31 ડિસેમ્બર એટલે કે વર્ષનો છેલ્લો દિવસ, જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ નવા વર્ષના સ્વાગત માટે થનગની રહ્યું હોય છે. ગુજરાતમાં પણ આ દિવસે લોકો પાર્ટીઓ, સંગીત અને આતશબાજી સાથે ઉત્સાહ મનાવતા હોય છે. જોકે, આ ઉત્સાહમાં કોઈ વિઘ્ન ન આવે અને રાજ્યની શાંતિ-સલામતી જળવાઈ રહે તે માટે ગુજરાત પોલીસ દ્વારા ‘મેગા એક્શન પ્લાન’ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
આ વર્ષે પોલીસ માત્ર લાકડીના જોરે નહીં, પરંતુ આધુનિક ટેકનોલોજી અને ડેટા એનાલિટિક્સના માધ્યમથી અસામાજિક તત્વો પર લગામ લગાવશે.
1. હાઈ-ટેક સર્વેલન્સ: પોલીસની ‘ત્રીજી આંખ’
રાજ્યના મુખ્ય શહેરો—અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા અને રાજકોટ—માં પોલીસ કમિશનરોએ અત્યાધુનિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવી છે.
- ડ્રોન દ્વારા આકાશમાંથી નજર: ભીડભાડવાળા વિસ્તારો, ખાસ કરીને એસ.જી. હાઈવે (અમદાવાદ), ડુમસ રોડ (સુરત) અને અન્ય લોકપ્રિય સ્થળો પર નાઈટ વિઝન કેમેરા ધરાવતા ડ્રોનથી મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે. ફાર્મ હાઉસ પર થતી ખાનગી પાર્ટીઓ પણ ડ્રોન સર્વેલન્સ હેઠળ રહેશે.
- સીસીટીવી કંટ્રોલ રૂમ: રાજ્યના ‘વિશ્વાસ’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ કાર્યરત લાખો સીસીટીવી કેમેરાનું લાઈવ મોનિટરિંગ કરવામાં આવશે. એઆઈ (Artificial Intelligence) સોફ્ટવેરની મદદથી શંકાસ્પદ હિલચાલને તુરંત ટ્રેક કરવામાં આવશે.
- બોડી વોર્ન કેમેરા: ફિલ્ડ પર તૈનાત પોલીસ જવાનોના યુનિફોર્મ પર કેમેરા હશે. આનાથી પોલીસ અને જનતા વચ્ચેના સંવાદનું પારદર્શક રેકોર્ડિંગ થશે, જે પાછળથી પુરાવા તરીકે પણ ઉપયોગી બનશે.
2. દારૂબંધીનું ચુસ્ત પાલન અને ‘ડ્રિંક એન્ડ ડ્રાઈવ’
ગુજરાત એક નશાબંધી ધરાવતું રાજ્ય હોવાથી, 31મીની રાત્રે દારૂની હેરાફેરી અને સેવન રોકવું એ પોલીસ માટે સૌથી મોટો પડકાર હોય છે.
બોર્ડર પર કડક જાપ્તો
રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર અને દીવ-દમણ જેવી પડોશી રાજ્યોની સરહદો પર ‘સીલ’ જેવી સુરક્ષા ગોઠવવામાં આવી છે. દરેક ચેકપોસ્ટ પર વાહનોનું સઘન ચેકિંગ થઈ રહ્યું છે. સ્નિફર ડોગ્સની મદદથી વાહનોના ગુપ્ત ખાનામાં છુપાવેલો દારૂ શોધી કાઢવામાં આવશે.
બ્રેથ એનાલાઈઝર અને સ્થળ પર બ્લડ ટેસ્ટ
- પોલીસ પાસે અત્યાધુનિક ડિજિટલ બ્રેથ એનાલાઈઝર હશે.
- જો કોઈ વ્યક્તિ દારૂ પીધેલી હાલતમાં પકડાશે, તો તેને તુરંત પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવશે.
- ઘણા સ્થળો પર મોબાઈલ લેબોરેટરી વાન હશે, જે સ્થળ પર જ બ્લડ ટેસ્ટ કરીને રિપોર્ટ જનરેટ કરશે, જેથી કાયદેસરની કાર્યવાહીમાં ઝડપ આવે.
3. ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ અને સલામતી
માર્ગ અકસ્માતો નિવારવા માટે ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા ખાસ વ્યૂહરચના બનાવવામાં આવી છે.
- ઝીરો ટોલરન્સ ઓન સ્પીડ: સ્પીડ ગનની મદદથી ઓવરસ્પીડ વાહન ચલાવનારાઓ સામે દંડનીય કાર્યવાહી થશે.
