અમદાવાદ શહેર, જેને આપણે સ્માર્ટ સિટી તરીકે ઓળખીએ છીએ, ત્યાંથી એક અત્યંત હૃદયદ્રાવક સમાચાર સામે આવ્યા છે. શહેરના સરસપુર વિસ્તારમાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ગંભીર બેદરકારીને કારણે એક 4 વર્ષના માસૂમ બાળકે જીવ ગુમાવ્યો છે. AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ એ માત્ર સમાચાર નથી, પરંતુ એક પરિવારનો ક્યારેય ન પુરાય તેવો ઘા છે.
અમદાવાદમાં તંત્રની ઘોર બેદરકારી: સરસપુરમાં ગટરનું ઢાંકણ પડતા માસૂમનું મોત
ઘટનાની વિગતો અને હૃદયદ્રાવક અકસ્માત
સરસપુર વિસ્તારમાં બનેલી આ ઘટનાએ સમગ્ર અમદાવાદને હચમચાવી દીધું છે. એક 4 વર્ષનું બાળક જ્યારે ઘરની બહાર રમી રહ્યું હતું, ત્યારે અચાનક ગટરનું ખુલ્લું અથવા અયોગ્ય રીતે મુકાયેલું ભારે ઢાંકણ તેના પર પડ્યું હતું. આ અકસ્માત એટલો ભયાનક હતો કે માસૂમ બાળકનું ઘટનાસ્થળે જ અથવા ટૂંકી સારવાર દરમિયાન મોત નીપજ્યું હતું.
જ્યારે આપણે AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ કહીએ છીએ, ત્યારે તેની પાછળ તંત્રની એ આળસ જવાબદાર છે જેણે એક માતાનો ખોળો ઉજ્જડ કરી દીધો. ગટરના ઢાંકણાંની જાળવણી કરવી એ કોર્પોરેશનની પ્રાથમિક જવાબદારી છે, છતાં આવી ઘટનાઓ વારંવાર બનતી રહે છે.
તંત્રની ઘોર બેદરકારી પર ઉઠતા સવાલો
આ ઘટના બાદ સ્થાનિક લોકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. લોકો સવાલ કરી રહ્યા છે કે શું ટેક્સ ભરનાર જનતાના બાળકોની સુરક્ષાની કોઈ કિંમત નથી? AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ એ બાબત સાબિત કરે છે કે પ્રી-મોન્સૂન કામગીરી કે નિયમિત ચેકિંગ માત્ર કાગળ પર જ સીમિત છે.
- શું ગટરના ઢાંકણાંની મજબૂતીની તપાસ કરવામાં આવી હતી?
- શા માટે જોખમી જગ્યાઓ પર બેરિકેટિંગ કરવામાં આવતું નથી?
- શું જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કડક પગલાં લેવામાં આવશે?
આવા અનેક પ્રશ્નો આજે દરેક અમદાવાદીના મનમાં છે. તંત્ર દ્વારા વારંવાર કરવામાં આવતા દાવાઓ આ ઘટના સામે પોકળ સાબિત થયા છે.
પરિવારની વેદના અને ન્યાયની માંગ
જે પરિવારે પોતાનું સંતાન ગુમાવ્યું છે, તેમની સ્થિતિ વર્ણવી શકાય તેમ નથી. રમત-ગમતમાં વ્યસ્ત એવા 4 વર્ષના બાળકની વિદાયે પડોશીઓની આંખોમાં પણ આંસુ લાવી દીધા છે. AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ બાળક તો જતું રહ્યું, પણ હવે તેના પરિવારને ન્યાય ક્યારે મળશે?
સ્થાનિક નેતાઓ અને સામાજિક કાર્યકરો આ મામલે ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે. માત્ર આશ્વાસન આપવાથી આ પરિવારનું દુઃખ ઓછું થવાનું નથી. જવાબદાર એન્જિનિયરો અને કોન્ટ્રાક્ટરો સામે ગુનો દાખલ કરી કડક સજા થવી જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ બીજું બાળક આવી બેદરકારીનો ભોગ ન બને.
