કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરી દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે સુરત-ભરૂચ હાઈવે પર આવેલું ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા હવે સંપૂર્ણપણે બેરિયર મુક્ત બની ગયું છે. Choryasi Toll Plaza Barrierless એ દેશની પ્રથમ એવી સિસ્ટમ છે જે મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. આ ટેકનોલોજી હેઠળ હાઈવે પર કોઈ ફિઝિકલ ટોલ બૂથ કે બૂમ બેરિયર (Boom Barrier) રાખવામાં આવ્યા નથી. વાહન ચાલકો કોઈપણ અડચણ વગર ૮૦ થી ૮૫ કિમી/કલાકની ઝડપે અહીંથી પસાર થઈ શકે છે અને તેમનો ટોલ આપોઆપ કપાઈ જશે.
આજના આ આર્ટિકલમાં આપણે વિગતવાર જાણીશું કે Choryasi Toll Plaza Barrierless સિસ્ટમ કઈ રીતે કામ કરે છે, જો ફાસ્ટેગ (FASTag) ન હોય તો શું પ્રોસેસ થશે અને નિયમ તોડનારાઓ સામે શું કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
૧. આ નવી સિસ્ટમ શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા પર હવે જૂના ટોલ બૂથ હટાવી દેવાયા છે અને તેના સ્થાને હાઈવે પર મોટા ઓવરહેડ ગેન્ટ્રી (Overhead Gantry) એટલે કે મેટલ સ્ટ્રક્ચર લગાવવામાં આવ્યા છે. આ ગેન્ટ્રી પર અત્યાધુનિક સેન્સર્સ, હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા અને લાઈડાર (LiDAR) ટેકનોલોજી ફીટ કરવામાં આવી છે.
- FASTag સ્કેનિંગ: જ્યારે પણ કોઈ વાહન આ ગેન્ટ્રીની નીચેથી પસાર થાય છે, ત્યારે ત્યાં લગાવેલા હાઈ-પાવર સ્કેનર્સ વાહનના કાચ પર રહેલા ફાસ્ટેગને ક્ષણભરમાં જ સ્કેન કરી લે છે.
- ANPR કેમેરા: જો કોઈ કારણસર ફાસ્ટેગ રીડ ન થાય, તો ત્યાં લગાવેલા ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન (ANPR) કેમેરા વાહનની નંબર પ્લેટને સ્કેન કરે છે અને વાહન ડેટાબેઝમાંથી માહિતી મેળવીને તે વાહનના લિંક થયેલા ફાસ્ટેગ વોલેટમાંથી પૈસા કાપી લે છે.
૨. સામાન્ય જનતા અને પર્યાવરણને થતા અદ્ભુત ફાયદા
Choryasi Toll Plaza Barrierless શરૂ થવાને કારણે વાહન ચાલકોને અનેક ફાયદાઓ થશે:
- સમયની બચત: પહેલા ટોલ પ્લાઝા પર વાહન રોકવામાં અને બેરિયર ખુલવામાં ઓછામાં ઓછી ૨૦ સેકન્ડનો સમય લાગતો હતો, જેના કારણે પીક અવર્સમાં ટ્રાફિક જામ થતો હતો. હવે કોઈપણ વાહને થોભવાની જરૂર નથી.
- ઇંધણની બચત: વાહનો ઉભા ન રહેવાને કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો મોટો બગાડ અટકશે. NHAI ના અંદાજ મુજબ આનાથી દેશભરમાં હજારો કરોડ રૂપિયાના ઇંધણની બચત થશે.
