જ્યારે આપણે લોકશાહી અને વિકાસની વાતો કરીએ છીએ, ત્યારે તેની સાચી કસોટી છેવાડાના માનવીની સુરક્ષા પર થતી હોય છે. ગુજરાતનું અમરેલી જિલ્લું, જે સામાન્ય રીતે સાવજોની ડણક અને ગીરની પ્રકૃતિ માટે જાણીતું છે, તે આજે એક અલગ જ પ્રકારના ભયના ઓથાર હેઠળ જીવી રહ્યું છે. અહીં જંગલના રાજા સિંહનો ડર નથી, પરંતુ શેરીએ રખડતા અને હવે જીવલેણ બની ચૂકેલા હડકાયા કૂતરાઓનો આતંક છે.
આજે અમે તમને અમરેલી જિલ્લાના એક એવા ગામની ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ જ્યાં અઘોષિત ‘કરફ્યુ’ જેવી સ્થિતિ છે. પોલીસ કે સેના દ્વારા નહીં, પરંતુ કુદરતના એક વફાદાર ગણાતા પ્રાણીના આક્રમક સ્વરૂપે આખા ગામને ઘરમાં પુરાઈ રહેવા મજબૂર કરી દીધું છે. અમરેલીના ગ્રામ્ય પંથકમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી હડકાયા કૂતરાઓના હુમલા (Stray Dog Attacks in Amreli) ની ઘટનાઓ એટલી હદે વધી ગઈ છે કે લોકો હવે લાકડી લીધા વગર ઘરની બહાર નીકળતા પણ ફફડી રહ્યા છે. એક તરફ નિર્દોષ બાળકો અને વૃદ્ધો લોહીલુહાણ થઈ રહ્યા છે, અને બીજી તરફ વહીવટી તંત્ર જાણે કુંભકર્ણની નિદ્રામાં પોઢી રહ્યું હોય તેવો ઘાટ સર્જાયો છે.
આ બ્લોગમાં આપણે આ ગંભીર સમસ્યાના દરેક પાસાને તપાસીશું. અમે જાણીશું કે કેવી રીતે એક હસતું-રમતું ગામ ભયના ઓથારમાં ફેરવાઈ ગયું, પીડિતોની વેદના શું છે, અને આખરે જવાબદાર તંત્ર કેમ હાથ પર હાથ ધરીને બેઠું છે.
ભાગ 1: ગામમાં સન્નાટો અને ભયનું વાતાવરણ
સામાન્ય રીતે ગામડાની સવાર પ્રભાતિયા, મંદિરના ઘંટારવ અને ખેતરે જતા ખેડૂતોની ચહલપહલથી પડતી હોય છે. પરંતુ અમરેલીના ધારી અને સાવરકુંડલા પંથકના કેટલાક ગામોમાં અત્યારે ચિત્ર બિહામણું છે. સૂરજ ઉગે છે પણ લોકો ઘરના દરવાજા ખોલતા ડરે છે. શેરીઓમાં બાળકોનો કલરવ ગાયબ છે. ઓટલા પરિષદો બંધ છે. કારણ માત્ર એક જ છે – હડકાયા કૂતરાઓનો આતંક.
ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ મુજબ, છેલ્લા 48 કલાકમાં અહીં ડઝનબંધ લોકો કૂતરાના કરડવાથી ઘાયલ થયા છે. આ કોઈ સામાન્ય કૂતરા કરડવાની ઘટના નથી. પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, ગામમાં કૂતરાઓનું એક ટોળું એવું સક્રિય થયું છે જે કોઈપણ રાહદારીને જોતા જ તેના પર તૂટી પડે છે. ખાસ કરીને નાના બાળકો અને અશક્ત વૃદ્ધો તેમના સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની રહ્યા છે. ગામના ચોરે બેસતા વડીલો હવે લાકડીઓ લઈને બેસવા મજબૂર છે. દૂધવાળા હોય કે શાકભાજી વેચનારા ફેરિયાઓ, આ ગામમાં પ્રવેશતા પહેલા સો વાર વિચાર કરે છે.
