સાવધાન! ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest): WhatsApp ને આપ્યો મોટો આદેશ, જાણો કેવી રીતે બચવું આ સાયબર ફ્રોડથી?

સાયબર ક્રાઇમનો નવો આતંક અને લોકોમાં ફેલાયેલો ડર

આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યાં સ્માર્ટફોન અને ઇન્ટરનેટ આપણી મૂળભૂત જરૂરિયાત બની ગયા છે, ત્યાં સાયબર ગુનેગારો પણ છેતરપિંડીના નવા અને અત્યાધુનિક રસ્તાઓ શોધી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ગુજરાત અને સમગ્ર ભારતમાં એક એવો સાયબર ક્રાઇમ ટ્રેન્ડમાં આવ્યો છે, જેણે ભલભલા ભણેલા-ગણેલા લોકોને પણ પોતાના શિકાર બનાવ્યા છે. આ નવા કૌભાંડનું નામ છે—ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest).

અગાઉ લોકોના બેંક ખાતામાંથી OTP માંગીને પૈસા ઉપાડી લેવામાં આવતા હતા, પરંતુ હવે સ્કેમર્સ સીધા તમારા ડર પર પ્રહાર કરે છે. તેઓ પોલીસ, CBI (Central Bureau of Investigation), કસ્ટમ ઓફિસર કે નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) ના અધિકારી બનીને લોકોને વિડીયો કોલ કરે છે અને તેમને કલાકો સુધી કેમેરા સામે ગોંધી રાખે છે. આ ગંભીર સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સમાચારના તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, કેન્દ્ર સરકાર અને ગૃહ મંત્રાલય આખરે એક્શનમાં આવ્યા છે અને તેમણે લોકપ્રિય મેસેજિંગ એપ WhatsApp ને કેટલાક કડક આદેશો આપ્યા છે.

૧. આખરે શું છે આ ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest)? (What is Digital Arrest?)

સૌથી પહેલા તો એ સમજવું જરૂરી છે કે ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) કે નવા ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) માં ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ જેવો કોઈ કાયદો કે કલમ અસ્તિત્વમાં જ નથી. આ માત્ર ને માત્ર સાયબર ગુનેગારો દ્વારા ડર ઊભો કરવા માટે શોધવામાં આવેલો એક શબ્દ છે.

ડિજિટલ અરેસ્ટની વ્યાખ્યા: જ્યારે કોઈ સાયબર કૌભાંડી તમને ફોન કે વિડીયો કોલ કરીને એવો દાવો કરે કે તમારા નામે કોઈ પાર્સલ પકડાયું છે જેમાં ડ્રગ્સ કે ગેરકાયદેસર વસ્તુઓ છે, અથવા તમારા આધાર કાર્ડનો ઉપયોગ મની લોન્ડરિંગમાં થયો છે, અને પછી તમને ધમકાવીને કલાકો સુધી સ્કાઇપ (Skype) કે વોટ્સએપ (WhatsApp) વિડીયો કોલ પર નજરકૈદ રાખે છે, તેને ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) કહેવામાં આવે છે.

આ દરમિયાન પીડિતને રૂમની બહાર જવા દેવામાં આવતો નથી, કોઈની સાથે વાત કરવા દેવામાં આવતી નથી અને જો તેઓ પૈસા (જેને તેઓ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ કહે છે) ન ભરે તો તેમના ઘરે પોલીસ મોકલીને જેલમાં નાખવાની ધમકી આપવામાં આવે છે.

૨. કૌભાંડીઓની મોડસ ઓપરેન્ડી (Modus Operandi): શિકાર કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

આ કૌભાંડ કોઈ એક વ્યક્તિ દ્વારા નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સાયબર સિન્ડિકેટ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. તેમની કામ કરવાની પદ્ધતિ એટલી સિસ્ટમેટિક હોય છે કે સામાન્ય માણસ સરળતાથી છેતરાઈ જાય છે. ચાલો સમજીએ કે આ કૌભાંડ કેવી રીતે અંજામ પામે છે:

સ્ટેપ 1: ડરામણો ઇન્ટરનેટ કૉલ (The Initial Trap)