- પ્રદૂષણમાં ઘટાડો: ટ્રાફિક જામ ઓછો થતા વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો અને ઉત્સર્જન (Emissions) ઘટશે, જે પર્યાવરણ માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
૩. જો ફાસ્ટેગમાં બેલેન્સ ન હોય તો શું કાર્યવાહી થશે? (Rules & Penalties)
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે બેરિયર ન હોવાથી લોકો ટોલ ટેક્સ ચૂકવ્યા વગર પણ નીકળી શકે છે. પરંતુ, Choryasi Toll Plaza Barrierless માટે સરકારે કડક નિયમો બનાવ્યા છે: ૧. ૭૨ કલાકની નોટિસ: જો કોઈ વાહનનું ફાસ્ટેગ સ્કેન ન થાય અથવા પૂરતું બેલેન્સ ન હોય, તો તેને ઇ-નોટિસ (E-Notice) મોકલવામાં આવશે. ૨. ૭૨ કલાકમાં ચુકવણી: વાહન માલિકે ૭૨ કલાકની અંદર ઓનલાઇન માધ્યમથી ટોલની ચુકવણી કરવાની રહેશે. ૩. પેનલ્ટી: જો નિયત સમયમાં પૈસા નહીં ભરાય તો દંડની રકમ બમણી કરવામાં આવશે. ૪. NOC અટકાવવી: જે વાહનો ટોલની ચુકવણી નહીં કરે તેમને રજીસ્ટ્રેશન રિન્યુઅલ, ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ કે વાહન ટ્રાન્સફર વખતે આરટીઓ (RTO) તરફથી કોઈ વાંધા પ્રમાણપત્ર (NOC) આપવામાં આવશે નહીં.
૪. ભારતભરમાં ભવિષ્યનું આયોજન (Nationwide Rollout)
સુરત નજીક આવેલું ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા આ પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ (Pilot Project) છે. આ સફળતા બાદ NHAI ની યોજના ૨૦૨૬ ના અંત સુધીમાં દેશના ૧૦૫૦ થી વધુ ટોલ પ્લાઝાને એઆઈ (AI) આધારિત મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો સિસ્ટમમાં બદલવાની છે. હાલમાં દિલ્હીના મુંડકા ટોલ પ્લાઝા ખાતે પણ તેનું પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં જ તે પણ શરૂ થઈ જશે. ૨૦૨૯ સુધીમાં દેશના તમામ ૪ કે તેથી વધુ લેન ધરાવતા હાઈવે પર આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાનું લક્ષ્ય છે.
ગુજરાતના સ્થાપના દિવસે શરૂ થયેલું Choryasi Toll Plaza Barrierless એ ભારતના ડિજિટલ અને સ્માર્ટ હાઈવે તરફનું એક મહત્વનું કદમ છે. આ આધુનિક ટેકનોલોજીથી માત્ર મુસાફરી ઝડપી જ નહીં બને પણ પારદર્શિતા પણ વધશે. સુરત-ભરૂચ હાઈવે પરથી પસાર થતા લાખો મુસાફરો માટે આ એક મોટી ભેટ સમાન છે. ભારત હવે ખરા અર્થમાં ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડના હાઈવે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
Choryasi Toll Plaza Barrierless (FAQs):
શું ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા પર હવે ટોલ ટેક્સ આપવાનો નથી?
ટોલ ટેક્સ તો આપવાનો જ છે, પરંતુ હવે તમારે વાહન રોકવાની જરૂર નથી. તમારા વાહનના ફાસ્ટેગમાંથી રકમ આપોઆપ કપાઈ જશે.
આ સિસ્ટમમાં વાહનની ઝડપ કેટલી હોવી જોઈએ?
Choryasi Toll Plaza Barrierless પર વાહન ચાલકો ૮૦ થી ૮૫ કિમી/કલાકની ઝડપે સામાન્ય રીતે પસાર થઈ શકે છે, સેન્સર્સ એટલી ઝડપથી પણ ફાસ્ટેગ વાંચી શકે છે.
જો ફાસ્ટેગ રીડ ન થાય તો શું કરવું?
તમારે કશું કરવાની જરૂર નથી, ત્યાં લાગેલા ANPR કેમેરા તમારી નંબર પ્લેટ સ્કેન કરશે અને વાહનના લિંક કરેલા એકાઉન્ટમાંથી પૈસા કાપી લેશે.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.