સ્માર્ટ સિટીના નામે માત્ર દેખાડો?
અમદાવાદને વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટી અને સ્માર્ટ સિટી બનાવવાની વાતો કરવામાં આવે છે, પરંતુ પાયાની સુવિધાઓમાં હજુ પણ મોટો ખાડો જોવા મળે છે. ગટર લાઈનો, રોડ રસ્તા અને ભયજનક બાંધકામો પ્રત્યે AMCનું ઉદાસીન વલણ જોખમી સાબિત થઈ રહ્યું છે.
AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ – આ વાક્ય હવે અમદાવાદની ઓળખ ન બનવું જોઈએ. જો તંત્ર સમયસર જાગ્યું હોત અને જોખમી ગટરના ઢાંકણાનું રિપેરિંગ કર્યું હોત, તો આજે એ બાળક તેના માતા-પિતા સાથે હોત.
નાગરિકોએ શું તકેદારી રાખવી જોઈએ?
તંત્ર ભલે ઊંઘતું હોય, પણ આપણે આપણા બાળકોની સુરક્ષા માટે જાગૃત રહેવું પડશે.
- બાળકોને રસ્તા પર કે ગટર લાઈન પાસે એકલા રમવા ન દો.
- જો તમારા વિસ્તારમાં કોઈ ગટરનું ઢાંકણું તૂટેલું કે ખુલ્લું દેખાય, તો તરત જ AMCની એપ અથવા હેલ્પલાઈન પર ફરિયાદ કરો.
- સ્થાનિક કોર્પોરેટરને આ બાબતે લેખિતમાં રજૂઆત કરો.
ગટર લાઈનોનું આધુનિકીકરણ અને ટેકનોલોજીનો અભાવ
આજના સમયમાં જ્યારે આપણે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની વાતો કરીએ છીએ, ત્યારે ગટરના ઢાંકણાં તૂટેલા છે કે નહીં તે જાણવા માટે હજુ પણ આપણે કોઈની ફરિયાદની રાહ જોવી પડે છે. AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ બાળક એ વાતનો પુરાવો છે કે તંત્ર પાસે મોનિટરિંગની કોઈ આધુનિક સિસ્ટમ નથી.
વિદેશોમાં અને ભારતના અન્ય કેટલાક વિકસિત શહેરોમાં ‘સ્માર્ટ મેનહોલ સેન્સર્સ’નો ઉપયોગ થાય છે. જો ગટરનું ઢાંકણું હલે, તૂટે કે ખુલ્લું રહી જાય, તો તરત જ કંટ્રોલ રૂમમાં એલર્ટ પહોંચે છે. અમદાવાદમાં આવા પ્રોજેક્ટ્સ કાગળ પર તો દેખાય છે પણ જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ છે. જો ટેકનોલોજીનો સાચો ઉપયોગ થયો હોત, તો સરસપુરની આ દુર્ઘટના અટકાવી શકાઈ હોત.
કોન્ટ્રાક્ટ પદ્ધતિ અને હલકી ગુણવત્તાનું મટીરીયલ
કોર્પોરેશન દ્વારા ગટરના ઢાંકણાં કે રોડ રસ્તાના કામો કોન્ટ્રાક્ટ પર આપવામાં આવે છે. ઘણીવાર એવું જોવા મળ્યું છે કે કોન્ટ્રાક્ટરો વધુ નફો મેળવવા માટે હલકી ગુણવત્તાના લોખંડ કે સિમેન્ટના ઢાંકણાંનો ઉપયોગ કરે છે. AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ બાળકની ઘટનામાં એ તપાસનો વિષય છે કે એ ઢાંકણું કેટલું જૂનું હતું અને તેની ગુણવત્તા કેવી હતી.