તમને કોઈ અજાણ્યા નંબર (મોટાભાગે +92, +84, કે +62 જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય કોડ ધરાવતા નંબરો) પરથી અથવા સામાન્ય 9 ડિજિટના નંબર પરથી IVR કોલ આવે છે. કોલ ઉપાડતા જ કોમ્પ્યુટરનો અવાજ સંભળાય છે: “નમસ્કાર, હું ફેડેક્સ (FedEx) કસ્ટમર કેરમાંથી બોલું છું. તમારું એક પાર્સલ તાઈવાન કે મલેશિયા જઈ રહ્યું હતું, જે કસ્ટમ વિભાગે જપ્ત કર્યું છે. તેમાં 5 પાસપોર્ટ, 4 ક્રેડિટ કાર્ડ અને 200 ગ્રામ MDMA ડ્રગ્સ છે. વધુ માહિતી માટે 1 દબાવો.”

સ્ટેપ 2: ‘નકલી પોલીસ’ સાથે કનેક્ટિવિટી

ગભરાઈને તમે 1 દબાવો છો, એટલે કોલ એક વ્યક્તિને ટ્રાન્સફર થાય છે જે પોતાની ઓળખ મુંબઈ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ કે દિલ્હી સાયબર સેલના અધિકારી તરીકે આપે છે. તે તમને તમારી અંગત માહિતી (નામ, આધાર નંબર) જણાવશે જેથી તમને વિશ્વાસ બેસી જાય કે તે સાચો ઓફિસર છે.

સ્ટેપ 3: સ્કાઇપ કે WhatsApp વિડીયો કોલ (The Virtual Prison)

ત્યારબાદ તમને સ્કાઇપ એપ ડાઉનલોડ કરવાનું કહેવામાં આવે છે અથવા WhatsApp વિડીયો કોલ પર જોડાવાનો આદેશ અપાય છે. વિડીયો કોલ શરૂ થતાં જ તમે જોશો કે સામે બેઠેલો વ્યક્તિ પોલીસ યુનિફોર્મમાં છે અને તેની પાછળ પોલીસ સ્ટેશન જેવું જ બેકગ્રાઉન્ડ છે (જે ખરેખર નકલી સેટઅપ હોય છે).

સ્ટેપ 4: મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણ અને ટોર્ચર

અહીંથી અસલી ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) શરૂ થાય છે. નકલી અધિકારી તમને કહેશે કે તમારા નામે અરેસ્ટ વોરંટ છે અને અત્યારે તપાસ ચાલી રહી છે તેથી તમે કોલ કાપી શકશો નહીં. તમને રૂમનો દરવાજો બંધ કરવાનું કહેવામાં આવે છે. કલાકો સુધી તમારું ‘સ્ટેટમેન્ટ’ લેવામાં આવે છે.

સ્ટેપ 5: ફંડ ટ્રાન્સફર (The Extortion)

અંતે, તેઓ કહેશે કે જો તમારે તમારી જાતને નિર્દોષ સાબિત કરવી હોય, તો તમારે તમારા બેંક એકાઉન્ટના તમામ પૈસા RBI ના “સુરક્ષિત ખાતા” (Safe Account) માં ટ્રાન્સફર કરવા પડશે. તપાસ પૂરી થયા પછી આ પૈસા તમને પાછા મળી જશે. ડરનો માર્યો પીડિત પોતાની આખી જિંદગીની કમાણી ટ્રાન્સફર કરી દે છે, અને ત્યારબાદ કૌભાંડીઓ ગાયબ થઈ જાય છે.

૩. કેન્દ્ર સરકારની આકરી કાર્યવાહી: WhatsApp ને આપ્યો મોટો આદેશ

ગુજરાત સમાચારના બ્રેકિંગ ન્યૂઝ મુજબ, દેશમાં વધી રહેલા ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) ના કિસ્સાઓને ડામવા માટે ગૃહ મંત્રાલય (Ministry of Home Affairs – MHA) અને ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) આખરે મેદાનમાં ઉતર્યા છે.

