આત્મનિર્ભર ભારત તરફ મોટું પગલું: કેન્દ્ર સરકારે ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ જાહેર કર્યા –

આજના આધુનિક યુગમાં કોઈપણ રાષ્ટ્રની પ્રગતિનો આધાર તેની ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતા પર રહેલો છે. તારીખ ૧૮ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ ભારત સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલી નવી જાહેરાતોએ ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું છે કે ભારત હવે માત્ર વિશ્વની પાછળ ચાલનાર દેશ નથી, પરંતુ વિશ્વનું નેતૃત્વ કરનાર શક્તિ બનવા તરફ અગ્રેસર છે. વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં કેન્દ્ર સરકારે આત્મનિર્ભર ભારત ના સંકલ્પને વધુ દ્રઢ બનાવતા ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે અનેક ક્રાંતિકારી પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર આર્થિક વિકાસ માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતના સામરિક અને સામાજિક ઉત્થાન માટે પણ એટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ બ્લોગમાં આપણે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ વિશે વિસ્તૃત માહિતી મેળવીશું અને સમજીશું કે કેવી રીતે આ નિર્ણયો ભારતના ભવિષ્યને આકાર આપશે.

ભારતના ડિજિટલ ભવિષ્યનો રોડમેપ

ભારત જ્યારે તેની આઝાદીના ૧૦૦ વર્ષ પૂર્ણ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે ‘વિકસિત ભારત ૨૦૪૭’ નું સ્વપ્ન સાકાર કરવા માટે ટેકનોલોજી એ સૌથી મોટું હથિયાર છે. અત્યાર સુધી આપણે સોફ્ટવેર સર્વિસિસમાં મહારથ હાંસલ કરી હતી, પરંતુ હવે ભારત હાર્ડવેર, મેન્યુફેક્ચરિંગ, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને સ્પેસ ટેકનોલોજીમાં પણ સ્વાવલંબી બનવા જઈ રહ્યું છે. આજના દિવસે જાહેર થયેલા પેકેજો અને નીતિઓ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે ભારત હવે આયાત પર નિર્ભર રહેવાને બદલે નિકાસ આધારિત અર્થતંત્ર બનવા માંગે છે.

૧. સેમિકન્ડક્ટર મિશન ૨.૦: ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ભારતની હરણફાળ

વર્તમાન સમયમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉપકરણોથી લઈને ઓટોમોબાઈલ અને સંરક્ષણ સાધનો સુધી દરેક જગ્યાએ સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સનો ઉપયોગ થાય છે. કોવિડ મહામારી દરમિયાન વિશ્વએ જોયું કે ચિપની અછતને કારણે કેવી રીતે મોટી મોટી કંપનીઓનું ઉત્પાદન ઠપ થઈ ગયું હતું. આ સંકટમાંથી શીખ લઈને ભારતે આત્મનિર્ભર ભારત મિશન હેઠળ સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે.

સરકારે જાહેર કરેલા ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ માં સૌથી મોટો હિસ્સો સેમિકન્ડક્ટર મિશનના બીજા તબક્કા માટે ફાળવવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ગુજરાત, કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં સ્થપાઈ રહેલા ફેબ્રિકેશન યુનિટ્સ (Fab Units) ને વધુ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર સામાન્ય ચિપ્સ બનાવવાનો નથી, પરંતુ ૩-નેનોમીટર અને ૫-નેનોમીટર જેવી અત્યાધુનિક ચિપ્સનું ઉત્પાદન ભારતમાં શરૂ કરવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટથી ભારત અમેરિકા, તાઈવાન અને ચીન પછી સેમિકન્ડક્ટરનું હબ બનવાની દિશામાં આગળ વધશે. આનાથી લાખો પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીનું સર્જન થશે અને ભારતમાંથી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં ધરખમ વધારો થશે.

