સરકારી નોકરી મેળવવી એ ગુજરાતના લાખો યુવાનોનું એકમાત્ર સ્વપ્ન હોય છે, અને જ્યારે વાત ક્લાસ-૧ (Class-1) અને ક્લાસ-૨ (Class-2) અધિકારી બનવાની હોય, ત્યારે આ સ્વપ્ન એક તપસ્યા બની જાય છે. વર્ષોથી લાઇબ્રેરીના ખૂણામાં બેસીને, રાતોની ઊંઘ હરામ કરીને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા ગુજરાતના તેજસ્વી તારલાઓ માટે એક અત્યંત મોટા અને ખુશીના સમાચાર સામે આવ્યા છે.
ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગ (Gujarat Public Service Commission – GPSC) દ્વારા રાજ્ય સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં વર્ગ-૧ અને વર્ગ-૨ ની કુલ ૨૭૯ જગ્યાઓ ભરવા માટે સત્તાવાર જાહેરનામું (Notification) બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ જાહેરાત સાથે જ ગુજરાતના યુવાનોમાં ઉત્સાહનું મોજું ફરી વળ્યું છે. આ ભરતી પ્રક્રિયામાં વહીવટી સેવા, પોલીસ સેવા, હિસાબી અધિકારીઓ અને વિવિધ ટેકનિકલ જગ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે
૧. GPSC ભરતી ૨૦૨૬: ૨૭૯ જગ્યાઓનું વિગતવાર વર્ગીકરણ (Vacancy Breakdown)
GPSC દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલું આ નવું જાહેરનામું ખૂબ જ વ્યાપક છે. રાજ્ય સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં ખાલી પડેલી જગ્યાઓને ભરવા માટે આ એક સંયુક્ત જાહેરાત છે.
પ્રાપ્ત માહિતી અને સત્તાવાર નોટિફિકેશન મુજબ, આ ૨૭૯ જગ્યાઓમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબની પોસ્ટ્સનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે:
- ગુજરાત વહીવટી સેવા (GAS) વર્ગ-૧: નાયબ કલેક્ટર (Deputy Collector), ડીડીઓ (DDO) અને અન્ય વહીવટી પદો.
- ગુજરાત પોલીસ સેવા (GPS) વર્ગ-૧ અને ૨: નાયબ પોલીસ અધિક્ષક (Dy.SP).
- ગુજરાત નાણાકીય સેવા: રાજ્યવેરા અધિકારી (State Tax Officer), હિસાબી અધિકારી (Accounts Officer).
- વિકાસ અધિકારીઓ: તાલુકા વિકાસ અધિકારી (TDO), મદદનીશ કમિશનર.
- ટેકનિકલ અને અન્ય પોસ્ટ્સ: મદદનીશ ઇજનેર (Assistant Engineer), મામલતદાર, અને સેક્શન ઓફિસર (SO).
(નોંધ: દરેક કેટેગરી (SC, ST, SEBC, EWS અને General) તેમજ મહિલાઓ અને દિવ્યાંગ ઉમેદવારો માટે સરકારના રોસ્ટર નિયમ મુજબ જગ્યાઓ અનામત રાખવામાં આવી છે. કેટેગરી વાઇઝ સચોટ આંકડા માટે સત્તાવાર નોટિફિકેશન જોવું હિતાવહ છે.)
૨. અગત્યની તારીખો: કેલેન્ડર માર્ક કરી લો (Important Dates to Remember)
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો માટે સમયબદ્ધતા (Punctuality) એ પ્રથમ શરત છે. ફોર્મ ભરવામાં છેલ્લી ઘડીની રાહ જોવાથી સર્વર ડાઉન થવાની સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
- ઓનલાઇન અરજી શરૂ થવાની તારીખ: ૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ (બપોરે ૧:૦૦ વાગ્યાથી)
- ઓનલાઇન અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: ૧૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ (રાત્રે ૧૧:૫૯ વાગ્યા સુધી)
- અરજી ફી ભરવાની છેલ્લી તારીખ: ૧૫ માર્ચ, ૨૦૨૬
- પ્રિલિમિનરી પરીક્ષાની સંભવિત તારીખ (Tentative Prelims Date): મે અથવા જૂન ૨૦૨૬ ના પ્રથમ સપ્તાહમાં.
