ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત, મુસાફરો પરેશાન – એરપોર્ટ અને રેલવે સ્ટેશનો પર અફરાતફરી, જનજીવન ઠપ

શિયાળાની ઋતુ તેની ચરમસીમા પર છે. ગુલાબી ઠંડી હવે કાતિલ ઠંડીમાં ફેરવાઈ ગઈ છે, પરંતુ આ ઠંડી કરતાં પણ વધારે મુસીબત લઈને આવ્યું છે ગાઢ ધુમ્મસ (Dense Fog). આજે, 17 જાન્યુઆરી 2026 ની સવાર દેશના લાખો મુસાફરો માટે એક દુઃસ્વપ્ન સમાન બની રહી છે. ઉત્તર ભારતથી લઈને પશ્ચિમ અને પૂર્વ ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારો ધુમ્મસની સફેદ ચાદરમાં લપેટાઈ ગયા છે. વિઝિબિલિટી (દ્રશ્યતા) શૂન્ય અથવા 50 મીટરથી પણ ઓછી થઈ ગઈ છે. આ કુદરતી પ્રકોપની સીધી અસર દેશની પરિવહન વ્યવસ્થા પર પડી છે. આકાશથી લઈને જમીન સુધી, બધું જ થંભી ગયું છે. ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત થઈ છે અને હજારો મુસાફરો એરપોર્ટ અને રેલવે સ્ટેશનો પર અટવાઈ ગયા છે. લગ્નસરાની સીઝન અને વિકેન્ડ હોવાને કારણે મુસાફરોની ભીડ વધારે હતી, જે હવે લાચારીમાં ફેરવાઈ ગઈ છે.

1. 17 જાન્યુઆરીની સવાર: સફેદ ચાદરમાં ઢંકાયેલું ભારત

આજની સવાર જ્યારે લોકો ઉઠ્યા ત્યારે તેમને સૂર્યના દર્શન થયા નહોતા, પરંતુ ચારે બાજુ માત્ર સફેદ ધુમાડો જ દેખાતો હતો. આ પ્રદૂષણ નથી, પણ ભેજ અને ઠંડીનું મિશ્રણ એવું ગાઢ ધુમ્મસ છે. ઉત્તર ભારતમાં દિલ્હી, પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં સ્થિતિ સૌથી ગંભીર છે. અમૃતસર, લખનૌ અને વારાણસી જેવા શહેરોમાં તો 10 મીટર દૂરનું પણ દેખાતું નહોતું. પશ્ચિમ ભારતમાં રાજસ્થાન અને ગુજરાતના કેટલાક ભાગો (ખાસ કરીને કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાત) પણ આ ધુમ્મસની લપેટમાં આવ્યા છે. આ હવામાનને કારણે સામાન્ય જનજીવન તો પ્રભાવિત થયું જ છે, પણ સૌથી મોટો ફટકો એ લોકોને પડ્યો છે જેઓ મુસાફરી કરી રહ્યા હતા અથવા મુસાફરી કરવાનું આયોજન કરી રહ્યા હતા. જ્યારે હેડલાઈન્સમાં વાંચવા મળે છે કે ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત, ત્યારે સમજી લેવું કે પરિવહન વ્યવસ્થાનું ટાઈમ ટેબલ ખોરવાઈ ગયું છે.

2. હવાઈ મુસાફરીમાં વિક્ષેપ: રનવે દેખાતા બંધ થયા

દિલ્હીનું ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (IGI Airport) દેશનું સૌથી વ્યસ્ત એરપોર્ટ છે. આજે સવારે અહીં સેંકડો ફ્લાઈટ્સ પર અસર થઈ છે.

ફ્લાઈટ ડીલે અને ડાયવર્ઝન: સવારે 5 વાગ્યાથી લઈને 10 વાગ્યા સુધી વિઝિબિલિટી એટલી ઓછી હતી કે પાયલટ રનવે જોઈ શકતા નહોતા. આધુનિક ‘CAT III’ (કેટેગરી-3) ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ લેન્ડિંગ સિસ્ટમ હોવા છતાં, સલામતીના કારણોસર ઘણી ફ્લાઈટ્સને ટેક-ઓફ કરવાની મંજૂરી મળી ન હતી.