- રોડ બ્લોકિંગ અને ચેકિંગ: રાત્રે 8 વાગ્યા પછી મુખ્ય માર્ગો પર ‘પોઈન્ટ’ મૂકવામાં આવશે. બાઈક પર સ્ટંટ કરનારા તત્વો સામે કડક પગલાં લેવાશે.
- પાર્કિંગ વ્યવસ્થા: પબ્લિક પ્લેસ અને મોલ્સની બહાર ટ્રાફિક જામ ન થાય તે માટે વધારાના ટ્રાફિક જવાનો અને ક્રેઈન તૈનાત રહેશે.
4. મહિલા સુરક્ષા: ‘શી-ટીમ’ એક્શન મોડમાં
મહિલાઓની સુરક્ષા એ પોલીસની પ્રાથમિકતા છે. 31મીની રાત્રે મહિલાઓ નિર્ભય બનીને ફરી શકે તે માટે:
- સાદા ડ્રેસમાં મહિલા પોલીસ: ભીડમાં સાદા કપડામાં મહિલા પોલીસ કર્મીઓ તૈનાત રહેશે, જે છેડતી કરનારા તત્વો પર નજર રાખશે.
- સેફ્ટી એપ્સ અને હેલ્પલાઈન: ‘181 અભયમ’ અને ‘100/112’ હેલ્પલાઈન પર આવતા કોલને તાત્કાલિક પ્રતિસાદ આપવા માટે ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમ (QRT) સજ્જ છે.
5. પાર્ટી આયોજકો માટે ગાઈડલાઈન્સ
જે ક્લબ કે હોટલોમાં સંગીતના કાર્યક્રમો છે, તેમણે નીચેના નિયમોનું પાલન કરવાનું રહેશે:
- સમય મર્યાદા: રાત્રે 12 વાગ્યા પછી મોટા અવાજે મ્યુઝિક વગાડવા પર પ્રતિબંધ રહેશે (સુપ્રીમ કોર્ટની ગાઈડલાઈન મુજબ).
- સીસીટીવી ફરજિયાત: આયોજનના સ્થળે દરેક ખૂણે સીસીટીવી કેમેરા હોવા જોઈએ અને તેનું રેકોર્ડિંગ પોલીસને માંગવા પર આપવું પડશે.
- પ્રવેશ વ્યવસ્થા: શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓને પ્રવેશ ન આપવા અને દરેક મહેમાનનું આઈડી પ્રૂફ ચેક કરવા સૂચના અપાઈ છે.
નાગરિકોને અપીલ
ગુજરાત પોલીસ દ્વારા જનતાને અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે કે:
- નવા વર્ષની ઉજવણીમાં કાયદાનું પાલન કરો.
- જો તમે નશો કર્યો હોય, તો વાહન ચલાવવાને બદલે કેબ અથવા ડ્રાઈવરની સેવા લો.
- કોઈપણ શંકાસ્પદ બેગ કે વ્યક્તિ દેખાય તો તુરંત પોલીસને જાણ કરો.
6. એન્ટી-નાર્કોટિક્સ ડ્રાઈવ: ડ્રગ્સ વિરુદ્ધ સ્પેશિયલ સ્ક્વોડ
છેલ્લા કેટલાક સમયથી રાજ્યમાં સિન્થેટિક ડ્રગ્સ (MD, કોકેઈન) વિરુદ્ધ ઝુંબેશ ચાલી રહી છે. 31મીએ દારૂની સાથે ડ્રગ્સની પાર્ટીઓ ન થાય તે માટે પોલીસે વ્યૂહરચના બદલી છે:
- પાર્ટીઓમાં ગુપ્તચર બાતમીદારો: ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને SOG (Special Operations Group) ના જવાનો સાદા ડ્રેસમાં હાઈ-પ્રોફાઈલ પાર્ટીઓમાં મહેમાન બનીને જશે.
- કેમિકલ ટેસ્ટ કિટ: શંકાસ્પદ પાવડર કે ગોળીઓ મળી આવે તો સ્થળ પર જ તપાસ કરવા માટે પોલીસ પાસે પોર્ટેબલ કેમિકલ ટેસ્ટિંગ કિટ હશે.
7. સોશિયલ મીડિયા મોનિટરિંગ: ‘ડિજિટલ પેટ્રોલિંગ’
આજકાલ પાર્ટીઓના લોકેશન અને વિગતો સોશિયલ મીડિયા દ્વારા શેર થાય છે, જેની પર સાયબર ક્રાઈમની ટીમ નજર રાખી રહી છે:
- શંકાસ્પદ હેશટેગ્સ: #NewYearParty, #FarmHouseStay જેવી પોસ્ટ્સ પર વોચ રાખવામાં આવશે.