- મુખ્ય પરીક્ષા (Mains Exam): પ્રિલિમ્સના પરિણામના ૩ થી ૪ મહિના બાદ (સંભવતઃ સપ્ટેમ્બર/ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ માં).
૩. શૈક્ષણિક લાયકાત અને વયમર્યાદા (Eligibility Criteria: Age and Education)
GPSC ની પરીક્ષા આપવા માટે ઉમેદવાર પાસે ચોક્કસ લાયકાત હોવી અનિવાર્ય છે. આ લાયકાતના નિયમો અત્યંત સ્પષ્ટ છે:
ક. શૈક્ષણિક લાયકાત (Educational Qualification)
- વર્ગ-૧ અને ૨ ની સામાન્ય વહીવટી પોસ્ટ્સ (જેમ કે ડેપ્યુટી કલેક્ટર, Dy.SP, TDO) માટે ઉમેદવારે ભારત સરકાર માન્ય કોઈપણ યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક (Graduation – BA, B.Com, B.Sc, B.E., B.Tech, વગેરે) ની ડિગ્રી મેળવેલી હોવી જોઈએ.
- જે વિદ્યાર્થીઓ પોતાના સ્નાતક કક્ષાના છેલ્લા વર્ષમાં (Final Year) અથવા છેલ્લા સેમેસ્ટરમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, તેઓ પણ આ પરીક્ષા માટે અરજી કરી શકે છે. પરંતુ, મુખ્ય પરીક્ષા (Mains) ના ફોર્મ ભરવાની છેલ્લી તારીખ પહેલાં તેમની પાસે પાસ થયાની માર્કશીટ હોવી ફરજિયાત છે.
- અમુક ટેકનિકલ પોસ્ટ્સ (જેમ કે એન્જિનિયરિંગ કે મેડિકલ) માટે જે-તે ક્ષેત્રની વિશિષ્ટ ડિગ્રી જરૂરી છે.
ખ. વયમર્યાદા (Age Limit)
- ન્યૂનતમ વય: ઉમેદવારની ઉંમર ૨૦ વર્ષ પૂર્ણ થયેલી હોવી જોઈએ.
- મહત્તમ વય: બિનઅનામત (General) વર્ગના પુરુષ ઉમેદવારો માટે મહત્તમ ઉંમર ૩૫ વર્ષ (અમુક કિસ્સાઓમાં ૩૬ વર્ષ) નક્કી કરવામાં આવી છે.
ઉંમરમાં છૂટછાટ (Age Relaxation):
- સામાન્ય વર્ગની મહિલા ઉમેદવારો: ૫ વર્ષની છૂટછાટ.
- અનામત વર્ગ (SC/ST/SEBC/EWS) ના પુરુષ ઉમેદવારો: ૫ વર્ષની છૂટછાટ.
- અનામત વર્ગની મહિલા ઉમેદવારો: ૧૦ વર્ષની છૂટછાટ (મહત્તમ ૪૫ વર્ષની મર્યાદામાં).
- શારીરિક રીતે વિકલાંગ (PH) અને માજી સૈનિકો (Ex-Servicemen) માટે સરકારી નિયમોનુસાર વધારાની છૂટછાટ ઉપલબ્ધ છે.
૪. અરજી કેવી રીતે કરવી? OJAS પોર્ટલ પર ફોર્મ ભરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા (Application Process via OJAS)
આજના ડિજિટલ યુગમાં સરકારી નોકરી માટે અરજી કરવાની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઇન છે. ગુજરાત સરકારના ઓજસ (OJAS – Online Job Application System) પોર્ટલ દ્વારા તમે સરળતાથી ફોર્મ ભરી શકો છો.
