ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સનાતન ધર્મમાં ‘અન્નદાન’ ને સૌથી મોટું અને પવિત્ર દાન માનવામાં આવે છે. જ્યારે આ અન્નદાન કોઈ શક્તિપીઠ પર થાય, ત્યારે તેનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે. ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ અને કરોડો માઈભક્તોની આસ્થાના પ્રતીક સમાન ‘અંબાજી’ ખાતે યાત્રિકોની સુવિધા માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
તાજેતરમાં જ અંબાજી દેવસ્થાન ટ્રસ્ટ દ્વારા ‘જય અંબે તિથિ ભોજન યોજના’ નો શુભારંભ કરવામાં આવ્યો છે. આ યોજનાની શરૂઆત થતાં જ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને અંબાણી પરિવારના નાના પુત્ર અનંત અંબાણી દ્વારા રૂ. 27.50 કરોડનું માતબર દાન અર્પણ કરવામાં આવ્યું છે.
૧. શક્તિપીઠ અંબાજી: આસ્થા અને સેવાનું પવિત્ર સંગમ
બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અરવલ્લીની ગિરિમાળાઓ વચ્ચે આવેલું અંબાજી મંદિર ભારતના 51 શક્તિપીઠોમાંનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ શક્તિપીઠ છે. અહીં દર વર્ષે દેશ-વિદેશમાંથી લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ માતાજીના દર્શનાર્થે આવે છે. ભાદરવી પૂનમનો મેળો હોય કે નવરાત્રી, અંબાજીના રસ્તાઓ હંમેશા “જય અંબે” ના નાદથી ગુંજતા હોય છે.
આટલી મોટી સંખ્યામાં આવતા યાત્રિકો માટે દર્શનની સાથે સાથે જમવાની સારી સગવડ ઉપલબ્ધ થાય તે મંદિર ટ્રસ્ટની પ્રાથમિકતા રહી છે. કોઈ પણ માઈભક્ત માતાજીના દરબારમાંથી ભૂખ્યો પાછો ન જાય, તેવા ઉમદા આશયથી વહીવટીતંત્ર દ્વારા સતત નવા પગલાં લેવામાં આવતા હોય છે, જેનું લેટેસ્ટ ઉદાહરણ છે—તિથિ ભોજન યોજના.
૨. ‘જય અંબે તિથિ ભોજન યોજના’ શું છે?
અંબાજી મંદિર દેવસ્થાન ટ્રસ્ટ દ્વારા યાત્રિકોને નિઃશુલ્ક અને ગુણવત્તાયુક્ત ભોજન પ્રસાદ પૂરો પાડવા માટે નવીન ‘જય અંબે તિથિ ભોજન યોજના’ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દાતાઓને સીધા જ અન્નસેવા સાથે જોડવાનો છે.
- દાનની રકમ અને વ્યવસ્થા: આ યોજના અંતર્ગત, કોઈપણ ભક્ત કે દાતા રૂપિયા 1,51,000 નું દાન આપીને એક દિવસની તિથિ બુક કરાવી શકે છે.
- તિથિનું મહત્વ: દાતાઓ પોતાના પરિવારજનોના જન્મદિવસ, લગ્નતિથિ, કે પોતાના સ્વજનોની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે આ ભોજન યોજનાના યજમાન બની શકે છે.
- ભોજન પ્રસાદનો લાભ: આ દાનની રકમમાંથી અંબિકા ભોજનાલય ખાતે તે ચોક્કસ દિવસે આવતા તમામ યાત્રિકોને માતાજીના ભોજન પ્રસાદનો લાભ આપવામાં આવે છે. “માતાજીએ આપેલું માતાજીને અર્પણ” ના ભાવ સાથે આ યોજનાને લોકો સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી છે.
૩. અનંત અંબાણીનું ₹27.50 કરોડનું ઐતિહાસિક મહાદાન
ભારતના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણીનો પરિવાર તેમના વ્યવસાયિક સામ્રાજ્યની સાથે સાથે તેમની ધાર્મિક આસ્થા અને પરોપકારી કાર્યો (Philanthropy) માટે સમગ્ર વિશ્વમાં જાણીતો છે.
જ્યારે અંબાજી મંદિરમાં આ ‘જય અંબે તિથિ ભોજન યોજના’ ની જાહેરાત થઈ, ત્યારે તેને સફળ બનાવવા માટે અનંત અંબાણીએ આગળ આવીને રૂ. 27 કરોડ 50 લાખથી વધુનું માતબર દાન મંદિર ટ્રસ્ટને અર્પણ કર્યું હતું.
