આજે જ્યારે સમગ્ર દેશ મકરસંક્રાંતિ અને પોંગલની ઉજવણી કરી રહ્યો છે, ત્યારે દક્ષિણ ભારતમાં, ખાસ કરીને તમિલનાડુના મદુરાઈમાં, એક અલગ જ પ્રકારનો રોમાંચ છવાયેલો છે. ધૂળની ડમરીઓ ઉડી રહી છે, હજારોની ભીડ ચીચીયારીઓ પાડી રહી છે અને ‘વાડિવાતલ’ (Vadivasal – આખલાઓનું પ્રવેશદ્વાર) ખૂલવાની રાહ જોઈ રહી છે. જી હા, અમે વાત કરી રહ્યા છીએ વિશ્વપ્રખ્યાત જલ્લીકટ્ટુ વિશે.
આ રમતમાં સેંકડો આખલાઓ ભાગ લે છે, પરંતુ કેટલાક આખલાઓ એવા હોય છે જેનું નામ સાંભળીને જ સારા સારા ‘બુલ ટેમર્સ’ (આખલાને કાબૂ કરનારા યોદ્ધાઓ) ના પરસેવા છૂટી જાય છે. આ આખલાઓ માત્ર પ્રાણી નથી, તેઓ તેમના માલિકનું ગૌરવ અને ગામની શાન છે. આજે અમે તમને એવા છ ખતરનાક આખલાની કહાણી જણાવીશું, જેમને અખાડામાં હરાવવા એ લગભગ અશક્ય સમાન છે. આ એવા યોદ્ધાઓ છે જેમને આજ સુધી કોઈ સંપૂર્ણપણે કાબૂ કરી શક્યું નથી.
1. ‘રાવણ’: ગુસ્સાનો જ્વાળામુખી
તમિલનાડુના જલ્લીકટ્ટુ ઈતિહાસમાં ‘રાવણ’ નામનો આખલો એક દંતકથા સમાન છે. તેનું નામ રાવણ એટલા માટે પડ્યું કારણ કે તેનો ગુસ્સો અને શક્તિ અપાર છે.
- ખાસિયત: રાવણની ખાસિયત એ છે કે તે વાડિવાતલમાંથી બહાર નીકળતાની સાથે જ સીધો હુમલો કરે છે. સામાન્ય આખલાઓ ભાગવાનો પ્રયત્ન કરે છે, પણ રાવણ મેદાનમાં ઉભા રહીને યોદ્ધાઓને પડકારે છે.
- ટેકનિક: તે પોતાની જગ્યા પર ગોળ-ગોળ ફરે છે (360 ડિગ્રી સ્પિન), જેના કારણે કોઈ પણ ખેલાડી તેની ખૂંધ (Hump) પકડી શકતો નથી. તેના શિંગડા એટલા તીક્ષ્ણ હોય છે કે તેની નજીક જવું એટલે મોતને આમંત્રણ આપવું. આજ સુધી તેને પકડવા ગયેલા અનેક યોદ્ધાઓ હોસ્પિટલ ભેગા થયા છે.
2. ‘કરીયન’ (બ્લેક બીસ્ટ): અંધકારનો ઓછાયો
જેટલો તેનો રંગ કાળો છે, તેટલો જ તેનો મિજાજ આકરો છે. કરીયન આખલો તેની વીજળી જેવી ગતિ માટે જાણીતો છે.
- ખાસિયત: આ આખલો વાડિવાતલમાંથી બુલેટ ટ્રેનની જેમ નીકળે છે. તેની સ્પીડ એટલી વધારે હોય છે કે ખેલાડીઓ તેને પકડવાનું વિચારે તે પહેલાં તો તે ફિનિશ લાઈન ક્રોસ કરી જાય છે.
- રેકોર્ડ: કરીયન મોટાભાગે ‘અનટચ્ડ’ (અડક્યા વગર) બહાર નીકળી જાય છે. તે ભીડ જોઈને ગભરાતો નથી, પણ ભીડને ચીરીને નીકળી જાય છે. તેને પકડવા માટે માત્ર શક્તિ નહીં, પણ ગતિની જરૂર પડે છે જે બહુ ઓછા લોકો પાસે હોય છે.
3. ‘કોમ્બન’: શિંગડાનો જાદુગર
જલ્લીકટ્ટુમાં આખલાની સૌથી મોટી તાકાત તેના શિંગડા હોય છે, અને ‘કોમ્બન’ આ કળામાં માહિર છે.
- ખાસિયત: કોમ્બન ક્યારેય સીધો દોડતો નથી. તે માથું નીચું રાખીને શિંગડા હલાવતો હલાવતો આગળ વધે છે. તેની આ સ્ટાઈલને કારણે ખેલાડીઓ તેની નજીક જઈ શકતા નથી.
- બુદ્ધિમત્તા: કોમ્બન અત્યંત ચતુર છે. તે જાણે છે કે ખેલાડી કઈ બાજુથી આવશે. જેવો કોઈ ખેલાડી તેની ખૂંધ પકડવા હાથ લંબાવે, તે તરત જ માથું ફેરવીને શિંગડાનો પ્રહાર કરે છે. તેની આ ‘ડિફેન્સિવ એટેક’ સ્ટાઈલ તેને અજેય બનાવે છે.
