દ્વારકા ફૂલડોલ ઉત્સવ: દ્વારકાધીશ મંદિરે ભક્તોની ભારે ભીડ, ઉત્સવ ધામધૂમથી ઉજવાયો

દ્વારકા: ગુજરાતના વિશ્વવિખ્યાત યાત્રાધામ અને ચાર ધામોમાંના એક એવા દ્વારકા નગરમાં ફાગણ સુદ પૂનમ અને ધુળેટીના પવિત્ર અવસરે દ્વારકા ફૂલડોલ ઉત્સવ અત્યંત હર્ષોલ્લાસ અને ધામધૂમથી ઉજવાયો. કાળિયા ઠાકોર સંગે હોળી રમવા અને દર્શનનો લહાવો લેવા માટે દેશ-વિદેશમાંથી લાખોની સંખ્યામાં ભાવિક ભક્તો ઉમટી પડ્યા હતા. “જય રણછોડ, માખણ ચોર” ના ગગનભેદી નારાઓ સાથે સમગ્ર દ્વારકા નગરી ભક્તિ અને રંગોના સંગમમાં રંગાઈ ગઈ હતી.

આજના આ વિશેષ ન્યૂઝ રિપોર્ટમાં આપણે જાણીશું કે કઈ રીતે દ્વારકાધીશ મંદિરે ભક્તોની ભારે ભીડ વચ્ચે આ ઐતિહાસિક ફૂલડોલ ઉત્સવની ભવ્ય ઉજવણી કરવામાં આવી, વહીવટી તંત્ર દ્વારા કેવી વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ હતી અને આ ઉત્સવનું પૌરાણિક તેમજ સાંસ્કૃતિક મહત્વ શું છે.

૧. ફૂલડોલ ઉત્સવનો ભવ્ય પ્રારંભ અને મંદિરનો માહોલ

ધુળેટીના પાવન પર્વે દ્વારકાના જગત મંદિરમાં સવારથી જ અદભુત માહોલ જોવા મળ્યો હતો. ભગવાન દ્વારકાધીશને વિશેષ શણગાર કરવામાં આવ્યો હતો.

મંગળા આરતી અને વિશેષ દર્શન

સવારે મંદિરના પટ ખૂલતાની સાથે જ લાખો ભક્તોએ મંગળા આરતીનો લાભ લીધો હતો. આજના દિવસે ભગવાનને શ્વેત વસ્ત્રો અને સુવર્ણ આભૂષણોથી સજ્જ કરવામાં આવ્યા હતા. બપોરના સમયે વિશેષ ફૂલડોલ ઉત્સવ ના દર્શન યોજાયા હતા, જેમાં ભગવાનને ચાંદીની પિચકારીથી કેસૂડાનો રંગ, અબીલ, ગુલાલ અને સુગંધીદાર પુષ્પો અર્પણ કરવામાં આવ્યા હતા.

• રંગોની છોળ: મંદિરના પૂજારીઓ દ્વારા ભક્તો પર ભગવાનના પ્રસાદી રૂપે રંગ અને ગુલાલની છોળ ઉડાડવામાં આવી હતી.
• ભક્તિમય વાતાવરણ: ભક્તો અબીલ-ગુલાલની વર્ષા વચ્ચે ઢોલ-નગારાના તાલે ઝૂમી ઉઠ્યા હતા. આખું જગત મંદિર પરિસર અને ગોમતી ઘાટ ભક્તિના ગુલાબી રંગમાં રંગાઈ ગયું હતું.

“દ્વારકામાં ફૂલડોલ ઉત્સવ એ માત્ર એક તહેવાર નથી, પરંતુ ભગવાન અને ભક્ત વચ્ચેના અદ્રશ્ય પ્રેમનું સાક્ષાત સ્વરૂપ છે. અહીં ઉડતો દરેક રંગ ભગવાનના આશીર્વાદ સમાન છે.”

૨. પદયાત્રીઓનો અકલ્પનીય ઉત્સાહ: રસ્તાઓ બન્યા ભક્તિમય

ફૂલડોલ ઉત્સવમાં ભાગ લેવા માટે માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર અને મધ્યપ્રદેશથી પણ લાખો શ્રદ્ધાળુઓ પદયાત્રા કરીને દ્વારકા પહોંચે છે. છેલ્લા એક મહિનાથી જામનગર-દ્વારકા અને પોરબંદર-દ્વારકા હાઈવે પર પદયાત્રીઓનો અવિરત પ્રવાહ જોવા મળી રહ્યો હતો.

