ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રના ઈતિહાસમાં આજનો દિવસ સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે. ગાંધીનગરના સત્તાના ગલિયારામાંથી નીકળેલા એક નિર્ણયે રાજ્યના લાખો ધરતીપુત્રોના ચહેરા પર સ્મિત લાવી દીધું છે. પ્રકૃતિના કહેર સામે લાચાર બનેલા ખેડૂતો માટે રાજ્ય સરકારે પોતાની તિજોરીના દરવાજા ખોલી નાખ્યા છે. તાજેતરમાં મળેલા સત્તાવાર અહેવાલો મુજબ, Gandhinagar Breaking: કમોસમી વરસાદથી અસરગ્રસ્ત 32 લાખ ખેડૂતોને ₹9466 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ છે, જેના કારણે માત્ર ગાંધીનગર જિલ્લામાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગુજરાતના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ખુશીનો માહોલ છવાઈ ગયો છે. આ બ્લોગમાં આપણે આ ઐતિહાસિક પેકેજ, તેની વિતરણ વ્યવસ્થા, ખેડૂતોની પ્રતિક્રિયા અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર તેની અસરો વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.
પ્રકૃતિનો કોપ: કમોસમી વરસાદની વિનાશક અસર
આ રાહત પેકેજનું મહત્વ સમજવા માટે, આપણે સૌપ્રથમ એ પરિસ્થિતિને સમજવી પડશે જેના કારણે ખેડૂતો પાયમાલ થયા હતા. ગુજરાતમાં ચોમાસું સામાન્ય રીતે ખેડૂતો માટે આશીર્વાદ સમાન હોય છે, પરંતુ જ્યારે વરસાદ તેની ઋતુ પૂરી થયા પછી પણ ચાલુ રહે, અથવા શિયાળાની શરૂઆતમાં ખાબકે, ત્યારે તે ‘માવઠું’ બનીને ત્રાટકે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગુજરાતના હવામાનમાં આવેલા બદલાવને કારણે રાજ્યના અનેક જિલ્લાઓમાં કમોસમી વરસાદે કહેર વર્તાવ્યો હતો.
ખેતરોમાં જ્યારે પાક લહેરાઈ રહ્યો હતો અને લણણીનો સમય નજીક હતો, ત્યારે જ આકાશી આફત ત્રાટકી. સૌરાષ્ટ્ર, ઉત્તર ગુજરાત, મધ્ય ગુજરાત અને દક્ષિણ ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં તૈયાર પાક પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગયો. મગફળી, કપાસ, સોયાબીન, ડાંગર અને કઠોળ જેવા મુખ્ય પાકોને ભારે નુકસાન થયું. કપાસના જીંડવા કાળા પડી ગયા, મગફળીના પાથરા પાણીમાં સડી ગયા અને ખેડૂતોના મોઢે આવેલો કોળિયો ઝૂંટવાઈ ગયો. આ પરિસ્થિતિ માત્ર આર્થિક નુકસાનની નહોતી, પરંતુ માનસિક આઘાતની પણ હતી. દિવાળી જેવા તહેવારો ટાણે જ ખેડૂતોના ઘરમાં અંધારું છવાઈ ગયું હતું.
ખેડૂતો દેવાના ડુંગર નીચે દબાયેલા હતા. બિયારણ, ખાતર અને જંતુનાશક દવાઓનો ખર્ચ માથે પડ્યો હતો. આવા સમયે, સૌની નજર ગાંધીનગર તરફ હતી. શું સરકાર તેમની વહારે આવશે? શું આ નુકસાનનું વળતર મળશે? આ પ્રશ્નો લાખો ખેડૂતોના મનમાં ઘૂમરાઈ રહ્યા હતા.
ગાંધીનગરનું મિશન મોડ: સંવેદનશીલ સરકારનો અભિગમ
ગાંધીનગરમાં બેઠેલી રાજ્ય સરકારે આ કુદરતી આપત્તિની ગંભીરતાને તત્કાળ પારખી લીધી હતી. મુખ્યમંત્રીશ્રીના નેતૃત્વમાં એક પછી એક ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકોનો દોર શરૂ થયો. સરકારે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો હતો કે “અન્નદાતા સુખી તો રાજ્ય સુખી”. આ માત્ર સૂત્ર નહોતું, પણ સરકારની કાર્યપદ્ધતિમાં પ્રતિબિંબિત થતું હતું.
