દરરોજ ચિયા સીડ્સ અને બીટનો રસ પીવાથી શરીરને થશે આ મોટા ફાયદા

ચિયા સીડ્સ (Chia Seeds) અને બીટનો રસ (Beetroot Juice) – આ બંનેને જો ‘સુપરફૂડ’ કહેવામાં આવે તો તેમાં કોઈ અતિશયોક્તિ નથી. આજકાલ હેલ્થ કોન્શિયસ લોકોમાં આ બંને વસ્તુઓ ખૂબ જ લોકપ્રિય બની છે. પણ શું તમે જાણો છો કે જો આ બંનેનું દરરોજ સેવન કરવામાં આવે, તો તે તમારા શરીર માટે એક શક્તિશાળી ‘હેલ્થ ટોનિક’ બની શકે છે?

સ્વાસ્થ્ય માટે એક વરદાન

પોષક તત્વોનો ખજાનો: એક શક્તિશાળી કોમ્બિનેશન

જ્યારે આપણે ચિયા સીડ્સ અને બીટના રસને મિશ્રિત કરીએ છીએ, ત્યારે આપણને પ્રોટીન, ફાઈબર, ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સ, આયર્ન, પોટેશિયમ અને એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સનો એક પાવરફુલ ડોઝ મળે છે. બીટમાં કુદરતી રીતે નાઈટ્રેટ્સ હોય છે, જ્યારે ચિયા સીડ્સમાં ફાઈબરનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. આ બંને મળીને શરીરના દરેક અંગ પર હકારાત્મક અસર કરે છે.

હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે રક્ષણ કવચ

બીટના રસમાં રહેલા નાઈટ્રેટ્સ શરીરમાં જઈને નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડમાં ફેરવાય છે, જે લોહીની નળીઓને આરામ આપે છે અને બ્લડ પ્રેશર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. બીજી તરફ, ચિયા સીડ્સમાં રહેલા ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સ ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ને ઘટાડે છે. આ જોડી હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ એટેક જેવા જોખમોને ઘટાડવામાં અત્યંત અસરકારક સાબિત થાય છે.

હિમોગ્લોબિન અને લોહીની ઉણપ દૂર કરે

ભારતમાં ખાસ કરીને મહિલાઓમાં એનિમિયા (લોહીની ઉણપ) ની સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. બીટ આયર્નનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત છે અને ચિયા સીડ્સ તેના શોષણમાં મદદ કરે છે. દરરોજ સવારે આ જ્યુસ પીવાથી શરીરમાં નવા રક્તકણો બને છે અને ચહેરા પર કુદરતી ચમક આવે છે.

વજન ઘટાડવામાં રામબાણ ઈલાજ

જો તમે પેટની ચરબી ઘટાડવા માંગતા હોવ, તો ચિયા સીડ્સ તમારા શ્રેષ્ઠ મિત્ર બની શકે છે. ચિયા સીડ્સ પોતાના વજન કરતા ૧૦ ગણું પાણી શોષી લે છે અને જેલી જેવું બની જાય છે. જ્યારે તમે બીટના રસ સાથે તેને પીઓ છો, ત્યારે તે લાંબા સમય સુધી તમારું પેટ ભરેલું રાખે છે, જેથી તમે વધારાની કેલરી લેવાથી બચો છો. બીટ લો-કેલરી છે અને ચિયા સીડ્સ ફાઈબરથી ભરપૂર છે, જે મેટાબોલિઝમ વધારે છે.

પાચનતંત્ર અને લિવરનું ડિટોક્સિફિકેશન

બીટમાં રહેલું ‘બીટાલેન્સ’ નામનું તત્વ લિવરને સાફ કરવામાં મદદ કરે છે. ચિયા સીડ્સમાં રહેલું ફાઈબર કબજિયાત જેવી સમસ્યાને દૂર કરે છે. આ બંનેનું મિશ્રણ આંતરડાની સફાઈ કરે છે અને શરીરમાંથી ઝેરી તત્વો (Toxins) ને બહાર કાઢે છે, જેનાથી પાચન શક્તિ મજબૂત થાય છે.

ત્વચા અને વાળ માટે કુદરતી અમૃત

એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સથી ભરપૂર આ પીણું ફ્રી રેડિકલ્સ સામે લડે છે, જે કરચલીઓ અને વધતી ઉંમરની અસરોને રોકે છે. બીટ લોહી શુદ્ધ કરે છે, જેનાથી ખીલની સમસ્યા દૂર થાય છે અને સ્કિન ગ્લોઈંગ બને છે. ચિયા સીડ્સમાં રહેલું ઝિંક અને પ્રોટીન વાળને મજબૂત બનાવે છે અને ખરતા અટકાવે છે.

