ગુજરાતની ઓળખ ‘ગાંધીના ગુજરાત’ (Gandhi’s Gujarat) તરીકે છે, જ્યાં કાયદેસર રીતે દારૂબંધી અમલમાં છે. પરંતુ જ્યારે કાયદાનું પાલન કરાવનારા જ કાયદો તોડવા લાગે, ત્યારે સામાન્ય જનતા કોની પાસે જાય? ઉત્તર ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાતના સરહદી વિસ્તારોમાં દારૂની હેરાફેરી નવી વાત નથી, પરંતુ આજે Dahod (દાહોદ) જિલ્લામાંથી જે સમાચાર આવ્યા છે, તેણે ખાખી વર્દીને શર્મસાર કરી દીધી છે.
એક મોટા Liquor Scam (દારૂ કૌભાંડ) માં ખુદ પોલીસ કર્મચારીઓની જ સીધી સંડોવણી બહાર આવી છે. બુટલેગરો સાથેની મિલીભગત અને દારૂના જથ્થામાં ગોલમાલ કરવા બદલ દાહોદના 3 Police Personnel (પોલીસ કર્મીઓ) સામે ગંભીર ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે અને તેમની ધરપકડના ચક્રો ગતિમાન થયા છે.
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે ગુજરાતમાં દારૂબંધી માત્ર કાગળ પર છે અને સરહદો પરથી ‘હપ્તા’ ના જોરે નદીઓ વહી રહી છે.
1. ઘટના શું છે? ખાખી પર લાગ્યો દાગ (The Incident)
દાહોદ જિલ્લો મધ્યપ્રદેશ (MP) ની સરહદને અડીને આવેલો છે. એમપીમાં દારૂ છૂટથી મળે છે, તેથી દાહોદ એ દારૂની ઘૂસણખોરી માટેનું ‘એન્ટ્રી ગેટ’ ગણાય છે.
સમગ્ર મામલો: મળતી માહિતી મુજબ, થોડા દિવસો પહેલા દાહોદ પોલીસની એક ટીમે વિદેશી દારૂ ભરેલું એક વાહન પકડ્યું હતું. કાયદા મુજબ, પોલીસે આ તમામ મુદ્દામાલ જપ્ત કરીને પોલીસ સ્ટેશનમાં જમા કરાવવાનો હોય અને આરોપીઓ સામે પ્રોહિબિશનનો ગુનો નોંધવાનો હોય.
પરંતુ, અહીં કંઈક અલગ જ ખેલ રચાયો.
- આક્ષેપ: એવો આરોપ છે કે ફરજ પરના આ 3 પોલીસ કર્મીઓએ દારૂનો જથ્થો પકડ્યો ખરો, પરંતુ તેને ચોપડે દર્શાવ્યો નહીં (અથવા ઓછો દર્શાવ્યો).
- ડીલ: તેમણે બુટલેગરો સાથે ‘સેટિંગ’ કરીને લાખો રૂપિયાનો દારૂ બારોબાર સગેવગે કરી દીધો અથવા પૈસા લઈને બુટલેગરને જવા દીધો.
- ભાંડો ફૂટ્યો: જ્યારે ઉચ્ચ અધિકારીઓને (SP અથવા રેન્જ IG) આ વિશે બાતમી મળી, ત્યારે તપાસના આદેશ અપાયા. તપાસમાં CCTV ફૂટેજ અને કોલ રેકોર્ડિંગમાં પોલીસકર્મીઓની પોલ ખૂલી ગઈ.
આ ઘટના દાહોદના એક પોલીસ સ્ટેશન (સંભવતઃ કતવારા અથવા દાહોદ રૂરલ) ની હદમાં બની હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
2. આરોપી પોલીસકર્મીઓ કોણ છે? (The Accused)
પોલીસ ખાતાએ આ મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. દાહોદ એસપી (SP) દ્વારા જે 3 પોલીસ કર્મીઓ સામે ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી છે, તેમાં નીચેના રેન્કના અધિકારીઓ હોવાની શક્યતા છે:
- એક હેડ કોન્સ્ટેબલ (Head Constable): જે આ ઓપરેશનનો મુખ્ય સૂત્રધાર મનાય છે.
- બે કોન્સ્ટેબલ/લોકરક્ષક: જેઓએ દારૂ સગેવગે કરવામાં મદદ કરી હતી.
ગુનો: તેમના વિરુદ્ધ Prevention of Corruption Act (ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ) અને Prohibition Act (દારૂબંધી ધારા) હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ફરજમાં બેદરકારી અને પુરાવાનો નાશ કરવા બદલ પણ કલમો ઉમેરવામાં આવી છે. ત્રણેયને તાત્કાલિક અસરથી Suspended (સસ્પેન્ડ) કરી દેવામાં આવ્યા છે.