કમોસમી વરસાદના સમાચાર મળતાની સાથે જ કૃષિ વિભાગ અને મહેસૂલ વિભાગને એલર્ટ મોડ પર મૂકી દેવામાં આવ્યા હતા. જિલ્લા કલેક્ટરો અને જિલ્લા વિકાસ અધિકારીઓને તાત્કાલિક અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોનો સર્વે કરવાના આદેશો આપવામાં આવ્યા. આ વખતે સર્વેની પ્રક્રિયામાં આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો જેથી ચોકસાઈ જળવાય અને કોઈ સાચો લાભાર્થી રહી ન જાય. સેટેલાઇટ ઈમેજરી અને ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટના આધારે નુકસાનનો અંદાજ કાઢવામાં આવ્યો.

સરકાર સમક્ષ પડકાર મોટો હતો. નુકસાનનો વ્યાપ વિશાળ હતો અને અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોની સંખ્યા લાખોમાં હતી. નિયમો મુજબ SDRF (સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ) ના ધોરણો મર્યાદિત હોય છે, પરંતુ રાજ્ય સરકારે ખેડૂતોના હિતને સર્વોપરી રાખીને SDRF ઉપરાંત રાજ્ય બજેટમાંથી વધારાની રકમ ફાળવીને એક ઉદાર પેકેજ જાહેર કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ નિર્ણય રાજકીય ઈચ્છાશક્તિ અને ખેડૂતો પ્રત્યેની સંવેદનશીલતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
ઐતિહાસિક પેકેજ: ₹9466 કરોડનું ગણિત
આજની Gandhinagar Breaking: કમોસમી વરસાદથી અસરગ્રસ્ત 32 લાખ ખેડૂતોને ₹9466 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ એ હેડલાઈન પાછળ એક જટિલ આયોજન અને અમલીકરણ છુપાયેલું છે. ₹9466 કરોડની રકમ નાનીસૂની નથી. આ રકમ ગુજરાતના ઘણા નાના વિભાગોના વાર્ષિક બજેટ કરતા પણ વધુ છે.
આ પેકેજમાં બે મુખ્ય ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે: ૧. SDRF ના નિયત ધોરણો મુજબની સહાય. ૨. રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલું ટોપ-અપ (વધારાની સહાય).
સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું કે ખેડૂતોને જે નુકસાન થયું છે તેનું મહત્તમ વળતર મળી રહે. હેક્ટર દીઠ સહાયની મર્યાદા વધારવામાં આવી અને પાક નુકસાનની ટકાવારીના નિયમોમાં પણ ખેડૂતલક્ષી સુધારાઓ કરવામાં આવ્યા. આ પેકેજનો વ્યાપ એટલો મોટો હતો કે તેમાં નાના અને સીમાંત ખેડૂતોથી લઈને મોટા જમીનદારો સુધીના તમામને આવરી લેવામાં આવ્યા. કુલ 32 લાખ ખેડૂતો આ સહાય માટે પાત્ર ઠર્યા, જે રાજ્યની કુલ ખેડૂત વસ્તીનો એક બહુ મોટો હિસ્સો છે.
વિતરણ વ્યવસ્થા: પારદર્શિતા અને ઝડપ
ભૂતકાળમાં ઘણીવાર એવું બનતું હતું કે રાહત પેકેજો જાહેર તો થતા હતા, પરંતુ તે ખેડૂતોના હાથ સુધી પહોંચતા મહિનાઓ કે વર્ષો લાગી જતા હતા. વચેટિયાઓ અને લાલફીતાશાહીના કારણે સહાયની રકમ ઘટી જતી હતી. પરંતુ આ વખતે ચિત્ર અલગ હતું. ‘ડિજિટલ ગુજરાત’ અને ‘ડિજિટલ ઈન્ડિયા’ ના વિઝનને સાકાર કરતા, રાજ્ય સરકારે DBT (ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર) પદ્ધતિ અપનાવી.