સેવા કેમ્પોની અવિરત કામગીરી

રસ્તામાં પદયાત્રીઓને કોઈ પણ પ્રકારની તકલીફ ન પડે તે માટે સ્થાનિક લોકો, સામાજિક સંસ્થાઓ અને વિવિધ મંડળો દ્વારા ઠેર-ઠેર સેવા કેમ્પો ઉભા કરવામાં આવ્યા હતા.

• ભોજન અને આરામ: પદયાત્રીઓ માટે ગરમાગરમ ભોજન, ચા-નાસ્તો અને રાત્રિ રોકાણ માટે વિશાળ ટેન્ટની વ્યવસ્થા.
• મેડિકલ સુવિધા: ચાલવાના કારણે પગમાં પડતા છાલા કે અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે 24 કલાક કાર્યરત મેડિકલ કેમ્પ અને ફિઝિયોથેરાપી સેન્ટર્સ.
• આધ્યાત્મિક જોશ: થાકને ભૂલાવવા માટે રસ્તામાં ડીજે અને ભજન મંડળીઓ દ્વારા રાસ-ગરબા અને ભક્તિ સંગીતની રમઝટ.

૩. વહીવટી તંત્ર અને પોલીસની કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા

જ્યારે લાખોની સંખ્યામાં માનવ મહેરામણ ઉમટી પડે છે, ત્યારે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ વહીવટી તંત્ર માટે એક મોટો પડકાર બની રહે છે. પરંતુ દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લા પ્રશાસન અને પોલીસ વિભાગના સંકલનથી સમગ્ર ઉત્સવ શાંતિપૂર્ણ રીતે સંપન્ન થયો હતો.

સુરક્ષા અને ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ

• પોલીસ બંદોબસ્ત: સમગ્ર દ્વારકા શહેરમાં અને મંદિર પરિસરમાં હજારોની સંખ્યામાં પોલીસ જવાનો, SRP, અને હોમગાર્ડ્સ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા.
• CCTV મોનિટરિંગ: ભીડ નિયંત્રણ અને અસામાજિક તત્વો પર નજર રાખવા માટે મંદિરની અંદર અને બહાર હાઈ-રિઝોલ્યુશન CCTV કેમેરા અને ડ્રોન દ્વારા સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી.
• નો-વ્હીકલ ઝોન: ટ્રાફિક સમસ્યા નિવારવા માટે મંદિર તરફ જતા મુખ્ય માર્ગોને નો-વ્હીકલ ઝોન જાહેર કરી, શહેરની બહાર જ વિશાળ પાર્કિંગ પ્લોટ્સ ઉભા કરવામાં આવ્યા હતા.
• બેરીકેડિંગ સિસ્ટમ: દર્શનાર્થીઓ શાંતિથી અને લાઈનબદ્ધ રીતે દર્શન કરી શકે તે માટે ઝિગ-ઝેગ બેરીકેડિંગની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

૪. પૌરાણિક મહત્વ: શા માટે દ્વારકામાં ઉજવાય છે ફૂલડોલ?

હિન્દુ ધર્મ અને વૈષ્ણવ સંપ્રદાયમાં હોળી-ધુળેટીનું અનેરું મહત્વ છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ વૃંદાવનમાં ગોપીઓ અને ગ્વાળ-બાળો સાથે હોળી રમતા હતા. મથુરા છોડીને જ્યારે ભગવાને દ્વારકામાં પોતાની રાજધાની સ્થાપી, ત્યારે આ પરંપરા અહીં પણ જીવંત રહી.

ફાગણ સુદ પૂનમના દિવસે પ્રકૃતિ નવપલ્લવિત થાય છે. આ સમયે ભગવાનને ઋતુ અનુસારના ફૂલો અને કેસૂડાના રંગથી રમાડવામાં આવે છે. દ્વારકા ફૂલડોલ ઉત્સવ એ વસંત ઋતુના આગમનનો અને અસત્ય પર સત્યના વિજયનો મહોત્સવ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જે ભક્ત ફૂલડોલના દિવસે દ્વારકાધીશના દર્શન કરે છે અને તેમના પર ઉડેલો ગુલાલ પોતાના મસ્તક પર ધારણ કરે છે, તેના જીવનના તમામ કષ્ટો દૂર થાય છે.