4. ‘અપ્પુ’: ગામનો લાડકો પણ મેદાનનો રાક્ષસ
ઘણા આખલાઓ દેખાવમાં શાંત લાગે છે, પણ અંદરથી તોફાન હોય છે. અપ્પુ આવો જ એક આખલો છે. તે જ્યારે ગામમાં હોય ત્યારે નાના બાળકો પણ તેની સાથે રમી શકે છે, એટલો શાંત હોય છે. પણ જેવો તે જલ્લીકટ્ટુના મેદાનમાં પગ મૂકે છે, તેનું રૂપ બદલાઈ જાય છે.
- ખાસિયત: અપ્પુ ‘સ્લીપર સેલ’ જેવો છે. તે ખેલાડીને પોતાની નજીક આવવા દે છે અને છેલ્લી ઘડીએ એવો ઝાટકો મારે છે કે ખેલાડી હવામાં ફંગોળાઈ જાય છે. તેની શારીરિક તાકાત (Muscle Power) અદભૂત છે. તેણે અનેક દિગ્ગજ ખેલાડીઓને ધૂળ ચટાડી છે.
5. ‘માયન’: ભ્રામક યોદ્ધા
માયન નામનો અર્થ થાય છે ‘જાદુગર’ અથવા ‘ભ્રામક’. આ આખલો પોતાની ચાલથી લોકોને છેતરે છે.
- ખાસિયત: માયન ક્યારેક ધીમો પડે છે, તો ક્યારેક એકદમ ઝડપી થઈ જાય છે. તે મેદાનમાં ઝિગ-ઝેગ (વાંકોચૂકો) દોડે છે. ખેલાડીઓને એમ લાગે છે કે તે ડાબી બાજુ જશે, પણ તે જમણી બાજુ વળી જાય છે.
- ડર: ખેલાડીઓમાં માયનનો એક અલગ જ ડર છે કારણ કે તેની ચાલ કોઈ સમજી શકતું નથી. તેને કાબૂ કરવા માટે માત્ર તાકાત નહીં, પણ મગજ જોઈએ, અને એમાં તે હંમેશા જીતી જાય છે.
6. ‘પુલીકુલમ લિજેન્ડ’: જેને કોઈ પકડી શક્યું નથી
પુલીકુલમ એ તમિલનાડુની એક પ્રખ્યાત દેશી ગાયની નસ્લ છે, જે જલ્લીકટ્ટુ માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ નસ્લનો એક ચોક્કસ આખલો (જેનું નામ ઘણીવાર બદલાતું રહે છે, પણ તેની ઓળખ કાયમ છે) ઈતિહાસમાં અમર છે.
- ખાસિયત: આ આખલો મેદાનમાં આવીને ઉભો રહી જાય છે અને હજારોની ભીડ સામે પડકાર ફેંકે છે. તે ભાગતો નથી. તે જાણે કહેતો હોય છે, “જેનામાં તાકાત હોય તે આવે.”
- પરિણામ: એક સાથે પાંચ-સાત લોકો તેને પકડવાનો પ્રયત્ન કરે છે, પણ તે બધાને એક ઝાટકે જમીનદોસ્ત કરી નાખે છે. આ આખલાને છેવટે વિજેતા જાહેર કરવો પડે છે કારણ કે નિયત સમયમાં કોઈ તેને પકડી શકતું નથી.
આ આખલાઓ આટલા ખતરનાક કેમ હોય છે?
આ ખતરનાક આખલાની કહાણી પાછળ તેમની ખાસ પરવરીશ અને તાલીમ જવાબદાર છે.
- શાહી ઉછેર: આ આખલાઓને ખેતીના કામમાં જોતરાતા નથી. તેમને રાજાની જેમ રાખવામાં આવે છે.
- ખાસ ખોરાક: તેમને બદામ, કાજુ, ખજૂર, કપાસિયા અને પૌષ્ટિક આહાર આપવામાં આવે છે જેથી તેઓ બળવાન બને.
- સ્વિમિંગ અને ટ્રેનિંગ: તેમને નિયમિત સ્વિમિંગ કરાવવામાં આવે છે જેથી તેમના સ્નાયુઓ મજબૂત થાય અને શ્વાસ લેવાની ક્ષમતા વધે. માટીના ઢગલામાં શીંગડા ભરાવીને પ્રેક્ટિસ કરાવવામાં આવે છે.
ગર્વ અને પરંપરાનું પ્રતીક
જલ્લીકટ્ટુ એ માત્ર પ્રાણી અને માણસ વચ્ચેની લડાઈ નથી, પણ તે એક સન્માનની લડાઈ છે. જ્યારે કોઈ આખલો જીતે છે, ત્યારે આખું ગામ ઉજવણી કરે છે. આ છ ખતરનાક આખલાઓ સાબિત કરે છે કે શક્તિ અને બુદ્ધિમાં પ્રાણીઓ પણ માણસને હંફાવી શકે છે.
આજે પણ જ્યારે આ આખલાઓ વાડિવાતલ પર આવે છે, ત્યારે શ્રેષ્ઠ ખેલાડીઓ પણ એક ડગલું પાછળ હટી જાય છે. આ ડર નથી, પણ આદર છે – એક અજેય યોદ્ધા પ્રત્યેનો આદર.