આ પ્રોજેક્ટની સફળતા એ વાત પર નિર્ભર છે કે આપણે કેટલી ઝડપથી ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનમાં આપણું સ્થાન જમાવી શકીએ છીએ. ટાટા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને માઈક્રોન જેવી કંપનીઓના રોકાણ બાદ હવે સરકાર સ્ટાર્ટઅપ્સને પણ ચિપ ડિઝાઈનિંગમાં મદદ કરવા માટે ખાસ ફંડની વ્યવસ્થા કરી છે. આ એક એવું પગલું છે જે ભારતની ડિજિટલ કરોડરજ્જુને મજબૂત કરશે.

૨. આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ફોર ઓલ: ભારતનું પોતાનું AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર

વિશ્વભરમાં અત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ની બોલબાલા છે. ચેટજીપીટી અને જેમનાઈ જેવા ટૂલ્સ આવ્યા બાદ દરેક દેશ પોતાની AI ક્ષમતા વધારવા પ્રયત્નશીલ છે. ભારતે પણ આ દિશામાં મોટું પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે ‘ઈન્ડિયા એઆઈ મિશન’ (IndiaAI Mission) ને વિસ્તારતા નવા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય ભાષાઓ અને ભારતીય ડેટા સેટ્સ પર આધારિત AI મોડલ્સ તૈયાર કરવાનો છે.

આજે જાહેર થયેલા ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ માં સુપરકોમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવાની વાત કરવામાં આવી છે. સરકારનો પ્લાન છે કે સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સંશોધકોને સસ્તી અને સરળ રીતે AI કોમ્પ્યુટિંગ પાવર મળી રહે. આનાથી ખેતી, સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, AI ની મદદથી ખેડૂતોને પાકની બીમારીઓ વિશે અગાઉથી જાણકારી મળી શકશે, અથવા ડોક્ટરો દુર્ગમ વિસ્તારોમાં બેઠા બેઠા એક્સ-રે અને રિપોર્ટ્સનું સચોટ નિદાન કરી શકશે.

વધુમાં, સરકારે ‘ડીપફેક’ અને સાયબર સુરક્ષાના જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને ‘રિસ્પોન્સિબલ AI’ (જવાબદાર AI) માટેના નિયમો અને ટેકનોલોજી વિકસાવવા માટે પણ ફંડ ફાળવ્યું છે. ભારત ઈચ્છે છે કે AI નો ઉપયોગ માનવ કલ્યાણ માટે થાય અને તે કોઈના માટે ખતરો ન બને. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા ભારત વૈશ્વિક સ્તરે AI રેગ્યુલેશનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

૩. ગ્રીન હાઈડ્રોજન અને રિન્યુએબલ એનર્જી ટેકનોલોજી

આત્મનિર્ભર ભારત નું સ્વપ્ન ત્યારે જ સાકાર થશે જ્યારે ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે બીજા દેશો પર નિર્ભર ન રહે. અત્યારે આપણે પેટ્રોલિયમ પેદાશોની આયાત પાછળ અબજો ડોલર ખર્ચીએ છીએ. આ નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સરકારે ગ્રીન હાઈડ્રોજન મિશનને વેગ આપ્યો છે.

નવા જાહેર થયેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં હાઈડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેકનોલોજી અને ઈલેક્ટ્રોલાઈઝર મેન્યુફેક્ચરિંગ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સરકારનો લક્ષ્યાંક છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં ભારત ગ્રીન હાઈડ્રોજનનો સૌથી મોટો નિકાસકાર દેશ બને. આ માટે બંદરો પર ખાસ બંકરિંગ સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવશે અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન માટે હાઈડ્રોજન ટ્રેનો અને ટ્રકો વિકસાવવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત, સોલાર પેનલ્સ અને વિન્ડ ટર્બાઈન્સના ઉત્પાદનમાં પણ સ્વદેશી ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. ખાસ કરીને બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) માટે નવી ગ્રાન્ટ જાહેર કરવામાં આવી છે. જ્યાં સુધી આપણે સૂર્ય અને પવન ઉર્જાને સંગ્રહિત કરવાની સસ્તી ટેકનોલોજી નહીં વિકસાવીએ ત્યાં સુધી રિન્યુએબલ એનર્જીનો પૂરેપૂરો લાભ નહીં મળે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતને ઉર્જા ક્ષેત્રે સ્વાવલંબી બનાવશે.