૫. ગોમતી સ્નાન અને પિતૃ તર્પણ

જગત મંદિરે દર્શન કરતા પહેલા ભક્તોમાં પવિત્ર ગોમતી નદીમાં સ્નાન કરવાનો મોટો મહિમા છે. ધુળેટીના વહેલી સવારથી જ ગોમતી ઘાટ પર સ્નાન કરવા માટે શ્રદ્ધાળુઓની ભારે ભીડ જોવા મળી હતી.

• પવિત્ર સ્નાન: ગોમતી નદી અને સમુદ્રના સંગમ સ્થાને ડૂબકી લગાવીને ભક્તોએ ધન્યતા અનુભવી હતી.
• દાન-પુણ્ય: સ્નાન કર્યા બાદ ગૌમાતાને ચારો ખવડાવવો, બ્રાહ્મણોને દાન આપવું અને પિતૃઓના મોક્ષ માટે તર્પણ કરવાની વિધિઓ પણ ઘાટ પર મોટી સંખ્યામાં કરવામાં આવી હતી.

૬. સ્થાનિક અર્થતંત્રને મોટો વેગ

આવા મેગા-ઈવેન્ટ્સ માત્ર ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે પણ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થાય છે. દ્વારકા ફૂલડોલ ઉત્સવ ના કારણે દ્વારકા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વેપાર-રોજગારને મોટું બૂસ્ટ મળ્યું છે.

• હોટેલ અને ગેસ્ટહાઉસ: મહિનાઓ અગાઉથી જ દ્વારકાની તમામ હોટેલો, ધર્મશાળાઓ અને ગેસ્ટહાઉસ 100% બુક થઈ ગયા હતા.
• પ્રસાદી અને પૂજા સામગ્રી: સ્થાનિક વેપારીઓ કે જેઓ પેંડા, પ્રસાદ, તુલસીની માળા, અને ભગવાનના વસ્ત્રોનું વેચાણ કરે છે, તેમના વેપારમાં અનેકગણો વધારો નોંધાયો હતો.
• ટ્રાન્સપોર્ટેશન: ઓટો રિક્ષા, ખાનગી ટેક્સીઓ અને રાજ્ય પરિવહન (ST) બસોની આવકમાં જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો. ST નિગમ દ્વારા ભક્તોની સુવિધા માટે વિશેષ એક્સ્ટ્રા બસો પણ દોડાવવામાં આવી હતી.

૭. એક અવિસ્મરણીય આધ્યાત્મિક અનુભવ

દ્વારકા ફૂલડોલ ઉત્સવ: દ્વારકાધીશ મંદિરે ભક્તોની ભારે ભીડ એ માત્ર એક સમાચાર મથાળું નથી, પરંતુ એ ગુજરાત અને ભારતની અતૂટ આસ્થા, સદીઓ જૂની સંસ્કૃતિ અને ભાઈચારાનું પ્રતિક છે. આધુનિક સમયમાં પણ લાખો યુવાનો અને વૃદ્ધો પગપાળા ચાલીને કષ્ટ સહન કરીને જ્યારે ‘જય દ્વારકાધીશ’ ના નારા લગાવે છે, ત્યારે સાબિત થાય છે કે આપણી આધ્યાત્મિક જળમૂળ હજુ પણ કેટલી મજબૂત છે.

વહીવટી તંત્રની કુનેહ, સ્વયંસેવકોની નિસ્વાર્થ સેવા અને ભક્તોની શિસ્તના કારણે આ વર્ષનો ફૂલડોલ ઉત્સવ ઐતિહાસિક અને અવિસ્મરણીય બની રહ્યો છે. જે લોકો આ વર્ષે પ્રત્યક્ષ દર્શન નથી કરી શક્યા, તેઓએ ડિજિટલ માધ્યમો અને લાઈવ ટેલિકાસ્ટ દ્વારા ઘરે બેઠા પણ કાળિયા ઠાકોરના દર્શનનો લહાવો લીધો છે.