3. મોડસ ઓપરેન્ડી: બુટલેગર અને પોલીસનું ગઠબંધન
દાહોદમાં જે થયું તે કોઈ એકલ-દોકલ ઘટના નથી. આ એક સિસ્ટમ છે. ચાલો સમજીએ કે આ Police-Bootlegger Nexus કેવી રીતે કામ કરે છે.
A. બોર્ડર ક્રોસિંગ (The Entry)
મધ્યપ્રદેશના જાંબુઆ અને અલીરાજપુર જિલ્લામાંથી ટ્રક, પીક-અપ ડાલા અને લક્ઝરી કારમાં દારૂ ભરાય છે. બુટલેગરો પાસે અગાઉથી જ પોલીસના લોકેશનની માહિતી હોય છે.
B. પાયલોટિંગ (Piloting)
દારૂની ગાડીની આગળ એક ‘પાયલોટ’ કાર ચાલે છે. જે રસ્તામાં આવતી પોલીસ ચેકપોસ્ટ કે પેટ્રોલિંગ વાહનની જાણકારી આપે છે. ઘણીવાર પોલીસકર્મીઓ પોતે જ બુટલેગરોને સલામત રસ્તો કરી આપે છે.
C. ‘તોડ’ અને ‘વહીવટ’
જો કોઈ ગાડી પકડાઈ જાય, તો કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાને બદલે ‘તોડ’ (Extortion) કરવામાં આવે છે.
- ગાડી જવા દેવાના 5 લાખ થી 10 લાખ રૂપિયા માંગવામાં આવે છે.
- અથવા, જપ્ત કરેલો દારૂ પોલીસ ચોપડે બતાવવાને બદલે બીજા બુટલેગરને વેચી દેવામાં આવે છે. દાહોદના કિસ્સામાં આવું જ કંઈક થયાની શંકા છે.
4. દાહોદ: દારૂની હેરાફેરીનું એપીસેન્ટર (Why Dahod?)
દાહોદ જિલ્લો ભૌગોલિક રીતે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે.
- આંતરરાજ્ય સરહદ: અહીંથી મધ્યપ્રદેશ જવું એ એક ગામથી બીજે ગામ જવા જેટલું સરળ છે. અનેક કાચા રસ્તાઓ (Dirt Roads) છે જ્યાં પોલીસ પેટ્રોલિંગ શક્ય નથી.
- આદિવાસી વિસ્તાર: અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં ગરીબી હોવાથી, બુટલેગરો સ્થાનિક લોકોને થોડા પૈસા આપીને ‘કેરિયર’ (Carrier) તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
- હાઈવે કનેક્ટિવિટી: ઇન્દોર-અમદાવાદ હાઈવે અહીંથી પસાર થાય છે, જેનો ઉપયોગ મોટા પાયે હેરાફેરી માટે થાય છે.
5. સ્ટેટ મોનિટરિંગ સેલ (SMC) નો ડર
ગુજરાતમાં જ્યારે સ્થાનિક પોલીસ નિષ્ફળ જાય અથવા ભ્રષ્ટ થઈ જાય, ત્યારે State Monitoring Cell (SMC) એક્શનમાં આવે છે. ગાંધીનગર સ્થિત SMC ની ટીમો સીધી રેડ પાડે છે. જો SMC રેડ પાડે અને દારૂ પકડાય, તો સ્થાનિક PI (પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર) અને PSI ને સસ્પેન્ડ થવું પડે છે. આ ડરના કારણે ઘણીવાર સ્થાનિક પોલીસ બુટલેગરો સાથે મળીને SMC થી બચવાના રસ્તા શોધતી હોય છે, પણ આ વખતે દાહોદ પોલીસ ખુદ જ જાળમાં ફસાઈ ગઈ છે.
6. રાજકીય પ્રત્યાઘાતો (Political Impact)
2026 ના વર્ષમાં, જ્યારે રાજ્યમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા મહત્વનો મુદ્દો છે, ત્યારે આ ઘટનાએ સરકારની મુશ્કેલી વધારી છે.
- વિપક્ષનો હુમલો: કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટીએ સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેઓ પૂછી રહ્યા છે કે, “શું આ છે દારૂબંધી? જો પોલીસ જ દારૂ વેચતી હોય, તો પ્રજા કોના ભરોસે?”
- ગૃહ મંત્રીની કસોટી: રાજ્યના ગૃહ મંત્રી (હર્ષ સંઘવી કે અન્ય) માટે આ એક પડકાર છે. તેમણે ખાતરી આપી છે કે કોઈ પણ ચમરબંધીને છોડવામાં નહીં આવે, પછી ભલે તે પોલીસ હોય.
7. ભ્રષ્ટાચાર: પોલીસ ડિપાર્ટમેન્ટનું કેન્સર
આ ઘટનાએ પોલીસ બેડામાં ચાલતા ભ્રષ્ટાચાર (Corruption) ને ખુલ્લો પાડી દીધો છે.