સ્ટેપ ૧: સૌ પ્રથમ સત્તાવાર વેબસાઇટ ojas.gujarat.gov.in અથવા gpsc-ojas.gujarat.gov.in પર જાઓ. સ્ટેપ ૨: જો તમે પહેલીવાર અરજી કરી રહ્યા છો, તો ‘One Time Registration’ (OTR) કરવું પડશે. તેમાં તમારી તમામ પ્રાથમિક માહિતી, ફોટો અને સહી (Signature) અપલોડ કરો. સ્ટેપ ૩: રજિસ્ટ્રેશન થઈ ગયા પછી, હોમપેજ પર ‘Online Application’ મેનૂમાંથી ‘Apply’ પર ક્લિક કરો. સ્ટેપ ૪: GPSC દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી જાહેરાત (Advt No.) પસંદ કરો અને ‘Apply Now’ પર ક્લિક કરો. તમારો OTR નંબર અને જન્મતારીખ નાખવાથી તમારું ફોર્મ ખૂલશે. સ્ટેપ ૫: જરૂરી માહિતી (જેમ કે એજ્યુકેશન ડિટેલ્સ) ભરીને ‘Save’ પર ક્લિક કરો. સ્ટેપ ૬: હવે ‘Confirm Application’ મેનૂમાં જઈને તમારો એપ્લિકેશન નંબર નાખીને ફોર્મ કન્ફર્મ (Confirm) કરો. (નોંધ: કન્ફર્મ કર્યા વિનાની અરજી રદબાતલ ગણાશે). સ્ટેપ ૭: ફોર્મ કન્ફર્મ થયા પછી સામાન્ય વર્ગના ઉમેદવારોએ ₹૧૦૦ ની પરીક્ષા ફી ઓનલાઇન (Net Banking/UPI/Debit Card) અથવા પોસ્ટ ઓફિસ ચલણ દ્વારા ભરવાની રહેશે. અનામત વર્ગ અને મહિલાઓ માટે ફી માફી છે. સ્ટેપ ૮: અંતે કન્ફર્મેશન પેજ અને ફી ની રસીદની પ્રિન્ટ કાઢીને સાચવી રાખો.
૫. પરીક્ષા પદ્ધતિ અને માળખું: ૩ તબક્કાની કપરી કસોટી (Exam Pattern and Selection Process)
GPSC વર્ગ ૧ અને ૨ ની પરીક્ષા પાસ કરવી એ લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન છે. આ પરીક્ષા ૩ તબક્કામાં લેવામાં આવે છે:
તબક્કો ૧: પ્રિલિમિનરી પરીક્ષા (Preliminary Exam – Objective Type)
આ એક ‘સ્ક્રિનિંગ ટેસ્ટ’ છે, જેના માર્ક્સ ફાઇનલ મેરિટમાં ગણાતા નથી.
- પેપર ૧: સામાન્ય અભ્યાસ-૧ (General Studies 1) – ૨૦૦ ગુણ, ૨ કલાક.
- પેપર ૨: સામાન્ય અભ્યાસ-૨ (General Studies 2) – ૨૦૦ ગુણ, ૨ કલાક.
- નેગેટિવ માર્કિંગ: ખોટા જવાબ માટે ૦.૩૩ માર્ક્સ કાપવામાં આવશે. જો તમને જવાબ ન આવડતો હોય, તો OMR શીટમાં ‘E’ વિકલ્પ પસંદ કરવો ફરજિયાત છે.
તબક્કો ૨: મુખ્ય પરીક્ષા (Mains Exam – Descriptive Type)
જે ઉમેદવારો પ્રિલિમ્સ ક્લિયર કરશે, તેમને મુખ્ય પરીક્ષા માટે બોલાવવામાં આવશે. આ ૯૦૦ ગુણની વર્ણનાત્મક (લખીને આપવાની) પરીક્ષા છે.
- પેપર ૧: ગુજરાતી ભાષા (૧૫૦ ગુણ)
- પેપર ૨: અંગ્રેજી ભાષા (૧૫૦ ગુણ)
- પેપર ૩: નિબંધ (Essay) (૧૫૦ ગુણ)
- પેપર ૪, ૫, ૬: સામાન્ય અભ્યાસ (GS-1, GS-2, GS-3) – દરેક પેપરના ૧૫૦ ગુણ.