WhatsApp ને આપવામાં આવેલ નોટિસ:

મોટાભાગના કૌભાંડીઓ WhatsApp નો ઉપયોગ કરે છે કારણ કે તેમાં એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન હોય છે અને તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય વર્ચ્યુઅલ નંબરોથી કોલ કરી શકે છે. સરકારે WhatsApp ની પેરેન્ટ કંપની મેટા (Meta) ને આદેશ આપ્યો છે કે:

1. વિદેશી નંબરો પર પ્રતિબંધ: ભારતીય યુઝર્સને આવતા શંકાસ્પદ આંતરરાષ્ટ્રીય VOIP (Voice Over Internet Protocol) કોલ્સને ઓળખીને તરત જ બ્લોક કરવામાં આવે.
2. AI નો ઉપયોગ: કૌભાંડીઓ નકલી પોલીસ સ્ટેશનના ડીપફેક (Deepfake) બેકગ્રાઉન્ડનો ઉપયોગ કરે છે. WhatsApp એ તેના અલ્ગોરિધમમાં સુધારો કરી આવા એકાઉન્ટ્સને સસ્પેન્ડ કરવાના રહેશે.
3. રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ: યુઝર માટે આવા કોલ્સને એક જ ક્લિકમાં ભારત સરકારના ‘ચક્ષુ’ (Chakshu) પોર્ટલ પર સીધા રિપોર્ટ કરવાની સુવિધા ઊભી કરવી.

ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) ના પગલાં:

ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સે પણ લાખો નકલી સિમ કાર્ડ બ્લોક કર્યા છે અને નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે કોઈપણ વ્યક્તિ કસ્ટમ કે CBI ના નામે કોલ કરે તો તરત જ સંબંધિત વિભાગને જાણ કરવી.

૪. કેમ ભણેલા-ગણેલા લોકો પણ બને છે શિકાર? (Psychological Analysis)

તમને થતું હશે કે, “હું તો ભણેલો છું, હું આવા કૌભાંડમાં ક્યારેય ન ફસાઉં.” પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) નો શિકાર બનનારાઓમાં ડોક્ટર્સ, એન્જિનિયર્સ, રિટાયર્ડ બેંક મેનેજર્સ અને IT પ્રોફેશનલ્સનો સમાવેશ થાય છે. આની પાછળનું કારણ કૌભાંડીઓનું ડીપ સાયકોલોજીકલ મેનીપ્યુલેશન (Psychological Manipulation) છે.

• અધિકારી પ્રત્યેનો ડર (Authority Bias): ભારતીય માનસિકતામાં પોલીસ, CBI કે કસ્ટમનું નામ સાંભળીને જ સામાન્ય માણસ ગભરાઈ જાય છે. કૌભાંડીઓ આ જ ‘Authority Bias’ નો ફાયદો ઉઠાવે છે.
• નકલી દસ્તાવેજો (Forged Documents): પીડિતોને વોટ્સએપ પર સુપ્રીમ કોર્ટ, CBI કે મુંબઈ પોલીસના લોગો વાળા એફિડેવિટ અને અરેસ્ટ વોરંટ મોકલવામાં આવે છે જેમાં પીડિતનું સાચું નામ અને સરનામું હોય છે. આ જોઈને પીડિતનો વિશ્વાસ મજબૂત થઈ જાય છે.
• તાત્કાલિક પગલાં લેવાનું દબાણ (Sense of Urgency): કૌભાંડીઓ પીડિતને વિચારવાનો સમય જ નથી આપતા. તેઓ સતત ધમકાવે છે કે, “જો તમે હમણાં જ વિડીયો કોલ નહીં કરો, તો પોલીસ 10 મિનિટમાં તમારા ઘરે પહોંચી જશે અને તમારા પરિવારની સામે તમારી ધરપકડ કરશે.” સમાજમાં આબરૂ જવાના ડરથી પીડિત તેમની બધી વાતો માની લે છે.
• આઇસોલેશન (Isolation): તેમને રૂમમાં એકલા ગોંધી રાખવામાં આવે છે. કોઈને ફોન કરવાની મનાઈ હોય છે, જેથી પીડિત પોતાના મિત્ર કે વકીલની સલાહ ન લઈ શકે.

