોકે, તમારે અભ્યાસ પૂરો થયા પછી ભારત પરત આવવાની અને અહીં અમુક સમય માટે સેવા આપવાની શરત (Bond) માન્ય રાખવી પડે છે.

જો મને એડમિશન મળી ગયું હોય પણ વિઝા ન આવ્યા હોય તો?

તમે અરજી કરી શકો છો. વિઝાનો ખર્ચ સરકાર પાછળથી રિઈમ્બર્સ (પરત) કરી આપે છે.

કયા કયા વિષયો માટે સ્કોલરશિપ મળે છે?

સાયન્સ, એન્જિનિયરિંગ, ટેકનોલોજી, હ્યુમનિટીઝ, સોશિયલ સાયન્સ અને મેનેજમેન્ટ જેવા તમામ મુખ્ય વિષયો માટે સહાય ઉપલબ્ધ છે.

તમારા સપનાને પાંખો આપો!

National Overseas Scholarship 2026 એ સરકાર દ્વારા પછાત અને વંચિત વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવેલી એક મોટી ભેટ છે. આ યોજના દ્વારા તમે ન માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું શિક્ષણ મેળવી શકશો, પરંતુ તમારા પરિવાર અને દેશનું નામ પણ રોશન કરી શકશો. જો તમે પાત્રતા ધરાવતા હોવ, તો અચકાશો નહીં અને આજે જ તમારી મનપસંદ વિદેશી યુનિવર્સિટીમાં એડમિશન લેવાની તૈયારી શરૂ કરી દો.