• ડીલે: દિલ્હીથી ઉપડતી લગભગ 150 થી વધુ ફ્લાઈટ્સ 2 થી 6 કલાક મોડી ચાલી રહી છે.
• ડાયવર્ઝન: દિલ્હી આવતી આંતરરાષ્ટ્રીય અને ઘરેલુ ફ્લાઈટ્સને લેન્ડિંગ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ન મળતા તેમને જયપુર, અમદાવાદ અને લખનૌ ડાયવર્ટ કરવામાં આવી છે.
• કેન્સલેશન: કેટલીક એરલાઈન્સે ઓપરેશનલ મુશ્કેલીઓને કારણે ફ્લાઈટ્સ રદ કરી દીધી છે.

માત્ર દિલ્હી જ નહીં, અમૃતસર, ચંદીગઢ, વારાણસી અને પટના એરપોર્ટ પર પણ સવારની તમામ ફ્લાઈટ્સ ગ્રાઉન્ડેડ (જમીન પર) રહી હતી. મુસાફરો એરક્રાફ્ટની અંદર કલાકો સુધી બેસી રહેવા મજબૂર બન્યા હતા.

3. રેલવે નેટવર્ક પર બ્રેક: કલાકો સુધી સિગ્નલની રાહ

ભારતીય રેલવે એ દેશની લાઈફલાઈન છે, પણ ધુમ્મસ સામે તે પણ લાચાર છે. ઉત્તર ભારતમાંથી પસાર થતી લગભગ તમામ પ્રીમિયમ ટ્રેનો મોડી ચાલી રહી છે.

રાજધાની અને શતાબ્દી જેવી ટ્રેનો પણ મોડી: જે ટ્રેનો તેમની સમયબદ્ધતા માટે જાણીતી છે, તેવી રાજધાની એક્સપ્રેસ, વંદે ભારત અને શતાબ્દી એક્સપ્રેસ પણ 5 થી 10 કલાક મોડી ચાલી રહી છે.

• દિલ્હી-મુંબઈ અને દિલ્હી-હાવડા રૂટ પર ટ્રેનો ગોકળગાયની ગતિએ ચાલી રહી છે.
• ડ્રાઈવરોને સિગ્નલ દેખાતા નથી, તેથી તેમણે ફોગ સેફ્ટી ડિવાઈસ (Fog Safety Device) ની મદદથી અને ખૂબ જ ઓછી સ્પીડમાં (30-40 કિમી/કલાક) ટ્રેન ચલાવવી પડે છે.
• ઘણી ટ્રેનો સ્ટેશનોની વચ્ચે જંગલ વિસ્તારમાં કલાકો સુધી ઉભી રહી જાય છે, જેના કારણે મુસાફરો પાસે પીવાનું પાણી કે ખાવાનું પણ ખૂટી જાય છે.

રેલવેના સત્તાવાર ડેશબોર્ડ મુજબ, આજે ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત થવાના કારણે 200 થી વધુ ટ્રેનો મોડી છે અને 30 જેટલી ટ્રેનો રદ કરવામાં આવી છે.

4. મુસાફરોની પરેશાની: એરપોર્ટ અને સ્ટેશન પર કેઓસ (Chaos)

આ સ્થિતિનો સૌથી મોટો ભોગ સામાન્ય મુસાફર બન્યો છે. એરપોર્ટ અને રેલવે સ્ટેશનો પર સ્થિતિ કાબૂ બહાર જઈ રહી છે.

એરપોર્ટ પરના દ્રશ્યો:

• ટર્મિનલ બિલ્ડિંગ મુસાફરોથી ખચકાખચ ભરેલા છે. બેસવાની જગ્યા નથી, લોકો જમીન પર બેઠા છે.
• ડિસ્પ્લે બોર્ડ પર દરેક ફ્લાઈટની આગળ ‘Delayed’ (મોડી) અથવા ‘Rescheduled’ લખેલું જોવા મળે છે.
• એરલાઈન્સના કાઉન્ટર પર મુસાફરો અને સ્ટાફ વચ્ચે ઉગ્ર બોલાચાલી થઈ રહી છે. મુસાફરો રિફંડ અથવા હોટલની માંગણી કરી રહ્યા છે, જ્યારે સ્ટાફ હવામાનનું કારણ ધરીને હાથ અધ્ધર કરી રહ્યો છે.
• નાના બાળકો અને વૃદ્ધો સૌથી વધુ પરેશાન છે. ખાવા-પીવાની વસ્તુઓના ભાવ એરપોર્ટ પર આસમાને હોય છે, જે મધ્યમ વર્ગના મુસાફરો માટે આર્થિક બોજ વધારે છે.