વાતાવરણમાં એક વિચિત્ર પ્રકારનો તણાવ છે. જ્યારે પણ શેરીમાં કૂતરા ભસવાનો અવાજ આવે છે, ત્યારે માતાઓ દોડીને પોતાના બાળકોને ઘરમાં ખેંચી લે છે. એક ગ્રામીણે પોતાની વ્યથા ઠાલવતા કહ્યું કે, “સાહેબ, સિંહ આવે તો અમે ડરતા નથી, કારણ કે સિંહ વગર કારણે હુમલો નથી કરતો. પણ આ હડકાયા કૂતરાઓનું કોઈ ઠેકાણું નથી. તે ગમે ત્યારે, ગમે ત્યાંથી આવીને બચકાં ભરી લે છે. અમારે જીવવું કેમ?”
ભાગ 2: શાળાઓમાં પાંખી હાજરી અને શિક્ષણ પર અસર
આ આતંકની સૌથી માઠી અસર બાળકોના શિક્ષણ પર પડી રહી છે. એકલવ્ય મોડલ સ્કૂલ હોય કે ગામની પ્રાથમિક શાળા, વાલીઓએ પોતાના બાળકોને નિશાળે મોકલવાનું બંધ કરી દીધું છે. જે વાલીઓ બાળકોને મોકલે છે, તેઓ પોતે લાકડી લઈને શાળાના દરવાજા સુધી મૂકવા અને લેવા જાય છે.
શિક્ષકોનું કહેવું છે કે છેલ્લા એક અઠવાડિયાથી વર્ગખંડોમાં વિદ્યાર્થીઓની હાજરી 50 ટકાથી પણ ઓછી થઈ ગઈ છે. બાળકોના મનમાં કૂતરાનો ડર એટલો ઘર કરી ગયો છે કે તેઓ શાળાના મેદાનમાં રમવા માટે પણ બહાર નથી નીકળતા. મધ્યાહન ભોજન સમયે પણ બાળકો રૂમમાં જ બેસી રહેવાનું પસંદ કરે છે. એક શિક્ષણ પ્રેમી ગામમાં જ્યારે શિક્ષણ વ્યવસ્થા પ્રાણીઓના ડરથી ખોરવાઈ જાય, ત્યારે તે સમાજ માટે ચિંતાનો વિષય બને છે.
ભાગ 3: હુમલાની લોહીયાળ ઘટનાઓ અને સિવિલ હોસ્પિટલની સ્થિતિ
અમરેલી સિવિલ હોસ્પિટલ અને નજીકના સામુહિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (CHC) ના દ્રશ્યો હૃદયદ્રાવક છે. એન્ટી-રેબીઝ વેક્સિન (ARV) લેવા માટે લોકોની લાંબી લાઈનો લાગી છે. મેડિકલ સ્ટાફ પણ અચાનક વધેલા કેસોથી દોડતો થઈ ગયો છે.
એક કિસ્સો તો અત્યંત કરુણ છે. ગામની સીમમાં ખેતરે ભાતું લઈને જતી એક મહિલા પર ચાર કૂતરાઓએ સામૂહિક હુમલો કર્યો હતો. મહિલાએ બૂમાબૂમ કરી પણ આસપાસ કોઈ ન હોવાથી કૂતરાઓએ તેને ગંભીર રીતે ઘાયલ કરી દીધી હતી. તેના પગ અને હાથમાં ઊંડા ઘા પડ્યા છે. હાલ તે અમરેલી સિવિલ હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ છે.
બીજી એક ઘટનામાં, ઘરના આંગણામાં રમતા પાંચ વર્ષના બાળકને હડકાયા કૂતરાએ ચહેરા પર બચકું ભરી લીધું હતું. બાળકની ચીસ સાંભળીને પરિવારજનો દોડ્યા હતા, પણ ત્યાં સુધીમાં ઘણું નુકસાન થઈ ચૂક્યું હતું. પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરવી પડે તેવી નોબત આવી છે. આવા તો અનેક કિસ્સાઓ છે જે ચોપડે નોંધાયા પણ નથી કારણ કે ગામડાના લોકો હજુ પણ ઘરગથ્થુ ઉપચારોમાં માને છે, જે હડકવા જેવા જીવલેણ રોગમાં ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
ડોક્ટરો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો કૂતરું હડકાયું હોય અને સમયસર રસી ન લેવામાં આવે, તો તે વ્યક્તિનું મૃત્યુ નિશ્ચિત છે. હડકવા (Rabies) નો કોઈ ઈલાજ નથી, માત્ર રસી જ બચાવ છે. પરંતુ ગામડાઓમાં રસીની ઉપલબ્ધતા અને જાગૃતિનો અભાવ ઘણીવાર જીવલેણ નીવડે છે.