એથ્લેટ્સ અને શારીરિક શક્તિ માટે એનર્જી બૂસ્ટર

ઘણા સ્પોર્ટ્સમેન બીટના રસને ‘નેચરલ પ્રી-વર્કઆઉટ’ તરીકે લે છે. તે સ્નાયુઓ સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવાની ક્ષમતા વધારે છે, જેનાથી કસરત દરમિયાન જલ્દી થાક લાગતો નથી. ચિયા સીડ્સ લાંબા સમય સુધી એનર્જી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

આ જ્યુસ બનાવવાની સાચી રીત

આ હેલ્થ ડ્રિંક બનાવવું ખૂબ જ સરળ છે:

• પગલું ૧: ૧ ચમચી ચિયા સીડ્સને અડધા કપ પાણીમાં ૩૦ મિનિટ માટે પલાળી રાખો.
• પગલું ૨: તાજા બીટના ટુકડા કરી તેને બ્લેન્ડરમાં પીસી લો અને તેનો રસ ગાળી લો. (સ્વાદ માટે તેમાં અડધું લીંબુ અને ચપટી સંચળ ઉમેરી શકાય).
• પગલું ૩: તૈયાર બીટના રસમાં પલાળેલા ચિયા સીડ્સ ઉમેરો અને બરાબર મિક્સ કરો.
• સવારે ખાલી પેટે આ પીણું લેવું સૌથી વધુ ફાયદાકારક છે.

કોણે સાવધાની રાખવી જોઈએ?

ભલે આ સુપરફૂડ છે, પણ કેટલાક લોકોએ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:

• કિડની સ્ટોન: બીટમાં ઓક્સાલેટ્સ હોય છે, તેથી જો તમને કિડનીમાં પથરીની સમસ્યા હોય તો ડોક્ટરની સલાહ બાદ જ લેવું.
• લો બ્લડ પ્રેશર: જે લોકોનું બીપી પહેલેથી જ લો રહેતું હોય, તેમણે સાવચેતી રાખવી કારણ કે બીટ બીપી ઘટાડે છે.
• ગેસની સમસ્યા: ચિયા સીડ્સમાં ફાઈબર વધુ હોવાથી શરૂઆતમાં ગેસ કે પેટ ફૂલવાની સમસ્યા થઈ શકે છે, તેથી ધીમે ધીમે તેની માત્રા વધારવી.

ચિયા સીડ્સ અને બીટનો રસ

મગજની કાર્યક્ષમતા અને માનસિક સ્પષ્ટતા

બીટમાં રહેલા નાઈટ્રેટ્સ માત્ર હૃદય માટે જ નહીં, પણ મગજ માટે પણ વરદાનરૂપ છે. તે મગજના અગ્ર ભાગમાં લોહીના પરિભ્રમણને વધારે છે, જે તમારી યાદશક્તિ, એકાગ્રતા અને નિર્ણય લેવાની શક્તિમાં સુધારો કરે છે. ચિયા સીડ્સમાં રહેલા ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સ મગજના કોષોના બંધારણ માટે જરૂરી છે. જો તમે ઓફિસમાં વધુ માનસિક કામ કરતા હોવ અથવા વિદ્યાર્થી હોવ, તો આ પીણું તમને માનસિક થાક સામે લડવામાં મદદ કરશે.

ડાયાબિટીસ મેનેજમેન્ટમાં ભૂમિકા

ઘણા લોકોને લાગે છે કે બીટ ગળ્યું હોવાથી ડાયાબિટીસમાં ન લેવાય, પરંતુ તેનો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ ઓછો હોય છે. ચિયા સીડ્સમાં રહેલું ઉચ્ચ ફાઈબર અને જેલ જેવું તત્વ લોહીમાં શર્કરા (Sugar) ના શોષણને ધીમું પાડે છે. આનાથી જમ્યા પછી અચાનક શુગર લેવલ વધતું નથી. જો સંતુલિત માત્રામાં લેવામાં આવે, તો તે ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી સુધારવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

હાડકાંની મજબૂતી માટે કુદરતી કેલ્શિયમ

ચિયા સીડ્સમાં દૂધ કરતા પણ વધુ કેલ્શિયમ હોય છે (ગ્રામ મુજબ સરખામણી કરતા). સાથે જ તેમાં મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફરસ પણ ભરપૂર હોય છે. બીટમાં રહેલું મેંગેનીઝ અને કોપર હાડકાંના ઘનત્વ (Bone Density) ને જાળવી રાખે છે. વધતી ઉંમરે સાંધાના દુખાવા અને ઓસ્ટિયોપોરોસિસ જેવી બીમારીઓથી બચવા માટે આ મિશ્રણ ઉત્તમ છે.