રેલવે સ્ટેશન પરની હાલાકી:

• પ્લેટફોર્મ પર પગ મૂકવાની જગ્યા નથી. ઠંડીમાં ઠુંઠવાતા મુસાફરો ધાબળા ઓઢીને ટ્રેનની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
• પૂછપરછ બારી (Enquiry Window) પર લાંબી લાઈનો છે, પણ કોઈ સંતોષકારક જવાબ નથી મળતો. “ગાડી ક્યારે આવશે તે નક્કી નથી” – આ એક જ જવાબ સાંભળીને મુસાફરો હતાશ થઈ ગયા છે.
• વેઈટિંગ રૂમ ફૂલ થઈ ગયા છે. શૌચાલયોમાં ગંદકી વધી ગઈ છે.

5. બિઝનેસ અને ઈમરજન્સી ટ્રાવેલ પર અસર

આ વિક્ષેપ માત્ર પર્યટકોને જ નથી નડ્યો, પરંતુ જે લોકો કામકાજ માટે અથવા ઈમરજન્સીમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા, તેમના માટે આફત બની ગયો છે.

• બિઝનેસ મીટિંગ્સ: ઘણા લોકોની મહત્વની કોર્પોરેટ મીટિંગ્સ રદ થઈ છે. મુંબઈથી દિલ્હી સવારે જઈને સાંજે પાછા ફરનારા એક્ઝિક્યુટિવ્સ એરપોર્ટ પર અટવાઈ ગયા છે.
• મેડિકલ ઈમરજન્સી: કેટલાક દર્દીઓ જેઓ સારવાર માટે મોટા શહેરોમાં જઈ રહ્યા હતા, તેઓ ટ્રેન મોડી પડવાને કારણે સમયસર હોસ્પિટલ પહોંચી શક્યા નથી.
• ઇન્ટરવ્યુ અને પરીક્ષાઓ: ઘણા વિદ્યાર્થીઓ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ અથવા જોબ ઇન્ટરવ્યુ માટે બીજા શહેરમાં જઈ રહ્યા હતા. ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત થવાને કારણે તેમની કારકિર્દી દાવ પર લાગી ગઈ છે.

6. હવામાન વિભાગ (IMD) નું શું કહેવું છે?

ભારતીય હવામાન વિભાગે આ સ્થિતિને ગંભીર ગણાવી છે. તેમના મતે, આગામી 3 થી 4 દિવસ સુધી રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી છે. વૈજ્ઞાનિક કારણ: પવનની ગતિ ધીમી છે અને વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ વધારે છે. તાપમાન નીચું હોવાને કારણે આ ભેજ જમીનની સપાટી પર જામી જાય છે અને ધુમ્મસ બનાવે છે. આને ‘રેડિએશન ફોગ’ (Radiation Fog) કહેવાય છે. પશ્ચિમ તરફથી આવતા પવનો (Western Disturbance) ને કારણે ઉત્તર ભારતમાં ભેજ વધ્યો છે. હવામાન વિભાગે યલો અને ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કર્યા છે. તેમણે લોકોને સલાહ આપી છે કે જો જરૂરી ન હોય તો વહેલી સવારે અને મોડી રાત્રે મુસાફરી ટાળવી.

7. એરલાઈન્સ અને રેલવેના પ્રયાસો

આ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે એરલાઈન્સ અને રેલવે પ્રશાસન પણ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, જોકે કુદરત સામે તેઓ લાચાર છે.

એરલાઈન્સની એડવાઈઝરી: ઈન્ડિગો, એર ઈન્ડિયા, સ્પાઈસ જેટ અને વિસ્તારા જેવી એરલાઈન્સે સોશિયલ મીડિયા પર એડવાઈઝરી જાહેર કરી છે. તેમણે મુસાફરોને વિનંતી કરી છે કે એરપોર્ટ નીકળતા પહેલા પોતાની ફ્લાઈટનું સ્ટેટસ ચેક કરી લેવું. જે ફ્લાઈટ્સ 3 કલાકથી વધુ મોડી છે, તેમાં ફ્રી કેન્સલેશન અથવા રિ-શેડ્યુલિંગનો વિકલ્પ આપવામાં આવી રહ્યો છે.

રેલવેની તૈયારી: રેલવેએ ધુમ્મસમાં ટ્રેન ચલાવવા માટે એન્જિનમાં ‘ફોગ સેફ્ટી ડિવાઈસ’ લગાવ્યા છે, જે ડ્રાઈવરને જીપીએસ (GPS) દ્વારા આગળ આવતા સિગ્નલ વિશે જાણકારી આપે છે. આ ઉપરાંત, સ્ટેશનો પર હેલ્પડેસ્ક વધારવામાં આવ્યા છે અને મુસાફરોને એસએમએસ દ્વારા ટ્રેનના લોકેશનની જાણકારી આપવામાં આવી રહી છે. સ્ટેશન પર ચા અને નાસ્તાની વ્યવસ્થા વધારવા માટે કેટરિંગ કોન્ટ્રાક્ટરોને સૂચના આપવામાં આવી છે.