૫. ગુજરાતમાં બનેલા ચોંકાવનારા વાસ્તવિક કિસ્સાઓ (Real-Life Case Studies)

ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) ના આતંકને સમજવા માટે આપણે ગુજરાતમાં તાજેતરમાં બનેલા કેટલાક ચોંકાવનારા કિસ્સાઓ પર નજર કરવી પડશે:

કિસ્સો 1: અમદાવાદના નિવૃત્ત અધિકારીએ ગુમાવ્યા ₹1.2 કરોડ

અમદાવાદના બોપલ વિસ્તારમાં રહેતા એક નિવૃત્ત બેંક અધિકારીને ફોન આવ્યો કે તેમના નામે તાઈવાન જઈ રહેલા પાર્સલમાં MDMA ડ્રગ્સ છે. તેમને 48 કલાક સુધી સ્કાઇપ કોલ પર ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ રાખવામાં આવ્યા. નકલી CBI ઓફિસરે તેમને ડરાવ્યા કે તેમના બેંક એકાઉન્ટ હેક થઈ ગયા છે અને તપાસ માટે નાણાં ‘RBI ના સેફ એકાઉન્ટ’ માં જમા કરાવવા પડશે. ડરના માર્યા આ વડીલે પોતાની નિવૃત્તિની બચતના 1.2 કરોડ રૂપિયા કૌભાંડીઓના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી દીધા.

કિસ્સો 2: સુરતની મહિલા ડોક્ટર સાથે ₹40 લાખની છેતરપિંડી

સુરતની એક ખ્યાતનામ મહિલા ડોક્ટરને નકલી TRAI (Telecom Regulatory Authority of India) નો અધિકારી બનીને ફોન કરવામાં આવ્યો. તેમને કહેવામાં આવ્યું કે તેમના આધાર કાર્ડ પરથી લીધેલા અન્ય સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ આતંકવાદી ગતિવિધિઓમાં થઈ રહ્યો છે. તેમને વિડીયો કોલ પર નકલી પોલીસ સ્ટેશન બતાવવામાં આવ્યું અને ડરાવીને 40 લાખ રૂપિયા પડાવી લેવામાં આવ્યા.

આ કિસ્સાઓ દર્શાવે છે કે કૌભાંડીઓ પાસે પીડિતોનો કેટલો સચોટ ડેટાબેઝ છે અને તેઓ કેવી રીતે તેનો દુરુપયોગ કરે છે.

૬. નિષ્ણાતોની સલાહ: નકલી કૉલ કેવી રીતે ઓળખવો?

એક સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાત તરીકે, હું તમને ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) થી બચવા માટે કેટલાક સ્પષ્ટ રેડ ફ્લેગ્સ (ચેતવણીના સંકેતો) જણાવી રહ્યો છું. જો તમને નીચે મુજબનો કોઈ પણ અનુભવ થાય, તો સમજી લેજો કે તે કૌભાંડ છે:

1. વિડીયો કોલ પર પૂછપરછ: ભારતની કોઈપણ કાયદાકીય એજન્સી (પોલીસ, CBI, કસ્ટમ) ક્યારેય સ્કાઇપ કે વોટ્સએપ વિડીયો કોલ પર પૂછપરછ કરતી નથી કે કોઈને વિડીયો કોલ પર અરેસ્ટ કરતી નથી. પૂછપરછ માટે હંમેશા તમારા ઘરે લેખિત સમન્સ (Notice) મોકલવામાં આવે છે.
2. “પૈસા જમા કરાવો” તેવી માંગણી: પોલીસ કે કોઈ સરકારી સંસ્થા તમને તમારા પૈસા કોઈ અન્ય “Safe Account” કે “RBI Account” માં ટ્રાન્સફર કરવાનું ક્યારેય કહેતી નથી. જામીન કે પેનલ્ટીની પ્રક્રિયા કોર્ટ દ્વારા જ થાય છે.
3. અજાણ્યા આંતરરાષ્ટ્રીય નંબરો: જો કોઈ ભારતીય પોલીસ ઓફિસર +92 (પાકિસ્તાન) કે અન્ય દેશના કોડવાળા નંબરથી વોટ્સએપ કોલ કરે, તો તે 100% નકલી છે.
4. ઉતાવળ કરાવવી અને કોઈની સાથે વાત ન કરવા દેવી: સાચા પોલીસ ઓફિસર તમને તમારા વકીલ કે પરિવાર સાથે વાત કરવાનો અધિકાર આપે છે. જો કોઈ તમને એકલા રૂમમાં પુરાઈ રહેવા દબાણ કરે, તો તે સ્કેમર છે.