તબક્કો ૩: રૂબરૂ મુલાકાત (Interview / Personality Test)
મુખ્ય પરીક્ષામાં મેળવેલા ગુણના આધારે પસંદગી પામેલા ઉમેદવારોને ૧૦૦ ગુણના ઇન્ટરવ્યુ માટે ગાંધીનગર બોલાવવામાં આવે છે. અંતિમ મેરિટ (Final Merit) મુખ્ય પરીક્ષા (૯૦૦ ગુણ) + ઇન્ટરવ્યુ (૧૦૦ ગુણ) = કુલ ૧૦૦૦ ગુણમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
૬. ૨૦૨૬ માટે અભ્યાસક્રમની હાઇલાઇટ્સ અને ‘માસ્ટર સ્ટ્રેટેજી’ (Syllabus and Preparation Strategy)
સ્પર્ધા વધવાની સાથે GPSC એ પણ પોતાના પ્રશ્નોનું સ્તર UPSC (કેન્દ્રીય લોકસેવા આયોગ) ની સમકક્ષ કરી દીધું છે. હવે ગોખણપટ્ટીથી પરીક્ષા પાસ થઈ શકતી નથી, તેના માટે ‘એનાલિટિકલ એપ્રોચ’ (Analytical Approach) જરૂરી છે.
કયા વિષયો પર ફોકસ કરવું?
- ઇતિહાસ અને વારસો (History & Culture): ગુજરાત અને ભારતનો ઇતિહાસ. ખાસ કરીને સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ, મૌર્ય-ગુપ્ત કાળ, સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ અને ગુજરાતના આદિવાસી વારસાનો ઊંડો અભ્યાસ કરવો. આ માટે ગ્રંથ નિર્માણ બોર્ડ (Granth Nirman Board) ની પુસ્તકો શ્રેષ્ઠ છે.
- બંધારણ અને રાજ્યવ્યવસ્થા (Polity): ભારતીય બંધારણ, પંચાયતી રાજ અને જાહેર વહીવટ. સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના ચુકાદાઓ અને અનુચ્છેદો (Articles) ને વર્તમાન પ્રવાહો સાથે જોડીને વાંચવા.
- ભૂગોળ અને અર્થતંત્ર (Geography & Economy): ગુજરાત અને ભારતની ભૌતિક અને આર્થિક ભૂગોળ. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારનું તાજેતરનું બજેટ (Budget 2026-27), આર્થિક સર્વેક્ષણ (Economic Survey) અને સરકારી યોજનાઓ.
- કરંટ અફેર્સ (Current Affairs): આ આખી પરીક્ષાની કરોડરજ્જુ છે. છેલ્લા ૧ વર્ષના રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય અને ગુજરાત સ્તરના વર્તમાન પ્રવાહો વાંચવા. રોજેરોજ ન્યૂઝપેપર (ગુજરાત સમાચાર, સંદેશ, ધી હિન્દુ) વાંચવાની આદત પાડવી.
- મેથ્સ અને રિઝનિંગ (Aptitude): પ્રિલિમ્સના પેપર-૨ માં આ વિષય સ્કોરિંગ હોય છે. રોજના ૧-૨ કલાક જૂના પ્રશ્નપત્રો ઉકેલવાની પ્રેક્ટિસ કરવી.
સફળતા માટેના ગોલ્ડન રૂલ્સ (Golden Rules for Success):
- સિલેબસની પ્રિન્ટઆઉટ: સૌથી પહેલા GPSC નો સત્તાવાર સિલેબસ ડાઉનલોડ કરીને તમારી સ્ટડી ટેબલ સામે ચોંટાડો. સિલેબસની બહારનું કશું વાંચવાની જરૂર નથી.
- મર્યાદિત સ્ત્રોત (Limited Resources): ૧૦ પુસ્તકો એકવાર વાંચવા કરતા, ૧ પ્રમાણિત પુસ્તકને ૧૦ વાર રિવિઝન (Revise) કરો.
- નોટ્સ બનાવવી: બીજાની નોટ્સ વાંચવા કરતા પોતાના હાથથી ‘માઇક્રો-નોટ્સ’ બનાવો, જે પરીક્ષાના એક દિવસ પહેલા રિવિઝન કરવામાં કામ લાગશે.
- મોક ટેસ્ટ અને આન્સર રાઇટિંગ: પ્રિલિમ્સ માટે જેટલી વધુ MCQ ટેસ્ટ આપશો તેટલી એક્યુરસી (Accuracy) વધશે. મેઇન્સ માટે રોજ ઓછામાં ઓછો એક નિબંધ અને બે GS ના જવાબો લખવાની પ્રેક્ટિસ કરો, જેથી તમારી લખવાની સ્પીડ અને વિચારવાની ક્ષમતા વધે.