સર્વે પૂર્ણ થયા બાદ, ખેડૂતોના બેંક ખાતાની વિગતો ચકાસવામાં આવી. આધાર કાર્ડ સાથે લિંક થયેલા બેંક ખાતાઓનો ડેટાબેઝ તૈયાર કરવામાં આવ્યો. અને એક જ ક્લિક સાથે, ગાંધીનગરથી સીધા ખેડૂતોના ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ. Gandhinagar Breaking: કમોસમી વરસાદથી અસરગ્રસ્ત 32 લાખ ખેડૂતોને ₹9466 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ એ સમાચાર જ્યારે ફ્લેશ થયા, ત્યારે લાખો ખેડૂતોના મોબાઈલ પર મેસેજની રીંગ વાગી રહી હતી – “તમારા ખાતામાં સહાયની રકમ જમા કરવામાં આવી છે.”
આ પ્રક્રિયામાં કોઈ વચેટિયા નહોતા, કોઈ કચેરીના ધક્કા નહોતા અને કોઈ લાંચ રુશ્વત નહોતી. જે હક ખેડૂતનો હતો, તે સીધો તેના હાથમાં આવ્યો. આ પારદર્શિતાએ સરકાર પ્રત્યેનો ખેડૂતોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત કર્યો છે. જિલ્લા કક્ષાએ કંટ્રોલ રૂમ શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા જ્યાં ખેડૂતો પોતાની અરજીનું સ્ટેટસ જાણી શકતા હતા. જો કોઈ ટેકનિકલ કારણોસર પેમેન્ટ અટક્યું હોય, તો તેનું તત્કાળ નિરાકરણ લાવવા માટે તંત્ર ખડેપગે હતું.
ખેડૂતોની પ્રતિક્રિયા: આશાનું કિરણ
ગાંધીનગર જિલ્લાના માણસા તાલુકાના એક નાનકડા ગામના ખેડૂત, રમેશભાઈ પટેલની વાત કરીએ. રમેશભાઈએ પાંચ વીઘામાં કપાસનું વાવેતર કર્યું હતું. પાક સારો હતો, પરંતુ કમોસમી વરસાદે તેમના સપના પર પાણી ફેરવી દીધું હતું. તેઓ કહે છે, “મને એમ હતું કે આ વખતે દિવાળી બગડશે અને આવતી સીઝન માટે બિયારણ લાવવાના પણ પૈસા નહીં હોય. પરંતુ સરકારે જે રીતે ઝડપથી સર્વે કર્યો અને આજે મારા ખાતામાં સહાયના પૈસા જમા થયા છે, તેનાથી હું ખૂબ જ ખુશ છું. આ પૈસાથી હું હવે રવિ પાક માટે ખાતર અને બિયારણ લાવી શકીશ.”
આવી જ લાગણી સૌરાષ્ટ્રના અમરેલી જિલ્લાના ખેડૂત કાન્તિભાઈની છે. તેઓ કહે છે, “સરકારે અમને નિરાધાર નથી છોડ્યા. ₹9466 કરોડનું પેકેજ એ સાબિત કરે છે કે સરકાર ખેડૂતોની સાથે છે. મારા પાકમાં 60 ટકા નુકસાન હતું, જેની સામે મને સંતોષકારક વળતર મળ્યું છે. હવે અમે દેણામાંથી મુક્ત થઈ શકીશું.”
જિલ્લામાં ઠેર-ઠેર ખુશીનો માહોલ છે. ગ્રામ પંચાયતોમાં લોકો સરકારના આ નિર્ણયને વધાવી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ ખેડૂતો સરકારનો આભાર માનતા સંદેશાઓ મૂકી રહ્યા છે. આ સહાય માત્ર આર્થિક મદદ નથી, પરંતુ ખેડૂતોના આત્મસન્માન અને આત્મવિશ્વાસને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ છે. જ્યારે એક ખેડૂતને લાગે છે કે મુસીબતના સમયે રાજ્ય તેની પડખે છે, ત્યારે તે બમણા જોરે ખેતી કરવા પ્રેરાય છે.
ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર અસર: તેજીનો સંચાર
અર્થશાસ્ત્રનો નિયમ છે કે જ્યારે નાણાંનો પ્રવાહ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વધે છે, ત્યારે સમગ્ર અર્થતંત્રને વેગ મળે છે. ₹9466 કરોડની આ તોતિંગ રકમ જ્યારે 32 લાખ ખેડૂતોના હાથમાં આવી છે, ત્યારે તેની સીધી અસર બજાર પર જોવા મળી રહી છે.