8. હાઈવે પર પણ જોખમ: માર્ગ અકસ્માતો વધ્યા

માત્ર હવાઈ અને રેલ સેવા જ નહીં, પણ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ પણ ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત થવાની સાથે સાથે અસરગ્રસ્ત થયો છે. નેશનલ હાઈવે અને એક્સપ્રેસ વે પર વિઝિબિલિટી ઓછી હોવાને કારણે વાહનોની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે. દુર્ભાગ્યે, છેલ્લા 24 કલાકમાં યમુના એક્સપ્રેસ વે અને અન્ય હાઈવે પર શ્રેણીબદ્ધ અકસ્માતો (Pile-ups) ના સમાચાર આવ્યા છે. એક વાહન ઉભું રહે કે તરત પાછળ આવતા વાહનો એકબીજા સાથે અથડાય છે. પોલીસ અને ટ્રાફિક વિભાગે વાહનચાલકોને ફોગ લાઈટ્સ ચાલુ રાખવા અને પાર્કિંગ લાઈટ્સ (બ્લિંકર્સ) નો ઉપયોગ કરવા સૂચના આપી છે. બસ સેવાઓ પણ પ્રભાવિત થઈ છે, જેના કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારોનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે.

9. મુસાફરોનો આક્રોશ: સોશિયલ મીડિયા પર ફરિયાદ

આજના ડિજિટલ યુગમાં મુસાફરો પોતાની પરેશાની સોશિયલ મીડિયા પર ઠાલવી રહ્યા છે. ટ્વિટર (X) પર #FogAlert, #FlightDelay અને #IndianRailways ટ્રેન્ડ કરી રહ્યા છે. લોકો એરપોર્ટ પર બેઠા બેઠા વીડિયો બનાવીને પોસ્ટ કરી રહ્યા છે. કેટલાક લોકો એરલાઈન્સ સ્ટાફના અસભ્ય વર્તનની ફરિયાદ કરી રહ્યા છે, તો કેટલાક રેલવે સ્ટેશન પર ગંદકી અને અવ્યવસ્થાના ફોટા શેર કરી રહ્યા છે. એક યુઝરે લખ્યું, “2026 માં પણ આપણે ધુમ્મસ સામે લડવા માટે સક્ષમ નથી? ટેકનોલોજી ક્યાં ગઈ?” જોકે, સમજદાર લોકો માને છે કે હવામાન પર કોઈનો કાબૂ નથી હોતો અને સલામતી સૌથી મહત્વની છે.

10. આર્થિક નુકસાન

આ ધુમ્મસ માત્ર સમયનો જ નહીં, પણ પૈસાનો પણ વ્યય કરી રહ્યું છે.

• એરલાઈન્સ: ફ્લાઈટ્સ રદ થવાથી અને ડીલે થવાથી એરલાઈન્સને કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન થાય છે. ફ્યુઅલનો બગાડ થાય છે અને એરપોર્ટ પાર્કિંગ ચાર્જ વધે છે.
• રેલવે: રિફંડ આપવાને કારણે રેલવેની આવક ઘટે છે.
• વેપાર: માલસામાન (Cargo) ની હેરફેર અટકી જવાને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય છે. શાકભાજી અને દૂધ જેવી નાશવંત વસ્તુઓ સમયસર બજારમાં પહોંચતી નથી, જેના કારણે ભાવ વધે છે.
• ટુરિઝમ: પ્રવાસીઓ પોતાના બુકિંગ કેન્સલ કરાવી રહ્યા છે, જેના કારણે હોટલ અને ટ્રાવેલ ઇન્ડસ્ટ્રીને ફટકો પડ્યો છે.

11. ક્યારે સુધરશે સ્થિતિ?

હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, જેમ જેમ દિવસ ચઢે છે અને સૂર્યપ્રકાશ આવે છે, તેમ તેમ વિઝિબિલિટીમાં થોડો સુધારો થાય છે. બપોરે 12 વાગ્યા પછી ફ્લાઈટ ઓપરેશન થોડું સામાન્ય થવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, જ્યાં સુધી પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbance) સંપૂર્ણ રીતે પસાર ન થઈ જાય અને પવનની ગતિ ન વધે, ત્યાં સુધી સવારના સમયે ધુમ્મસનું સામ્રાજ્ય રહેશે. જાન્યુઆરીના અંત સુધી આ સમસ્યા યથાવત રહેવાની શક્યતા છે.