શું કોર્પોરેશનના એન્જિનિયરો આ મટીરીયલનું ટેસ્ટિંગ કરે છે? ઘણીવાર ઢાંકણાં એટલા નબળા હોય છે કે ભારે વાહન પસાર થતા જ તે તૂટી જાય છે અથવા તેની કિનારીઓ ઘસાઈ જાય છે, જે નાના બાળકો માટે જીવલેણ સાબિત થાય છે. ભ્રષ્ટાચાર અને બેદરકારીનું આ ગઠબંધન માસૂમોના જીવ લઈ રહ્યું છે.
જાહેર સુરક્ષા માટે જવાબદારીનું નિર્ધારણ અને વહીવટી સુધારા
જ્યારે પણ આવી કોઈ ઘટના બને છે, ત્યારે નીચલા સ્તરના કર્મચારીઓને સસ્પેન્ડ કરીને સંતોષ માની લેવામાં આવે છે. પરંતુ AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ તેના માટે ઉચ્ચ અધિકારીઓની જવાબદારી કેમ નક્કી કરવામાં આવતી નથી?
દરેક ઝોનના આસિસ્ટન્ટ સિટી એન્જિનિયર અને ડેપ્યુટી એન્જિનિયરે દર અઠવાડિયે પોતાના વિસ્તારમાં ‘ફિલ્ડ વિઝિટ’ કરવી અનિવાર્ય હોવી જોઈએ. જો કોઈ વિસ્તારમાં ગટરનું ઢાંકણું જોખમી જણાય, તો તેની જવાબદારી સીધી સુપરવાઈઝરની હોવી જોઈએ. વહીવટી તંત્રમાં જ્યાં સુધી ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ નહીં આવે, ત્યાં સુધી જનતાના જીવ જોખમમાં જ રહેશે.
ભોગ બનેલા પરિવાર માટે માનસિક અને કાયદાકીય સહાય
આપણે માત્ર આર્થિક વળતરની વાત કરીએ છીએ, પરંતુ જે પરિવારે પોતાનું સંતાન ગુમાવ્યું છે તેમની માનસિક સ્થિતિ વિશે કોઈ વિચારતું નથી. AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ બાળકના માતા-પિતા માટે આ આઘાત આજીવન રહે છે.
સરકારે અને સામાજિક સંસ્થાઓએ આવા કિસ્સામાં પરિવારને કાયદાકીય લડત આપવા માટે પણ મદદ કરવી જોઈએ. મોટાભાગે ગરીબ કે મધ્યમ વર્ગના પરિવારો તંત્ર સામે લડવા અસમર્થ હોય છે, જેના કારણે જવાબદારો છૂટી જાય છે. આ કેસમાં ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટમાં સુનાવણી થવી જોઈએ જેથી પરિવારને ઝડપી ન્યાય મળે અને તંત્રને બોધપાઠ મળે.
શહેર આખામાં સેફ્ટી ઓડિટની તાતી જરૂરિયાત
સરસપુરની ઘટના બાદ હવે સમય પાકી ગયો છે કે સમગ્ર અમદાવાદ શહેરમાં ‘સેફ્ટી ઓડિટ’ કરવામાં આવે. માત્ર ગટર જ નહીં, પણ રસ્તા પરના ખુલ્લા વાયરો, નબળા પડેલા હોર્ડિંગ્સ અને ભયજનક જૂના મકાનોની તપાસ થવી જોઈએ.
AMCની બેદરકારીનો ભોગ બન્યું માસૂમ એ ઘટના આપણને ચેતવે છે કે જો આજે આપણે જાગૃત નહીં થઈએ, તો આવતીકાલે કોઈ બીજો વિસ્તાર આવી જ દુર્ઘટનાનો સાક્ષી બનશે. કોર્પોરેશને એક સમર્પિત ટીમ બનાવવી જોઈએ જે માત્ર જાહેર સુરક્ષાના જોખમો પર જ કામ કરે.