ભાગ 4: તંત્રની નિષ્ક્રિયતા અને ગ્રામ પંચાયતની લાચારી
સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે તંત્ર શું કરી રહ્યું છે? જ્યારે એક આખું ગામ ભયના ઓથારમાં હોય, ત્યારે જિલ્લા વહીવટી તંત્ર, નગરપાલિકા અને પશુપાલન વિભાગની જવાબદારી બને છે કે તેઓ તાત્કાલિક પગલાં લે. પરંતુ ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી કંઈક અલગ જ છે.
ગ્રામ પંચાયતના સરપંચનું કહેવું છે કે તેમણે અનેકવાર તાલુકા વિકાસ અધિકારી (TDO) અને જિલ્લા કલેક્ટર કચેરીમાં રજૂઆત કરી છે. પરંતુ તેમને દરેક વખતે એક જ જવાબ મળે છે – “અમારી પાસે કૂતરા પકડવા માટેનું કોઈ ફંડ કે સાધનો નથી.” ગ્રામ પંચાયતો પાસે સીમિત બજેટ હોય છે. તેમની પાસે કૂતરા પકડવા માટેના પ્રશિક્ષિત માણસો (Dog Catchers) કે પાંજરા હોતા નથી.
બીજી તરફ, નગરપાલિકાઓ અને મહાનગરપાલિકાઓમાં ‘એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ’ (ABC) પ્રોગ્રામ ચાલે છે, જેમાં કૂતરાઓની નસબંધી (Sterilization) કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ પ્રોગ્રામ મોટા શહેરો પૂરતો સીમિત રહી ગયો છે. અમરેલીના નાના ગામડાઓ સુધી આ યોજનાનો લાભ પહોંચતો જ નથી. પરિણામે, કૂતરાઓની વસ્તી કુદકે ને ભૂસકે વધી રહી છે. માદા કૂતરી એકી સાથે 5-7 બચ્ચાંને જન્મ આપે છે, અને થોડા જ મહિનાઓમાં ગામમાં કૂતરાઓની ફોજ તૈયાર થઈ જાય છે.
અમરેલી જિલ્લા વહીવટી તંત્ર આ મુદ્દે એકબીજા પર ખો આપતું નજરે પડે છે. આરોગ્ય વિભાગ કહે છે કે અમારું કામ માત્ર સારવાર આપવાનું છે, કૂતરા પકડવાનું નહીં. પશુપાલન વિભાગ કહે છે કે અમારું કામ પશુઓની સારવારનું છે, રખડતા ઢોર નિયંત્રણ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાનું કામ છે. અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ ફંડના અભાવે હાથ ઊંચા કરી દે છે. આ સરકારી આંટીઘૂંટીમાં સામાન્ય જનતા પીસાઈ રહી છે.
ભાગ 5: કાયદાકીય ગૂંચવણ અને પ્રાણીપ્રેમીઓનો વિરોધ
આ સમસ્યાના મૂળમાં માત્ર તંત્રની આળસ નથી, પરંતુ જટિલ કાયદાકીય જોગવાઈઓ પણ છે. સુપ્રીમ કોર્ટ અને ‘પ્રિવેન્શન ઓફ ક્રુઅલ્ટી ટુ એનિમલ્સ એક્ટ’ મુજબ, રખડતા કૂતરાઓને મારી નાખવા કે તેમને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ સ્થાનાંતરિત કરવા (Relocate) ગેરકાયદેસર છે.