૧. કૃષિ બજારમાં તેજી: ખેડૂતો આ પૈસાનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે આગામી રવિ સીઝનની તૈયારી માટે કરશે. બિયારણ, રાસાયણિક ખાતર, જંતુનાશક દવાઓ અને ખેતીના ઓજારોની ખરીદી વધશે. જેના કારણે એગ્રો સેન્ટરો અને કૃષિ ઈનપુટ વેચતી કંપનીઓના વેપારમાં વધારો થશે.
૨. ટ્રેક્ટર અને વાહનોનું વેચાણ: સારી આવક કે સહાય મળવાથી ખેડૂતો કૃષિ યાંત્રિકીકરણ તરફ વળે છે. ટ્રેક્ટર, થ્રેશર અને ટુ-વ્હીલરના વેચાણમાં આગામી દિવસોમાં ઉછાળો આવવાની શક્યતા છે.

૩. સ્થાનિક બજારોમાં રોનક: ગ્રામીણ વિસ્તારોના નાના વેપારીઓ, કાપડ બજાર અને કરિયાણાના વેપારીઓ માટે પણ આ સારા સમાચાર છે. ખેડૂત પાસે પૈસા હશે તો તે બજારમાં ખર્ચ કરશે, જેનાથી પૈસાનું પરિભ્રમણ (Money Circulation) વધશે.
૪. દેવાની ચૂકવણી: ઘણા ખેડૂતો આ રકમનો ઉપયોગ તેમના પાક ધિરાણ (Crop Loan) ભરવા માટે કરશે. જેનાથી બેંકોની એનપીએ (NPA) ઘટશે અને ખેડૂતોનું ક્રેડિટ સ્કોર સુધરશે, જેથી તેઓ ભવિષ્યમાં સરળતાથી લોન મેળવી શકશે.
રાજકીય અને સામાજિક મહત્વ
Gandhinagar Breaking: કમોસમી વરસાદથી અસરગ્રસ્ત 32 લાખ ખેડૂતોને ₹9466 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ આ ઘટનાના રાજકીય સૂચિતાર્થો પણ ઘણા ઊંડા છે. લોકશાહીમાં સરકારનું મૂલ્યાંકન તેના કટોકટી સમયના નિર્ણયો પરથી થતું હોય છે. વિરોધ પક્ષો હંમેશા ખેડૂતોના મુદ્દે સરકારને ઘેરવાનો પ્રયાસ કરતા હોય છે, પરંતુ આટલા મોટા અને વ્યાપક પેકેજ દ્વારા સરકારે ટીકાકારોના મોઢા બંધ કરી દીધા છે.
આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે સરકાર માટે ખેડૂત માત્ર એક વોટબેંક નથી, પરંતુ વિકાસયાત્રાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે. સામાજિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, ગ્રામીણ અસંતોષને શાંત કરવામાં આ પેકેજ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. જ્યારે ખેડૂત વર્ગ સંતુષ્ટ હોય છે, ત્યારે સામાજિક સ્થિરતા જળવાઈ રહે છે. ગામડાઓમાં થતા આંદોલનો અને વિરોધ પ્રદર્શનોની જગ્યાએ હવે વિકાસલક્ષી ચર્ચાઓએ સ્થાન લીધું છે.
ભવિષ્યની તૈયારી: ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને કૃષિ
આ રાહત પેકેજ વર્તમાન સમસ્યાનો ઉકેલ ચોક્કસ છે, પરંતુ તે ભવિષ્ય માટે એક ચેતવણી પણ છે. કમોસમી વરસાદ જેવી ઘટનાઓ હવે અપવાદ નથી રહી, પરંતુ ‘ન્યુ નોર્મલ’ બની રહી છે. ક્લાઈમેટ ચેન્જની સીધી અસર ગુજરાતની ખેતી પર પડી રહી છે.
રાજ્ય સરકાર માત્ર સહાય આપીને અટકી નથી રહી, પરંતુ લાંબા ગાળાના આયોજનો પર પણ વિચાર કરી રહી છે. ગાંધીનગરના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોને હવે એવા બિયારણો સંશોધિત કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે જે બદલાતા હવામાન સામે ટકી શકે. આ ઉપરાંત, પ્રધાનમંત્રી પાક વીમા યોજના અને હવામાન આધારિત પાક વીમા યોજનાઓને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે પણ મંથન ચાલી રહ્યું છે.