૪. ડ્રોન ટેકનોલોજી: આકાશમાં ભારતની નવી ઉડાન

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ડ્રોન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર ફોટોગ્રાફી પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો. સંરક્ષણથી લઈને ખેતી અને લોજિસ્ટિક્સ સુધી ડ્રોનનો ઉપયોગ વધ્યો છે. સરકારે ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ અંતર્ગત ‘ડ્રોન દીદી’ યોજનાને વિસ્તારવાની અને સ્વદેશી ડ્રોન મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવાની જાહેરાત કરી છે.

નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં હેવી-લિફ્ટ ડ્રોન્સ (વજન ઊંચકી શકતા ડ્રોન) વિકસાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આ ડ્રોન્સનો ઉપયોગ પહાડી વિસ્તારોમાં દવાઓ અને રાશન પહોંચાડવા માટે થઈ શકશે. આ ઉપરાંત, ખેતીમાં જંતુનાશકોના છંટકાવ અને જમીન માપણી માટે ડ્રોનનો ઉપયોગ વધારવા માટે સબસિડી અને ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ્સ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

સંરક્ષણ ક્ષેત્રે પણ ‘સ્વોર્મ ડ્રોન’ (Swarm Drone) ટેકનોલોજી વિકસાવવા માટે DRDO અને ખાનગી કંપનીઓ વચ્ચે ભાગીદારી વધારવામાં આવશે. આનાથી સરહદ પરની સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે અને સૈનિકોના જીવનું જોખમ ઘટશે. ડ્રોન શક્તિ ભારતને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે.

૫. ૬-જી (6G) અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીનું ભવિષ્ય

ભારતે ૫-જી (5G) રોલઆઉટમાં વિશ્વમાં સૌથી ઝડપી ગતિ નોંધાવી હતી. હવે સરકારની નજર ૬-જી (6G) ટેકનોલોજી પર છે. આત્મનિર્ભર ભારત મિશન હેઠળ ભારત ઈચ્છે છે કે ૬-જી ના સ્ટાન્ડર્ડ્સ નક્કી કરવામાં અને તેની પેટન્ટ્સ મેળવવામાં ભારત અગ્રણી રહે.

આજે જાહેર થયેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં ‘ભારત ૬-જી મિશન’ માટે ખાસ રિસર્ચ લેબ્સ સ્થાપવાની વાત કરવામાં આવી છે. આ ટેકનોલોજી માત્ર ઈન્ટરનેટ સ્પીડ વધારવા માટે નથી, પરંતુ તે ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (IoT), સ્માર્ટ સિટીઝ અને ઓટોનોમસ વ્હીકલ્સ (ચાલક વગરની ગાડીઓ) માટે પાયારૂપ બની રહેશે. સરકાર ઈચ્છે છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં ભારત ૬-જી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરનાર અને તેને વિકસાવનાર પ્રથમ હરોળનો દેશ બને.

આ સાથે જ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઓપ્ટિકલ ફાઈબર નેટવર્ક (ભારતનેટ) ને પૂર્ણ કરવા અને સેટેલાઇટ ઈન્ટરનેટ સેવાઓ શરૂ કરવા માટે પણ નવા પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે. આનાથી ગામડાઓ અને શહેરો વચ્ચેનું ડિજિટલ અંતર (Digital Divide) ઘટશે અને દરેક નાગરિક સુધી ટેકનોલોજીના લાભ પહોંચશે.

૬. સ્પેસ ટેકનોલોજી અને ગગનયાન મિશન

ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) એ ચંદ્રયાન-૩ અને આદિત્ય-L1 મિશન દ્વારા વિશ્વમાં ભારતનો ડંકો વગાડ્યો છે. હવે સરકાર ખાનગી ક્ષેત્રને પણ અવકાશ વિજ્ઞાનમાં જોડવા માટે ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ લાવી રહી છે. IN-SPACe દ્વારા ખાનગી સ્ટાર્ટઅપ્સને રોકેટ લોન્ચિંગ અને સેટેલાઇટ મેકિંગમાં મદદ કરવામાં આવશે.