નિયમ એવો છે કે તમે કૂતરાને પકડી શકો, તેની નસબંધી કરી શકો, તેને હડકવા વિરોધી રસી આપી શકો, પરંતુ સારવાર બાદ તેને પાછો એ જ વિસ્તારમાં છોડવો પડે જ્યાંથી તેને પકડવામાં આવ્યો હતો. આ નિયમ ગ્રામજનોની સમજની બહાર છે. તેઓ કહે છે કે “જો કૂતરું હડકાયું હોય કે માણસખાઉ બની ગયું હોય, તો તેને પાછું અમારા ગામમાં કેમ છોડવું? શું અમારા બાળકોનો જીવ કૂતરાના જીવ કરતા સસ્તો છે?”
ઘણીવાર જ્યારે ગ્રામજનો કંટાળીને કૂતરાઓને લાકડીથી ભગાડવાનો કે મારવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે શહેરમાં બેઠેલા કહેવાતા પ્રાણીપ્રેમીઓ (Animal Rights Activists) અને એનજીઓ સક્રિય થઈ જાય છે. તેઓ કાયદાનો ડર બતાવીને ગ્રામજનો સામે પોલીસ ફરિયાદ કરવાની ધમકી આપે છે. આ સંઘર્ષમાં મનુષ્ય અને પ્રાણી વચ્ચેનું સંતુલન ખોરવાઈ ગયું છે. સાચી વાત એ છે કે પ્રાણીપ્રેમ હોવો જોઈએ, પણ જ્યારે તે માનવજીવન માટે જોખમરૂપ બને ત્યારે વ્યવહારિક ઉકેલ પણ જરૂરી છે.
ભાગ 6: હડકવા (Rabies) – એક સાયલન્ટ કિલર
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં આપણે ‘હડકવા’ વિશે વાત કરવી ખૂબ જરૂરી છે. અમરેલીના આ ગામમાં જે કૂતરાઓ આતંક મચાવી રહ્યા છે, તેમાંના ઘણા ‘હડકાયા’ હોવાની આશંકા છે.
જ્યારે કોઈ કૂતરાને હડકવા ઉપડે છે, ત્યારે તે અત્યંત આક્રમક બની જાય છે. તેના મોઢામાંથી લાળ પડે છે, તે પાણીથી ડરે છે (Hydrophobia) અને સામે જે પણ આવે તેને કરડવા દોડે છે. હડકાયું કૂતરું કરડવાથી માણસના શરીરમાં રેબીઝ વાયરસ પ્રવેશે છે. જો તાત્કાલિક સારવાર ન મળે, તો વાયરસ મગજ સુધી પહોંચી જાય છે અને વ્યક્તિનું દર્દનાક મૃત્યુ થાય છે.
સમસ્યા એ છે કે અમરેલીના અંતરિયાળ ગામોમાં હજુ પણ અંધશ્રદ્ધા પ્રવર્તે છે. ઘણા લોકો કૂતરું કરડ્યા પછી રસી લેવાને બદલે કોઈ ભુવા પાસે જાય છે અથવા ઘા પર મરચું કે હળદર લગાવે છે. આ અજ્ઞાનતા જીવલેણ સાબિત થાય છે. આ બ્લોગના માધ્યમથી અમે અપીલ કરીએ છીએ કે કૂતરું કરડે કે તરત જ સાબુ અને વહેતા પાણીથી ઘા ને 15 મિનિટ સુધી ધોવો અને 24 કલાકની અંદર સરકારી દવાખાને જઈને રસી મુકાવવી અનિવાર્ય છે.
ભાગ 7: ગંદકી અને કચરો – સમસ્યાનું મૂળ
કૂતરાઓની આક્રમકતા અને વસ્તી વધારા પાછળનું એક મોટું કારણ ગામમાં ફેલાયેલી ગંદકી છે. વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ (Waste Management) નો અભાવ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળે છે. ખુલ્લામાં ફેંકવામાં આવતો એઠવાડ, માંસ-મટનની દુકાનોનો કચરો અને મૃત પશુઓના નિકાલની અયોગ્ય વ્યવસ્થા કૂતરાઓને ખોરાક પૂરો પાડે છે.