આ દાનનું મહત્વ:
- આ જંગી દાન સાથે રિલાયન્સ ગ્રુપ આગામી પાંચ વર્ષ માટે આ યોજનાના મુખ્ય દાતા (Sponsor) બની ગયું છે.
- આ ભંડોળનો ઉપયોગ દરરોજ પવિત્ર મંદિરમાં દર્શનાર્થે આવતા હજારો ભક્તોને બંને ટંક (સવાર અને સાંજ) નિઃશુલ્ક અને પૌષ્ટિક ભોજન પૂરું પાડવા માટે કરવામાં આવશે.
- અનંત અંબાણીના આ યોગદાને સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે અંબાજી દેવસ્થાન ટ્રસ્ટને ભોજન વ્યવસ્થા ચલાવવા માટે ભંડોળની કોઈ કમી નહીં પડે અને યાત્રિકોને ઉત્તમ કક્ષાનો પ્રસાદ મળતો રહેશે.
૪. પ્રથમ દિવસે જ મળ્યો ₹30 કરોડથી વધુનો પ્રચંડ પ્રતિસાદ
યોજનાના પ્રારંભિક દિવસે (18 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ) અંબાજી મંદિર પરિસરમાં એક વિશેષ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં જિલ્લા કલેક્ટર અને અંબાજી દેવસ્થાન ટ્રસ્ટના અધ્યક્ષ મિહિર પટેલ વિશેષ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
- અનંત અંબાણીના 27.50 કરોડના દાન ઉપરાંત, અન્ય અનેક શ્રદ્ધાળુઓએ પણ ખુલ્લા હાથે દાન આપ્યું હતું.
- અમદાવાદના એક શ્રદ્ધાળુએ નિઃશુલ્ક ભોજન માટે રૂ. 52 લાખ ની ભેટ ધરી હતી.
- આમ, યોજનાના શુભારંભના પ્રથમ દિવસે જ કુલ રૂ. 30 કરોડથી વધુની રકમ એકત્રિત થઈ ગઈ હતી, જે એક ઐતિહાસિક રેકોર્ડ છે.
- કલેક્ટરશ્રી અને ચેરમેન મિહિર પટેલે જાતે શ્રદ્ધાળુઓને ભોજન પીરસીને આ સેવાકીય કાર્યની શરૂઆત કરાવી હતી અને તમામ મોટા દાતાઓનું શિલ્ડ આપીને સન્માન કર્યું હતું.
૫. અંબિકા ભોજનાલય: ભોજનનો સમય અને વિશેષ પ્રસાદ વ્યવસ્થા
યાત્રિકોની સુવિધા માટે મંદિરની નજીક જ કાર્યરત ‘અંબિકા ભોજનાલય’ ને વધુ સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવ્યું છે.
ભોજન સેવાનો સમય:
- બપોરનું ભોજન: સવારે 10:30 થી બપોરે 03:00 વાગ્યા સુધી.
- સાંજનું ભોજન: સાંજે 06:00 થી રાત્રે 09:30 વાગ્યા સુધી.
આ સમયગાળા દરમિયાન કોઈપણ યાત્રિક વિનામૂલ્યે ભોજન પ્રસાદ ગ્રહણ કરી શકશે.
મોહનથાળના પ્રસાદનો લાભ: અંબાજી અને મોહનથાળનો પ્રસાદ એકબીજાના પર્યાય સમાન છે. નવી ભોજન વ્યવસ્થા અંતર્ગત રવિવાર, પૂનમ અને અષ્ટમી જેવા વિશેષ અને ધાર્મિક દિવસોમાં શ્રદ્ધાળુઓને ભોજનની સાથે માતાજીના પ્રસાદરૂપે મોહનથાળ પણ પીરસવામાં આવશે.