૭. જો તમને આવો કૉલ આવે તો તમારે શું કરવું? (Immediate Action Plan)

ભગવાન ન કરે, પણ જો તમને ભવિષ્યમાં ક્યારેય ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) કૌભાંડ માટે આવો કૉલ આવે, તો ગભરાવાના બદલે આટલું કરો:

• તરત જ કોલ કાપો (Disconnect Immediately): કોઈ દલીલ ન કરો, ડરશો નહીં. સીધો જ કોલ ડિસ્કનેક્ટ કરી દો. તમારા કોલ કાપવાથી કોઈ પોલીસ તમારા ઘરે નહીં આવી જાય.
• નંબર બ્લોક અને રિપોર્ટ કરો: જે નંબર પરથી કોલ કે મેસેજ આવ્યો હોય તેને WhatsApp પર તરત જ બ્લોક કરો અને રિપોર્ટ સ્પામ (Report Spam) કરો.
• સાઈબર હેલ્પલાઈન 1930 પર કોલ કરો: જો ભૂલથી તમે કોઈ વિગતો શેર કરી દીધી છે કે પૈસા ટ્રાન્સફર કરી દીધા છે, તો એક પણ મિનિટનો વિલંબ કર્યા વગર ભારત સરકારની નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કોલ કરો.
• ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવો: તમે cybercrime.gov.in પર જઈને તમારી સત્તાવાર ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
• બેંકનો સંપર્ક કરો: તમારી બેંકને જાણ કરો અને તાત્કાલિક તમારું ખાતું અને ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ ફ્રીઝ કરાવી દો.

૮. પીડિતો પર પડતી માનસિક અસર અને સમાજનો અભિગમ (The Psychological Trauma)

પૈસા ગુમાવ્યાનું દુઃખ તો હોય જ છે, પરંતુ આવા સાયબર ક્રાઇમ પીડિતો પર ગંભીર માનસિક ઘાવ છોડી જાય છે.

• ડિપ્રેશન અને ડર: કલાકો સુધી નકલી પોલીસ દ્વારા આપવામાં આવેલો માનસિક ત્રાસ એટલો ભયાનક હોય છે કે પીડિત લાંબા સમય સુધી ડિપ્રેશનમાં જતો રહે છે. તેમને દરેક ફોન કોલથી ડર લાગવા માંડે છે.
• સમાજનો દોષારોપણ (Victim Blaming): ઘણીવાર પીડિતના પરિવારજનો કે સમાજ જ તેમને મૂર્ખ સમજીને ટોણાં મારે છે. “તું આટલો ભણેલો થઈને પણ કેવી રીતે છેતરાઈ ગયો?” આવા પ્રશ્નો પીડિતને વધુ હતાશ કરે છે.
• શું કરવું જોઈએ? પરિવારજનોએ પીડિતને સાથ આપવો જોઈએ. સમજવું જોઈએ કે આ કૌભાંડીઓ પ્રોફેશનલ છે અને તેઓ કોઈના પણ મગજ સાથે રમત રમી શકે છે. જરૂર પડે તો સાયકોલોજીકલ કાઉન્સેલિંગ લેવું હિતાવહ છે.

૯. ડાર્ક વેબ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડીપફેકનો ખતરો (Role of Technology)

તમને પ્રશ્ન થશે કે કૌભાંડીઓ પાસે મારું આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ અને મારું સરનામું ક્યાંથી આવ્યું?

• ડેટા ચોરી અને ડાર્ક વેબ: આપણે અનેક જગ્યાએ (મોલ્સમાં, ઓનલાઇન શોપિંગ વેબસાઇટ્સ પર, કુરિયર કંપનીઓમાં) આપણો ડેટા આપીએ છીએ. આ ડેટા લીક થઈને ડાર્ક વેબ (Dark Web) પર વેચાય છે, જ્યાંથી આ સિન્ડિકેટ્સ તેને ખરીદે છે.
• AI અને ડીપફેક: આ કૌભાંડીઓ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરીને સાચા પોલીસ ઓફિસરનો ચહેરો ડીપફેક (Deepfake) ટેકનોલોજી દ્વારા પોતાના ચહેરા પર લગાવી દે છે, જેથી વિડીયો કોલમાં તેઓ એકદમ અસલી અધિકારી જેવા જ દેખાય.