જ્યારે કૂતરાઓને સરળતાથી માંસ અને એઠવાડ મળે છે, ત્યારે તેમની પ્રજનન ક્ષમતા વધે છે. અને જ્યારે ખોરાક ઓછો પડે છે, ત્યારે તેઓ આક્રમક બનીને માણસો પર હુમલો કરે છે. અમરેલીના આ ગામમાં પણ ઠેર-ઠેર કચરાના ઢગલા જોવા મળે છે. સ્વચ્છ ભારત અભિયાનના નારાઓ વચ્ચે ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી એ છે કે કચરાનો યોગ્ય નિકાલ થતો નથી, જે આખરે આવા પશુઓના આતંકનું કારણ બને છે.
ભાગ 8: ખેડૂતોની દયનીય હાલત અને આર્થિક નુકસાન
અમરેલી જિલ્લો ખેતીપ્રધાન છે. અહીંના ખેડૂતો માટે ખેતર એ જ રોજીરોટી છે. પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં ખેડૂતો ખેતરે જતા ડરી રહ્યા છે. રાત્રે પાણી વાળવા જવું ખેડૂતો માટે મોતને મુઠ્ઠીમાં લઈને જવા બરાબર છે. એક તરફ જંગલી જાનવરો (રોઝ, ભૂંડ) પાકને નુકસાન કરે છે, અને હવે રખોપું કરવા જતા ખેડૂતો પર કૂતરાઓ હુમલો કરે છે.
મજૂરો પણ ખેતરમાં કામ કરવા આવવા તૈયાર નથી. કપાસ વીણવાની સીઝન હોય કે મગફળી કાઢવાની, મજૂરોની અછત વર્તાઈ રહી છે કારણ કે કોઈ પોતાના જીવના જોખમે ખેતરમાં કામ કરવા માંગતું નથી. આના કારણે ખેડૂતોને મોટું આર્થિક નુકસાન વેઠવાનો વારો આવ્યો છે. કૃષિ અર્થતંત્ર પર પણ આ ‘રખડતા આતંક’ ની અસર દેખાઈ રહી છે.
ભાગ 9: અન્ય જિલ્લાઓ સાથે સરખામણી અને હાઈકોર્ટની ટકોર
આ સમસ્યા માત્ર અમરેલી પૂરતી સીમિત નથી. સુરત, અમદાવાદ, વડોદરા અને રાજકોટ જેવા મહાનગરોમાં પણ રખડતા કૂતરાઓનો ત્રાસ છે. થોડા સમય પહેલા સુરતમાં એક બાળકીને કૂતરાઓએ ફાડી ખાધી હતી, જેણે આખા ગુજરાતને હચમચાવી દીધું હતું.
ગુજરાત હાઈકોર્ટે (Gujarat High Court) પણ અનેકવાર રાજ્ય સરકાર અને સ્થાનિક તંત્રને ફટકાર લગાવી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે નાગરિકોને સુરક્ષિત રસ્તાઓ અને ભયમુક્ત વાતાવરણ આપવું એ રાજ્યની ફરજ છે. તેમ છતાં, અમલવારીના નામે મીંડું છે. શહેરોમાં થોડી ઘણી કામગીરી થાય છે, પણ ગામડાઓ રામભરોસે છે. અમરેલીની આ ઘટના સાબિત કરે છે કે હાઈકોર્ટના આદેશોનું પાલન છેવાડાના ગામો સુધી પહોંચતું નથી.
ભાગ 10: ઉકેલ શું? તાત્કાલિક પગલાંની જરૂર
હવે સમય આવી ગયો છે કે તંત્ર જાગે અને નક્કર પગલાં ભરે. માત્ર આશ્વાસન આપવાથી કામ નહીં ચાલે. અહીં કેટલાક સૂચનો છે જેનો અમલ તાત્કાલિક થવો જોઈએ:
- સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ: જિલ્લા કલેક્ટરે તાત્કાલિક અસરથી એક સ્પેશિયલ ટીમ બનાવવી જોઈએ જેમાં પશુ ડોક્ટરો, ડોગ કેચર્સ અને ફોરેસ્ટ ડિપાર્ટમેન્ટના કર્મચારીઓ હોય.