નવા પેકેજમાં ‘ભારતીય અંતરિક્ષ સ્ટેશન’ (Bharatiya Antariksha Station) સ્થાપવા માટેના પ્રારંભિક ફંડની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. ગગનયાન મિશન બાદ ભારત અવકાશમાં માનવ વસવાટ માટેની તૈયારીઓ કરી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતને અવકાશ મહાસત્તા બનાવશે અને સ્પેસ ઈકોનોમીમાં ભારતનો હિસ્સો વધારશે. સેટેલાઇટ ડેટાનો ઉપયોગ ખેતી, હવામાન આગાહી અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટમાં કરવા માટે ખાસ એપ્લિકેશન્સ વિકસાવવામાં આવશે.

૭. ડિજિટલ હેલ્થ અને બાયોટેકનોલોજી

સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કોવિડ કાળમાં આપણે જોયો છે. આયુષ્માન ભારત ડિજિટલ મિશનને આગળ વધારતા સરકારે હેલ્થ ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે નવા ફંડની જાહેરાત કરી છે. આમાં ટેલી-મેડિસિન, રિમોટ પેશન્ટ મોનિટરિંગ અને ઈલેક્ટ્રોનિક હેલ્થ રેકોર્ડ્સ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

બાયોટેકનોલોજી ક્ષેત્રે પણ ભારતને આત્મનિર્ભર ભારત બનાવવા માટે બાયો-મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ્સ સ્થાપવામાં આવશે. વેક્સિન ઉત્પાદન, જીનોમ સિક્વન્સિંગ અને નવી દવાઓના સંશોધન માટે સરકાર ખાનગી કંપનીઓને પ્રોત્સાહન આપશે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને ‘ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ’ ની સાથે સાથે ‘રિસર્ચ કેપિટલ ઓફ ધ વર્લ્ડ’ બનાવવાનો પણ છે. ભવિષ્યમાં આવનારી મહામારીઓ સામે લડવા માટે આપણું સ્વાસ્થ્ય તંત્ર ટેકનોલોજીથી સજ્જ હોવું ખૂબ જરૂરી છે.

આર્થિક અસરો અને રોજગારીનું સર્જન

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ ની સૌથી મોટી અસર ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર પડશે. જ્યારે દેશમાં નવી ટેકનોલોજી વિકસે છે અને નવા ઉદ્યોગો સ્થપાય છે, ત્યારે રોજગારીની વિપુલ તકોનું સર્જન થાય છે. સેમિકન્ડક્ટર, ડ્રોન, AI અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે આગામી પાંચ વર્ષમાં લાખો કુશળ યુવાનોની જરૂર પડશે.

આ માટે સરકારે ‘સ્કિલ ઈન્ડિયા ૩.૦’ મિશન પણ લોન્ચ કર્યું છે, જેમાં યુવાનોને આ નવી ટેકનોલોજી માટે તાલીમ આપવામાં આવશે. કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓના અભ્યાસક્રમોમાં ફેરફાર કરીને તેને ઉદ્યોગોની જરૂરિયાત મુજબ બનાવવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતની જીડીપી (GDP) માં મોટો ઉછાળો લાવશે અને ભારતને ૫ ટ્રિલિયન ડોલરની ઈકોનોમી બનાવવાના લક્ષ્યાંકને સિદ્ધ કરવામાં મદદરૂપ થશે.

મેક ઈન ઈન્ડિયા અને પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ સાથે આ નવા પ્રોજેક્ટ્સનું જોડાણ ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને નવી દિશા આપશે. અત્યાર સુધી આપણે વિદેશી કંપનીઓ પર નિર્ભર હતા, પરંતુ હવે એપલ, ગૂગલ અને ટેસ્લા જેવી કંપનીઓ ભારતમાં ઉત્પાદન કરવા આવી રહી છે. આ નવા ટેકનોલોજી પ્રોજેક્ટ્સ સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત બનાવશે, જેથી વધુ વિદેશી રોકાણ આકર્ષી શકાશે.