- પગાર અને સુવિધાઓ વધારવા છતાં, લોભને કારણે ખાખી વર્દી કલંકિત થઈ રહી છે.
- પ્રમાણિક અધિકારીઓ માટે આ નિરાશાજનક છે. જ્યારે એક પોલીસકર્મી ગુનો કરે છે, ત્યારે આખા ડિપાર્ટમેન્ટ પર આંગળી ચીંધાય છે.
સુધારાની જરૂર: નિષ્ણાતો માને છે કે માત્ર સસ્પેન્શન પૂરતું નથી. પોલીસકર્મીઓની સંપત્તિની તપાસ થવી જોઈએ અને તેમને કાયમી બરતરફ (Dismiss) કરવા જોઈએ.
8. દારૂબંધી: સફળતા કે નિષ્ફળતા? (Prohibition Debate)
દાહોદની આ ઘટના ફરીથી એ સનાતન પ્રશ્ન ઉભો કરે છે: શું ગુજરાતમાં દારૂબંધી હટાવી લેવી જોઈએ?
એક પક્ષ (તરફેણ):
- દારૂબંધીના કારણે ગુજરાતમાં મહિલાઓ સુરક્ષિત છે.
- ઘરેલુ હિંસા ઓછી છે.
બીજો પક્ષ (વિરોધ):
- દારૂબંધી માત્ર કાગળ પર છે. હોમ ડિલિવરી થાય છે.
- રાજ્ય સરકાર હજારો કરોડની રેવન્યુ (Revenue) ગુમાવે છે.
- લઠ્ઠાકાંડ (Zehri Daru) થી લોકો મરે છે.
- પોલીસ ભ્રષ્ટાચારનું આ મુખ્ય કારણ છે.
આ ઘટના વિરોધ પક્ષની દલીલોને મજબૂત કરે છે કે દારૂબંધીના નામે માત્ર ‘હપ્તા રાજ’ ચાલે છે.
9. તપાસ કઈ દિશામાં? (Investigation Update)
હાલ આ કેસની તપાસ નાયબ પોલીસ અધિક્ષક (DySP) કક્ષાના અધિકારીને સોંપવામાં આવી છે.
- CCTV: પોલીસ સ્ટેશન અને હાઈવેના CCTV ફૂટેજ કબજે લેવાયા છે.
- Call Data Records (CDR): આરોપી પોલીસકર્મીઓના મોબાઈલ ડેટા ચેક કરવામાં આવી રહ્યા છે કે તેઓ કયા બુટલેગરના સંપર્કમાં હતા.
- Money Trail: શું કોઈ ઓનલાઇન ટ્રાન્ઝેક્શન થયું છે? તેની પણ તપાસ થશે.
જો આમાં કોઈ મોટા અધિકારી (PI કે DySP) ની સંડોવણી નીકળશે, તો આ કૌભાંડ વધુ મોટું સ્વરૂપ લઈ શકે છે.
10. “રક્ષક જ ભક્ષક” (Conclusion)
દાહોદની આ ઘટના (Dahod Liquor Raid Scandal) એ માત્ર પોલીસ વિભાગ માટે નહીં, પણ સમગ્ર ગુજરાત માટે શરમજનક છે. જે હાથમાં કાયદાની લાકડી હોવી જોઈએ, તે હાથમાં દારૂની બોટલો હોય તે ચલાવી ન લેવાય.
જો સરકાર ખરેખર દારૂબંધીનો કડક અમલ કરાવવા માંગતી હોય, તો તેણે પોલીસ વિભાગમાં રહેલા ‘કાળા ઘેટાં’ (Black Sheep) ને શોધીને બહાર કરવા પડશે. 3 પોલીસકર્મીઓ સામે ફરિયાદ નોંધાઈ તે એક સારી શરૂઆત છે, પણ જ્યાં સુધી આ નેક્સસ તૂટશે નહીં, ત્યાં સુધી દારૂની રેલમછેલ ચાલુ જ રહેશે.
જાગૃત નાગરિક તરીકે આપણે પણ આપણી આસપાસ ચાલતી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓની જાણ કરવી જોઈએ.
મગન લુહાર CTC News ના ફાઉન્ડર અને ઓનર છે. પત્રકારત્વ ઉપરાંત તેઓ એક જાણીતા અભિનેતા (Actor) પણ છે. કલા અને મીડિયા ક્ષેત્રે બહોળો અનુભવ ધરાવતા મગનભાઈએ સામાજિક જવાબદારીની ભાવના સાથે આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની સ્થાપના કરી છે. તેઓ ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિકાસ અને સામાજિક મુદ્દાઓને પોતાની આગવી શૈલીમાં વાચા આપવા માટે જાણીતા છે.