સરકાર અને ટેક કંપનીઓએ આ ટેકનોલોજીના દુરુપયોગને રોકવા માટે અત્યાધુનિક ફિલ્ટર્સ વિકસાવવા પડશે. તાજેતરમાં ગૃહ મંત્રાલયે ટેલિકોમ કંપનીઓને પણ આવા સ્મૂફિંગ કૉલ્સને ગેટવે પર જ બ્લોક કરવાના આદેશો આપ્યા છે.

૧૦. ભવિષ્ય માટે સાવચેતીનાં પગલાં (Preventive Measures for You and Your Family)

ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) જેવા ખતરનાક કૌભાંડોથી બચવા માટે ‘ડિજિટલ સાક્ષરતા’ (Digital Literacy) જ એકમાત્ર ઉપાય છે.

1. વડીલોને જાગૃત કરો: ઘરમાં રહેતા વડીલો અને માતા-પિતા આ કૌભાંડીઓનો સૌથી સોફ્ટ ટાર્ગેટ હોય છે. તેમને અજાણ્યા વિડીયો કોલ ન ઉપાડવા અને પાર્સલ કે કસ્ટમ સંબંધિત કોલ આવે તો તરત જ ઘરના યુવાનોને જાણ કરવા સમજાવો.
2. સોશિયલ મીડિયા પર પ્રાઇવસી: તમારા ફેસબુક કે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર તમારી અંગત માહિતી, મુસાફરીની વિગતો કે પરિવારના સભ્યોના નામ પબ્લિક ન રાખો. કૌભાંડીઓ આ માહિતીનો ઉપયોગ તમને ડરાવવા માટે કરી શકે છે.
3. ટુ-સ્ટેપ વેરિફિકેશન (2FA): તમારા તમામ સોશિયલ મીડિયા અને બેંકિંગ એકાઉન્ટ્સ પર ટુ-સ્ટેપ વેરિફિકેશન એક્ટિવ રાખો.
4. ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ઓછી કરો: બિનજરૂરી એપ્સ ડાઉનલોડ ન કરો અને અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક કરવાનું ટાળો.

૧૧. સજાગતા જ સુરક્ષા છે!

ગુજરાત સમાચારના આ અહેવાલ પરથી સ્પષ્ટ છે કે સરકાર અને એજન્સીઓ પોતાનું કામ કરી રહી છે. પરંતુ જ્યા સુધી આપણે, એટલે કે નાગરિકો સજાગ નહીં થઈએ, ત્યાં સુધી આવા કૌભાંડીઓ નવા નવા રસ્તાઓ શોધતા જ રહેશે.

ડિજિટલ અરેસ્ટ (Digital Arrest) એ કોઈ કાનૂની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તમારા મનમાં ઊભો કરવામાં આવતો એક ભ્રમ છે. ડર એ કૌભાંડીઓનું સૌથી મોટું હથિયાર છે અને જાગૃતિ એ તમારું અચૂક કવચ છે. ભારતના કાયદા મુજબ તમને અરેસ્ટ કરવા માટે પોલીસને તમારા ઘરના આંગણે આવવું પડે છે, કોઈ વોટ્સએપ કોલ પર નહીં. તેથી નિર્ભય રહો અને સ્માર્ટ બનો.

જો તમને આ માહિતી ઉપયોગી લાગી હોય, તો આ આર્ટિકલ તમારા પરિવાર, મિત્રો અને વ્હોટ્સએપ ગ્રુપ્સમાં ચોક્કસ શેર કરો, જેથી કોઈ નિર્દોષ વ્યક્તિ પોતાની જિંદગીની મૂડી ગુમાવતા બચી શકે.

Bhavesh Beldar

ભાવેશ CTC News ના ફાઉન્ડર અને ઓનર છે. તેઓ એક પ્રતિભાશાળી અભિનેતા (Actor) હોવાની સાથે ડિજિટલ મીડિયાના નિષ્ણાત પણ છે. અભિનય ક્ષેત્રે સક્રિય હોવા છતાં, પત્રકારત્વ દ્વારા લોકો સુધી સાચી અને સચોટ માહિતી પહોંચાડવી એ તેમનું મુખ્ય લક્ષ્ય છે. ટેકનોલોજી, કલા અને સમાચારના સમન્વય દ્વારા તેઓ CTC News ને નવી ઊંચાઈએ લઈ જઈ રહ્યા છે