- ફેક ન્યૂઝ રોકવા: ઉજવણી દરમિયાન કોઈ અફવા ન ફેલાય તે માટે સોશિયલ મીડિયા પર પોલીસની ટેકનિકલ ટીમ 24 કલાક કાર્યરત રહેશે.
8. હોસ્પિટલ અને ઇમરજન્સી મેડિકલ બેકઅપ
કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટના કે અકસ્માતને પહોંચી વળવા માટે પોલીસ અને આરોગ્ય વિભાગ વચ્ચે સંકલન સાધવામાં આવ્યું છે:
- ગ્રીન કોરિડોર: અકસ્માત જેવી સ્થિતિમાં ઈજાગ્રસ્તોને હોસ્પિટલ પહોંચાડવા માટે જરૂર પડે તો ‘ગ્રીન કોરિડોર’ બનાવવાની તૈયારી રખાઈ છે.
- 108 એમ્બ્યુલન્સ તૈનાત: ભીડભાડવાળા વિસ્તારો અને અકસ્માત પ્રભાવી ઝોન (Accident Prone Zones) માં 108 એમ્બ્યુલન્સ પહેલેથી જ તૈનાત રહેશે.
9. સાયલન્ટ ઝોન અને ડેસિબલ કંટ્રોલ
શહેરમાં હોસ્પિટલો અને વૃદ્ધાશ્રમોની આસપાસ શાંતિ જળવાઈ રહે તે માટે પોલીસ કડક છે:
- સાઉન્ડ લેવલ મીટર: વધુ પડતા ઘોંઘાટથી ધ્વનિ પ્રદૂષણ ફેલાવતા ડીજે (DJ) ના સાધનો પોલીસ જપ્ત કરી શકે છે.
- ફટાકડા પર નિયંત્રણ: આતશબાજી માટે પણ નિશ્ચિત સમય મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.
10. પ્રવાસન સ્થળો પર વિશેષ બંદોબસ્ત
માત્ર શહેરો જ નહીં, પણ સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી, સોમનાથ, દ્વારકા અને સાપુતારા જેવા પ્રવાસન સ્થળો પર પ્રવાસીઓનો ઘસારો રહે છે:
- સીસીટીવી લેસ પેટ્રોલિંગ વાન: આ પ્રવાસન સ્થળો પર મોબાઈલ કમાન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર ઉભા કરવામાં આવ્યા છે.
- સ્થાનિક હોમગાર્ડ્સનો સહયોગ: પોલીસની મદદ માટે મોટી સંખ્યામાં હોમગાર્ડ્સ અને જીઆરડી (GRD) જવાનોને કામે લગાડાયા છે.
લેખમાં ઉમેરવા લાયક મહત્વની કલમો અને કાયદા:
- પ્રોહિબિશન એક્ટ: ગુજરાતમાં દારૂબંધીના કાયદા હેઠળ કડક સજાની જોગવાઈ.
- મોટર વ્હીકલ એક્ટ (કલમ 185): ડ્રિંક એન્ડ ડ્રાઈવ માટે રૂ. 10,000 સુધીનો દંડ અથવા જેલની સજા.
- જાહેરનામાનો ભંગ: કલમ 188 હેઠળ પોલીસ આદેશ ન માનનાર સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે.
નિષ્કર્ષ
ગુજરાત પોલીસનો આ લોખંડી બંદોબસ્ત એ વાતની સાક્ષી છે કે રાજ્ય સરકાર જનતાની સુરક્ષા અને શાંતિ માટે કટિબદ્ધ છે. ‘સેફ ગુજરાત, હેપ્પી ગુજરાત’ ના મંત્ર સાથે પોલીસ જવાનો કડકડતી ઠંડીમાં પણ રસ્તા પર ખડેપગે રહીને આપણી સુરક્ષા
મગન લુહાર CTC News ના ફાઉન્ડર અને ઓનર છે. પત્રકારત્વ ઉપરાંત તેઓ એક જાણીતા અભિનેતા (Actor) પણ છે. કલા અને મીડિયા ક્ષેત્રે બહોળો અનુભવ ધરાવતા મગનભાઈએ સામાજિક જવાબદારીની ભાવના સાથે આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની સ્થાપના કરી છે. તેઓ ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિકાસ અને સામાજિક મુદ્દાઓને પોતાની આગવી શૈલીમાં વાચા આપવા માટે જાણીતા છે.