સરકાર ખેડૂતોને હવે પરંપરાગત ખેતીની સાથે સાથે આધુનિક ટેકનોલોજી, ગ્રીન હાઉસ અને નેટ હાઉસ ફાર્મિંગ તરફ વળવા પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે, જેથી વાતાવરણના જોખમોને ઘટાડી શકાય. કમોસમી વરસાદથી થયેલું નુકસાન અટકાવી ન શકાય, પરંતુ સચોટ હવામાન આગાહી અને આગોતરા આયોજન દ્વારા તેની અસરો ચોક્કસ ઘટાડી શકાય છે. રાજ્યનું ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ તંત્ર હવે વધુ સુસજ્જ થઈ રહ્યું છે.
ગાંધીનગર જિલ્લો: વહીવટી કુશળતાનું કેન્દ્ર
આ સમાચારનું કેન્દ્રબિંદુ ગાંધીનગર હોવાથી, જિલ્લા વહીવટી તંત્રની કામગીરીની પણ નોંધ લેવી પડે. ગાંધીનગર જિલ્લો રાજ્યની રાજધાની હોવાથી અહીં વહીવટી તંત્ર પર હંમેશા વિશેષ દબાણ હોય છે. જિલ્લા કલેક્ટર અને જિલ્લા વિકાસ અધિકારીની ટીમે રાત-દિવસ એક કરીને સર્વેની કામગીરી પૂર્ણ કરી હતી.
ગાંધીનગર જિલ્લાના દહેગામ, માણસા, કલોલ અને ગાંધીનગર તાલુકાના ગામડાઓમાં અધિકારીઓએ ખેતરે-ખેતરે જઈને પંચનામા કર્યા હતા. જે ખેડૂતોના દસ્તાવેજોમાં ક્ષતિ હતી, તેને સુધારવા માટે કેમ્પ યોજવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રો-એક્ટિવ અભિગમના કારણે જ ગાંધીનગર જિલ્લાના હજારો ખેડૂતોને સમયસર સહાય મળી શકી છે. જિલ્લા પંચાયત અને તાલુકા પંચાયતના સદસ્યોએ પણ વહીવટી તંત્ર અને ખેડૂતો વચ્ચે સેતુનું કામ કર્યું હતું. આ સહિયારા પ્રયાસોનું પરિણામ આજે જોવા મળી રહ્યું છે.
સહાયની રકમ અને ખેડૂતોનું મનોબળ
ઘણીવાર શહેરીજનોને પ્રશ્ન થતો હોય છે કે શું આટલી રકમ પૂરતી છે? ખેતીમાં જે નુકસાન થાય છે તેની ભરપાઈ સો ટકા ક્યારેય થઈ શકતી નથી. કારણ કે ખેડૂત માત્ર પૈસા નથી ગુમાવતો, તે પોતાની મહેનત અને સમય પણ ગુમાવે છે. પરંતુ ₹9466 કરોડની આ સહાય એક ‘સંજીવની’ સમાન છે. તે ખેડૂતને ફરીથી ઊભા થવાનો ટેકો આપે છે.
જ્યારે પાક નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે ખેડૂતની માનસિક સ્થિતિ અત્યંત નાજુક હોય છે. તે હતાશા તરફ ધકેલાઈ જાય છે. આવા સમયે સરકાર દ્વારા મળતો આર્થિક ટેકો તેને એ વિશ્વાસ અપાવે છે કે તે એકલો નથી. આ મનોવૈજ્ઞાનિક હૂંફ ઘણીવાર પૈસા કરતા પણ વધુ કિંમતી હોય છે.
અન્ય રાજ્યો માટે ઉદાહરણ
ગુજરાત સરકારે જે ઝડપ અને પારદર્શિતાથી આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી છે, તે દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ એક ઉદાહરણરૂપ મોડેલ છે. ઘણીવાર અન્ય રાજ્યોમાં ખેડૂત સહાયની જાહેરાતો તો થાય છે, પરંતુ અમલીકરણમાં વર્ષો નીકળી જાય છે. ગુજરાત મોડેલની સફળતા તેની ટેકનોલોજી અને વહીવટી તંત્રની કાર્યક્ષમતામાં રહેલી છે. Gandhinagar Breaking: કમોસમી વરસાદથી અસરગ્રસ્ત 32 લાખ ખેડૂતોને ₹9466 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ આ માત્ર એક હેડલાઈન નથી, પરંતુ ગુડ ગવર્નન્સ (સુશાસન) નું પ્રમાણપત્ર છે.