12. મુસાફરો માટે સલાહ (Travel Advisory)

જો તમે આગામી દિવસોમાં મુસાફરી કરવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો નીચે મુજબની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી હિતાવહ છે:

1. બફર ટાઈમ રાખો: તમારી મુસાફરીમાં થોડા કલાકોનો વધારાનો સમય (Buffer Time) રાખો. કનેક્ટિંગ ફ્લાઈટ હોય તો બે ફ્લાઈટ વચ્ચે પૂરતું અંતર રાખો.
2. સ્ટેટસ ચેક કરો: ઘરેથી નીકળતા પહેલા ફ્લાઈટ કે ટ્રેનનું લાઈવ સ્ટેટસ ચેક કરો.
3. ખોરાક અને પાણી: તમારી સાથે સૂકો નાસ્તો અને પાણીની બોટલ રાખો, કારણ કે એરપોર્ટ કે સ્ટેશન પર ભીડ હોઈ શકે છે.
4. ગરમ કપડાં: સ્ટેશન કે એરપોર્ટ પર કલાકો સુધી બેસવું પડે તો ગરમ કપડાં સાથે રાખો.
5. ધીરજ રાખો: સ્ટાફ સાથે ઝઘડો કરવાથી કંઈ વળશે નહીં. પરિસ્થિતિ કુદરતી છે, માનવસર્જિત નહીં.

13. ટેકનોલોજીકલ સોલ્યુશન્સ: ભવિષ્યની જરૂરિયાત

ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત થવાની ઘટનાઓ દર વર્ષે બને છે. હવે સમય પાકી ગયો છે કે આપણે વધુ અધ્યતન ટેકનોલોજી અપનાવીએ.

• એરપોર્ટ પર વધુ સારા રડાર અને નેવિગેશન સિસ્ટમ્સ લગાવવી જોઈએ.
• રેલવેમાં ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ્સ (જેમ કે ‘કવચ’) નો વ્યાપ વધારવો જોઈએ જેથી ધુમ્મસમાં પણ ટ્રેન સુરક્ષિત રીતે ચાલી શકે.
• રીયલ-ટાઈમ માહિતી મુસાફરો સુધી સચોટ રીતે પહોંચે તેવી વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ.

14. માનવીય પાસું: એકબીજાને મદદ કરો

આવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં માનવતાનું મહત્વ વધી જાય છે. સ્ટેશન પર ફસાયેલા લોકોએ એકબીજાને મદદ કરવી જોઈએ. જો કોઈ વૃદ્ધ વ્યક્તિ એકલા હોય તો તેમને સાથ આપવો જોઈએ. જે લોકો પાસે ખાવાનું છે, તેમણે જરૂરિયાતમંદો સાથે વહેંચવું જોઈએ. એરપોર્ટ સ્ટાફે પણ મુસાફરોની મનોસ્થિતિ સમજીને સહાનુભૂતિપૂર્વક વર્તવું જોઈએ.

15. કુદરત સામે લાચારી અને આશા

અંતમાં, 17 જાન્યુઆરી 2026 નો દિવસ એ યાદ અપાવે છે કે આપણે ગમે તેટલી પ્રગતિ કરી લઈએ, કુદરતની એક કરવટ આપણી ગતિને થંભાવી શકે છે. ઘનઘોર ધુમ્મસથી ફ્લાઇટ અને ટ્રેન સેવા પ્રભાવિત થવી એ માત્ર સમાચાર નથી, પણ લાખો લોકોની પરેશાનીનો ચિતાર છે.

આપણે આશા રાખીએ કે જલ્દીથી હવામાન સાફ થાય, સૂર્યદેવ પ્રગટ થાય અને જનજીવન પાટા પર ચઢે. જે મુસાફરો અટવાયા છે, તેઓ હેમખેમ પોતાના ઘરે પહોંચે તેવી પ્રાર્થના. ત્યાં સુધી, સાવચેતી અને ધીરજ જ આપણો સાચો સાથી છે.

ધુમ્મસની આ ચાદર હટશે, અને ફરી એકવાર આકાશ ભૂરું અને રસ્તાઓ ખુલ્લા થશે. બસ થોડી રાહ જોવાની જરૂર છે.

હેપ્પી જર્ની (જો શક્ય હોય તો)!