- માસ વેક્સિનેશન: ગામના તમામ કૂતરાઓને પકડીને રેબીઝની રસી આપવી જોઈએ જેથી તેઓ હડકાયા ન બને.
- નસબંધી અભિયાન: લાંબા ગાળાના ઉકેલ માટે, મોબાઈલ વાનમાં ઓપરેશન થિયેટર બનાવીને ગામડે-ગામડે નસબંધી કેમ્પ યોજવા જોઈએ.
- આક્રમક કૂતરાઓને આઈસોલેશન: જે કૂતરાઓ માનવભક્ષી કે અત્યંત આક્રમક જણાય, તેમને કાયદાની મર્યાદામાં રહીને શેલ્ટર હોમમાં ખસેડવા જોઈએ.
- સાફ-સફાઈ: માંસની દુકાનોના કચરાના નિકાલ માટે કડક નિયમો બનાવવા જોઈએ અને ગામમાં સફાઈ ઝુંબેશ હાથ ધરવી જોઈએ.
ભાગ 11: લોકજાગૃતિ અને સામુદાયિક પ્રયાસ
સરકાર બધું કરશે તેની રાહ જોઈને બેસી રહેવાને બદલે ગ્રામજનોએ પણ સાવચેત રહેવું પડશે.
- બાળકોને એકલા બહાર ન મોકલો.
- રાત્રે ટોર્ચ અને લાકડી સાથે રાખો.
- ગામમાં એઠવાડ ખુલ્લામાં ન ફેંકો.
- જો કોઈ કૂતરું બીમાર કે આક્રમક જણાય તો તરત જ સરપંચ કે હેલ્પલાઈન પર જાણ કરો.
ભાગ 12: મીડિયાની ભૂમિકા અને આપણી જવાબદારી
અમે આ બ્લોગના માધ્યમથી અમરેલીના આ ગામનો અવાજ ગાંધીનગર સુધી પહોંચાડવા માંગીએ છીએ. ‘ડિજિટલ ઈન્ડિયા’ ના જમાનામાં જો લોકો કૂતરાના ડરથી ઘરમાં કેદ રહેતા હોય, તો તે શરમજનક છે. મુખ્યધારાના મીડિયાએ પણ આવા મુદ્દાઓને પ્રાઈમ ટાઈમમાં સ્થાન આપવું જોઈએ.
સોશિયલ મીડિયા પર આપણે અનેક બિનજરૂરી વિડિયો વાયરલ કરીએ છીએ. આજે જરૂર છે કે આ ગંભીર સમસ્યાને વાચા આપવામાં આવે. #SaveAmreli #StrayDogMenace જેવા હેશટેગ સાથે આ વાત સરકાર સુધી પહોંચાડવી જરૂરી છે.
“અમને અભય આપો”
અમરેલીના આ ગામના લોકો કોઈ મફતની રેવડી કે મોટી ભેટ નથી માંગતા. તેઓ માત્ર પોતાના બંધારણીય અધિકારની માંગણી કરી રહ્યા છે – જીવવાનો અધિકાર (Right to Life). ભયમુક્ત વાતાવરણમાં શ્વાસ લેવાનો અધિકાર.
શું તંત્ર કોઈ માસૂમ બાળકના મૃત્યુની રાહ જોઈ રહ્યું છે? શું કોઈ મોટી દુર્ઘટના ઘટશે પછી જ સરકારી બાબુઓની ફાઈલો હલશે? આ સવાલો અત્યંત કડવા છે, પણ પૂછવા જરૂરી છે.
અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ રિપોર્ટ બાદ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર તાત્કાલિક હરકતમાં આવશે અને ગ્રામજનોને આ ‘શ્વનાતંક’ માંથી મુક્તિ અપાવશે. જ્યાં સુધી આ ગામ ફરીથી ધબકતું નહીં થાય, ત્યાં સુધી અમારી કલમ આ મુદ્દો ઉઠાવતી રહેશે.
લોકોને વિનંતી છે કે સાવચેત રહો, સુરક્ષિત રહો અને પોતાની સુરક્ષા માટે સંગઠિત બનો. તંત્રની ચૂપકીદી તોડવા માટે જનતાનો અવાજ બુલંદ થવો જરૂરી છે.