સ્ત્રીઓના સ્વાસ્થ્ય અને હોર્મોનલ સંતુલન માટે ફાયદાકારક

પીરિયડ્સ દરમિયાન થતા અતિશય દુખાવા કે અશક્તિમાં બીટનો રસ લોહીની પૂર્તિ કરે છે. ચિયા સીડ્સમાં રહેલા ફાઈટોસ્ટ્રોજેન્સ હોર્મોનલ સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે. પીસીઓએસ (PCOS) અથવા મેનોપોઝમાંથી પસાર થતી મહિલાઓ માટે આ પીણું મૂડ સ્વિંગ ઘટાડવામાં અને શારીરિક સોજો ઓછો કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

શરીરમાંથી સોજો (Inflammation) ઘટાડવાની ક્ષમતા

શરીરમાં આંતરિક સોજો આવવો એ કેન્સર, સંધિવા અને અસ્થમા જેવી અનેક બીમારીઓનું મૂળ છે. બીટમાં ‘બેટાલેન્સ’ નામનું એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ હોય છે જે શક્તિશાળી એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણો ધરાવે છે. ચિયા સીડ્સ પણ પ્રો-ઇન્ફ્લેમેટરી માર્કર્સને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. જો તમને સવારે ઉઠતા વેંત સાંધામાં જકડાઈ જવાનો અનુભવ થતો હોય, તો આ પીણું તમારા માટે ખૂબ જ રાહતદાયક સાબિત થશે.

દાંત અને પેઢાનું સ્વાસ્થ્ય

ચિયા સીડ્સમાં રહેલું કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસ દાંતના પોલાણને રોકે છે અને ઇનેમલને મજબૂત બનાવે છે. બીટનો રસ કુદરતી રીતે મોંમાં લાળ (Saliva) ના ઉત્પાદનમાં વધારો કરે છે, જે હાનિકારક બેક્ટેરિયાનો નાશ કરે છે. જોકે, બીટનો રંગ ઘેરો હોવાથી પીધા પછી સાદા પાણીથી કોગળા કરવા હિતાવહ છે જેથી દાંત પર ડાઘ ન પડે.

આડઅસરોથી બચવા માટેની મહત્વની ટિપ્સ

કોઈપણ સારી વસ્તુનો અતિરેક નુકસાન કરી શકે છે. ચિયા સીડ્સ અને બીટનો રસ શરૂ કરતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું:

• હાઇડ્રેશન: ચિયા સીડ્સ શરીરમાંથી પાણી શોષે છે, તેથી આ પીણું લેતા હોવ ત્યારે દિવસ દરમિયાન પુષ્કળ પાણી પીવું જોઈએ, નહીંતર કબજિયાત થઈ શકે છે.
• બીટુરિયા (Beeturia): બીટ પીધા પછી પેશાબ કે મળનો રંગ લાલ અથવા ગુલાબી થઈ શકે છે. આ જોઈને ગભરાવવાની જરૂર નથી, તે બીટના રંગદ્રવ્યોને કારણે થતી સામાન્ય પ્રક્રિયા છે.
• પલાળ્યા વગર ચિયા ન ખાવા: ક્યારેય પણ ચિયા સીડ્સને સૂકા ન ફાકવા, કારણ કે તે ગળામાં ફૂલી શકે છે અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ કરી શકે છે. હંમેશા તેને પલાળીને જ વાપરવા.

ફ્લેવર વધારવા માટેના હેલ્ધી ઓપ્શન્સ

જો તમને માત્ર બીટનો સ્વાદ ન ગમતો હોય, તો તમે તેમાં નીચેની વસ્તુઓ ઉમેરી શકો છો:

• કાકડી: તે ઠંડક આપે છે અને વધુ હાઇડ્રેશન પૂરું પાડે છે.
• ગાજર: આંખોના તેજ માટે અને વિટામિન-એ મેળવવા માટે ઉત્તમ છે.
• ફુદીનો: પાચન સુધારે છે અને પીણાને તાજગી આપે છે.
• લીંબુ: વિટામિન-સી બીટમાં રહેલા આયર્નના શોષણને અનેકગણું વધારી દે છે.