સામાજિક ઉત્થાન અને સુશાસન

ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર ઉદ્યોગો માટે જ નથી, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકના જીવનને સરળ બનાવવા માટે પણ છે. આત્મનિર્ભર ભારત નો સાચો અર્થ ત્યારે જ સરે છે જ્યારે છેવાડાના માનવી સુધી વિકાસના ફળ પહોંચે. સરકારના આ નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં ‘ડિજિટલ ગવર્નન્સ’ ને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે.

બ્લોકચેન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને જમીન રેકોર્ડ્સ અને સરકારી યોજનાઓના લાભમાં પારદર્શિતા લાવવામાં આવશે. ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદ કરવા માટે ટેકનોલોજી સૌથી મોટું હથિયાર છે. ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) જેવી યોજનાઓને વધુ સુરક્ષિત અને ઝડપી બનાવવામાં આવશે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી (VR) અને ઓગમેન્ટેડ રિયાલિટી (AR) નો ઉપયોગ કરીને વિદ્યાર્થીઓને અત્યાધુનિક શિક્ષણ પૂરું પાડવામાં આવશે, પછી ભલે તે ગામડાની શાળામાં ભણતા હોય.

પડકારો અને સમાધાન

જોકે, આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સ સામે કેટલાક પડકારો પણ છે. સૌથી મોટો પડકાર કુશળ માનવબળનો છે. નવી ટેકનોલોજી માટે આપણને ઉચ્ચ કક્ષાના એન્જિનિયરો અને વૈજ્ઞાનિકોની જરૂર પડશે. બીજો પડકાર સંશોધન અને વિકાસ (R&D) પાછળ ખર્ચનો છે. ભારતમાં હજુ પણ પ્રાઈવેટ સેક્ટર R&D પાછળ ઓછો ખર્ચ કરે છે. સરકારે આ માટે ટેક્સમાં રાહતો અને મેચિંગ ગ્રાન્ટ્સની જાહેરાત કરી છે.

સાયબર સુરક્ષા પણ એક મોટો પડકાર છે. જેમ જેમ આપણે વધુ ડિજિટલ બનીશું તેમ તેમ સાયબર હુમલાનું જોખમ વધશે. આ માટે સરકારે ‘નેશનલ સાયબર સિક્યુરિટી પોલિસી’ ને વધુ કડક બનાવી છે અને સ્વદેશી સાયબર સિક્યુરિટી ટૂલ્સ વિકસાવવા પર ભાર મૂક્યો છે. આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે સરકાર, ઉદ્યોગ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ સાથે મળીને કામ કરવું પડશે.

આજના સમયમાં તારીખ ૧૮ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ભારતના ઈતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ દિવસ તરીકે યાદ રહેશે. કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કરેલા ટેક્નોલોજી આધારિત નવા પ્રોજેક્ટ્સ એ માત્ર ઘોષણાઓ નથી, પરંતુ તે ભારતના ઉજ્જવળ ભવિષ્યનો બ્લુપ્રિન્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતને તકનીકી ગુલામીમાંથી મુક્ત કરશે અને સાચા અર્થમાં આત્મનિર્ભર ભારત બનાવશે.

સેમિકન્ડક્ટરથી લઈને સ્પેસ સુધી અને AI થી લઈને ગ્રીન એનર્જી સુધી, ભારત દરેક મોરચે આગળ વધી રહ્યું છે. આ યાત્રામાં યુવાનોની ભૂમિકા સૌથી મહત્વની રહેશે. આ નવા ભારતનો ઉદય છે, જે પોતાની શરતો પર વિશ્વ સાથે વ્યાપાર કરશે અને પોતાની ટેકનોલોજીથી માનવજાતનું કલ્યાણ કરશે. આશા રાખીએ કે આ પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર પૂર્ણ થાય અને ભારત વિશ્વગુરુ બનવાની દિશામાં મક્કમ ગતિએ આગળ વધે.