૭. ૨૦૨૬ માં આ ભરતી શા માટે અતિ મહત્વપૂર્ણ છે? (Significance of this Recruitment in 2026)
ગુજરાત સરકાર હાલમાં ‘વિકસિત ગુજરાત, વિકસિત ભારત’ (Viksit Gujarat @ 2047) ના વિઝન પર કામ કરી રહી છે.
- નવા યુગના અધિકારીઓની જરૂર: રાજ્યના વિકાસ મોડેલને આગળ ધપાવવા માટે, નવી ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને સાયબર પોલિસીઓ સમજી શકે તેવા ડાયનેમિક (Dynamic) અને યુવા અધિકારીઓની સરકારને સખત જરૂર છે.
- પારદર્શિતાનો યુગ: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાત સરકારે ભરતી પ્રક્રિયામાં જબરદસ્ત પારદર્શિતા (Transparency) અને નિયમિતતા (Regularity) આણી છે. પેપર લીક સામેનો કડક કાયદો લાગુ થવાથી હવે સાચી મહેનત કરતા અને ગરીબ-મધ્યમ વર્ગના તેજસ્વી તારલાઓ જ મેરિટના આધારે સિલેક્ટ થઈ રહ્યા છે.
- જોબ સિક્યુરિટી અને સન્માન: ખાનગી ક્ષેત્રમાં ભલે લાખો રૂપિયાના પેકેજ મળતા હોય, પરંતુ એક ડેપ્યુટી કલેક્ટર કે ડીવાયએસપી (Dy.SP) ને સમાજમાં જે આદર, સન્માન અને સત્તા મળે છે, તે અજોડ છે. લોકોની સીધી સેવા કરવાનું આનાથી મોટું કોઈ પ્લેટફોર્મ નથી.
૮. માનસિક તૈયારી અને ડિજિટલ ડિટોક્સ (Mental Preparation and Digital Detox)
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા એ માત્ર બુદ્ધિની જ નહીં, પરંતુ ધીરજ (Patience) ની પણ કસોટી છે.
- તૈયારીના આ ૧ થી ૧.૫ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન તમારે અનેક સામાજિક પ્રસંગો, લગ્નો અને તહેવારોનું બલિદાન આપવું પડશે.
- ડિજિટલ ડિટોક્સ: ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ, ફેસબુક અને વોટ્સએપ પર ખોટો સમય બગાડવાનું બંધ કરો. સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ માત્ર ઓનલાઇન લેક્ચર્સ જોવા અને કરંટ અફેર્સની પીડીએફ (PDF) વાંચવા પૂરતો જ સીમિત રાખો.
- નિરાશાથી બચો: આ સફરમાં એવા પણ દિવસો આવશે જ્યારે તમને લાગશે કે “મારાથી નહીં થાય”. આવા સમયે તમારા માતા-પિતાના ચહેરા અને તેમના સંઘર્ષને યાદ કરો. મોટિવેશન અંદરથી જ આવશે. શારીરિક અને માનસિક રીતે સ્વસ્થ રહેવા માટે રોજ થોડો સમય યોગ કે કસરત માટે ફાળવો.
સમય વીતી જાય તે પહેલાં મેદાનમાં ઉતરી પડો
GPSC દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી આ ૨૭૯ જગ્યાઓની ભરતી એ તમારા અને તમારા પરિવારના ભવિષ્યને સોનેરી અક્ષરે લખવાની એક ઐતિહાસિક તક છે. હવે ફોર્મ ભરાવવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે. છેલ્લી તારીખની રાહ જોયા વિના, આજે જ યોગ્ય ડોક્યુમેન્ટ્સ સાથે ઓજસ (OJAS) પોર્ટલ પર તમારું ફોર્મ સબમિટ કરી દો.
યાદ રાખો કે સફળતા કોઈ શોર્ટકટથી નથી મળતી, તે દિવસ-રાતના કઠોર પરિશ્રમ અને યોગ્ય માર્ગદર્શન માંગી લે છે. આજે તમારા દ્વારા વહેવડાવેલો પરસેવો આવતીકાલે તમને ગુજરાત સરકારની ગાડી અને સાહેબ/મેડમનું સન્માન અપાવશે. તમારી તૈયારીઓને આખરી ઓપ આપો અને ‘અબ કી બાર, GPSC પાર’ ના નારા સાથે મેદાનમાં ઉતરી પડો.