ખેડૂતો માટે આગળનો માર્ગ
સહાય મળી ગઈ, હવે શું? હવે સમય છે રવિ પાકના વાવેતરનો. ઘઉં, રાયડો, જીરું અને ચણા જેવા શિયાળુ પાકો માટે જમીન તૈયાર કરવાનો. સરકારની મદદ મળતા ખેડૂતો હવે નવા જોમ અને જુસ્સા સાથે ખેતરોમાં ઉતરી પડ્યા છે. રાજ્યના જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, અને હવે આર્થિક ભીંસ પણ ઓછી થઈ છે, ત્યારે આશા રાખી શકાય કે આગામી સીઝનમાં ગુજરાતમાં વિક્રમી ઉત્પાદન થશે.
કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ અને કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો પણ હવે ખેડૂતોને માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે કે કમોસમી વરસાદ પછી જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવા શું કરવું. કયા પાકો લેવા વધુ હિતાવહ રહેશે. આ જ્ઞાન અને ધનનો સમન્વય ગુજરાતની ખેતીને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે.
Gandhinagar Breaking
અંતમાં, એટલું ચોક્કસ કહી શકાય કે Gandhinagar Breaking: કમોસમી વરસાદથી અસરગ્રસ્ત 32 લાખ ખેડૂતોને ₹9466 કરોડની સહાય ચૂકવાઈ એ સમાચાર ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રમાં એક નવી સવાર લઈને આવ્યા છે. કુદરત રૂઠે ત્યારે સરકાર રાજી રહે, તો ખેડૂતનું અસ્તિત્વ ટકી રહે છે. ગાંધીનગરથી લેવાયેલો આ નિર્ણય માત્ર આંકડાઓની રમત નથી, પરંતુ લાખો પરિવારોની જીવાદોરી છે.
આ પેકેજે સાબિત કર્યું છે કે લોકશાહીમાં કલ્યાણકારી રાજ્ય (Welfare State) ની સંકલ્પના માત્ર પુસ્તકોમાં નથી, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં પણ ચરિતાર્થ થઈ શકે છે. ₹9466 કરોડ ખેડૂતોના બેંક ખાતામાં જમા થવાની સાથે જ, તેમના જીવનમાં પણ ખુશીઓ જમા થઈ છે. આજે ગુજરાતના ગામડાઓમાં જે સંતોષ અને આનંદની લહેર જોવા મળી રહી છે, તે જ આ સરકારની સાચી સિદ્ધિ છે. આશા રાખીએ કે ભવિષ્યમાં કુદરત મહેરબાન રહે, પરંતુ જો ક્યારેક કસોટીનો સમય આવે, તો સરકાર આવી જ સંવેદનશીલતા સાથે અન્નદાતાની પડખે ઊભી રહે. આજના દિવસે, ગાંધીનગરથી લઈને છેવાડાના ગામડા સુધી, એક જ સૂર સંભળાય છે – ખેડૂત બચશે, તો જ દેશ બચશે, અને આ પેકેજ એ દિશામાં ઉઠાવેલું એક મજબૂત કદમ છે.
ગુજરાતની ધરતી હંમેશા પડકારોમાંથી બેઠી થવા માટે જાણીતી છે. પછી તે ભૂકંપ હોય, વાવાઝોડું હોય કે કમોસમી વરસાદ. ખમીરવંતા ખેડૂતો અને સંવેદનશીલ સરકારનો આ સમન્વય ગુજરાતની વિકાસયાત્રાને અવિરત આગળ વધારતો રહેશે. ખેડૂતોના મુખ પરનું સ્મિત એ જ રાજ્યની સાચી સંપત્તિ છે અને આજે તે સંપત્તિમાં ₹9466 કરોડના પેકેજ દ્વારા અમૂલ્ય વૃદ્ધિ થઈ છે.