૬. સનાતન ધર્મમાં ‘અન્નદાન’ નો પવિત્ર મહિમા
આપણા શાસ્ત્રોમાં સ્પષ્ટપણે વર્ણવવામાં આવ્યું છે કે:
“અન્નદાનમ્ પરમ્ દાનમ્, વિદ્યાદાનમ્ અતઃ પરમ્ | અન્નેન ક્ષણિકા તૃપ્તિઃ, યાવજ્જીવન્તુ વિદ્યયા ||”
જોકે વિદ્યાદાનને શ્રેષ્ઠ ગણવામાં આવ્યું છે, પરંતુ અન્નદાન એ ભૌતિક જગતમાં સૌથી મોટું અને તાત્કાલિક પુણ્ય આપનારું કાર્ય છે. ભૂખ્યાને ભોજન કરાવવાથી માત્ર તેના શરીરને જ નહીં, પરંતુ તેના આત્માને પણ તૃપ્તિ મળે છે. અંબાજી જેવા શક્તિપીઠ પર જ્યાં લોકો પગપાળા ચાલીને દૂર દૂરથી આવતા હોય, ત્યારે તેમને ગરમ અને શુદ્ધ ભોજન કરાવવું એ સાક્ષાત અંબે માની પૂજા કરવા સમાન છે. અનંત અંબાણી અને અન્ય દાતાઓનું આ યોગદાન એ જ પ્રાચીન સનાતન પરંપરાને આધુનિક યુગમાં આગળ ધપાવી રહ્યું છે.
૭. અંબાણી પરિવારની ધાર્મિક આસ્થા અને તાજેતરના અન્ય દાનો
અંબાણી પરિવારે 2026 ના વર્ષની શરૂઆતથી જ ગુજરાત અને ભારતના વિવિધ આધ્યાત્મિક કેન્દ્રોમાં મોટા પાયે દાન કરીને તેમની ધાર્મિક આસ્થા પ્રગટ કરી છે:
- સોમનાથ મહાદેવ: જાન્યુઆરી 2026 માં મુકેશ અંબાણી અને અનંત અંબાણીએ પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ સોમનાથ મંદિરના વિકાસ કાર્યો માટે રૂ. 5 કરોડ નું દાન આપ્યું હતું.
- સાળંગપુર હનુમાનજી: આ જ સમયગાળા દરમિયાન, શ્રી કષ્ટભંજન દેવ હનુમાનજી મંદિર, સાળંગપુર ખાતે પણ અંબાણી પરિવાર દ્વારા રૂ. 5 કરોડ અર્પણ કરવામાં આવ્યા હતા.
- દ્વારકાધીશ મંદિર: આધ્યાત્મિક યાત્રાના ભાગરૂપે તેઓએ ભગવાન દ્વારકાધીશના ચરણોમાં પણ શીશ ઝુકાવીને માતબર દાનની જાહેરાતો કરી હતી. અને હવે, અંબાજી મંદિરમાં ₹27.50 કરોડનું આ દાન એ સાબિત કરે છે કે તેઓ તેમની સંપત્તિનો મોટો હિસ્સો સામાજિક અને ધાર્મિક ઉત્કર્ષ માટે વાપરી રહ્યા છે.
૮. આ યોજનાથી યાત્રિકોને શું ફાયદો થશે? (Impact Analysis)
‘જય અંબે તિથિ ભોજન યોજના’ માત્ર એક ફંડ એકત્રીકરણની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તે એક સંપૂર્ણ ઇકો-સિસ્ટમ ઊભી કરી રહી છે.
- આર્થિક રાહત: ઘણા શ્રદ્ધાળુઓ મધ્યમ કે ગરીબ વર્ગમાંથી આવતા હોય છે. મફત ભોજન મળવાથી તેમના યાત્રાના ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે.
- શુદ્ધતા અને સ્વચ્છતા: મંદિરના ભોજનાલયમાં સાત્વિક અને હાઈજેનિક ભોજન મળવાથી યાત્રિકોના સ્વાસ્થ્યની જાળવણી થશે.
- સમાનતાનો ભાવ: ભોજનાલયમાં અમીર કે ગરીબ, નાના કે મોટા તમામ લોકો એક જ પંગતમાં બેસીને માતાજીનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરશે, જે સામાજિક સમરસતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડશે.
અંબાજી મંદિરમાં શરૂ થયેલી ‘જય અંબે તિથિ ભોજન યોજના’ એ યાત્રિકો માટે એક આશીર્વાદરૂપ પગલું છે. અનંત અંબાણી દ્વારા આપવામાં આવેલું ₹27.50 કરોડનું માતબર દાન માત્ર એક આર્થિક સહાય નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે જ્યારે ઉદ્યોગ જગત અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ સાથે મળે છે, ત્યારે સમાજના છેવાડાના માણસ સુધી સેવાનો પ્રવાહ પહોંચી શકે છે. આ યોજનાના પરિણામે હવે એ સુનિશ્ચિત થઈ ગયું છે કે અંબાજીના આંગણે આવનાર કોઈ પણ માઈભક્ત ભૂખ્યો નહીં સુવે.