ખાલિદા ઝિયાનું નિધન: સ્વાસ્થ્યના ગંભીર પ્રશ્નો અને લાંબી બીમારીઓનો સંપૂર્ણ અહેવાલ

બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન અને બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) ના વડા ખાલિદા ઝિયાનું નિધન એ દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણ માટે એક યુગનો અંત છે. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી તેઓ ગંભીર બીમારીઓ સામે લડી રહ્યા હતા. તેમના સ્વાસ્થ્યના પડકારો માત્ર શારીરિક નહોતા, પણ રાજકીય વિવાદો અને જેલવાસ સાથે પણ જોડાયેલા હતા.

અહીં ખાલિદા ઝિયાના સ્વાસ્થ્યના સંઘર્ષ, તેમની બીમારીઓ અને તેમના જીવનના અંતિમ તબક્કાનો વિગતવાર અહેવાલ છે.

બાંગ્લાદેશના પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન ખાલિદા ઝિયાએ 80 વર્ષની વયે અંતિમ શ્વાસ લીધા. છેલ્લા એક દાયકાથી તેમનું સ્વાસ્થ્ય સતત લથડતું રહ્યું હતું. અનેક રિપોર્ટ્સ મુજબ, તેઓ લિવર સિરોસિસ, ડાયાબિટીસ, આર્થરાઈટિસ અને હૃદયની ગંભીર બીમારીઓથી પીડાતા હતા.

1. લિવર સિરોસિસ (Liver Cirrhosis): સૌથી મોટો સ્વાસ્થ્ય પડકાર

ખાલિદા ઝિયાના સ્વાસ્થ્યમાં સૌથી મોટો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે નવેમ્બર 2021 માં તેમને લિવર સિરોસિસ હોવાનું નિદાન થયું.

• ગંભીર સ્થિતિ: લિવર સિરોસિસને કારણે તેમને વારંવાર આંતરિક રક્તસ્ત્રાવ (Internal Bleeding) થતો હતો.
• વિદેશમાં સારવારનો વિવાદ: તેમના પરિવારે અને BNP ના નેતાઓએ તેમને ઉચ્ચ સારવાર માટે જર્મની, યુએસએ કે યુકે મોકલવાની વારંવાર વિનંતી કરી હતી, પરંતુ તત્કાલીન હસીના સરકાર દ્વારા તેમને વિદેશ જવાની મંજૂરી મળી નહોતી, જે એક મોટો રાજકીય વિવાદ બન્યો હતો.

2. આર્થરાઈટિસ (Arthritis) અને ગતિશીલતાની સમસ્યા

ખાલિદા ઝિયા લાંબા સમયથી ગંભીર આર્થરાઈટિસ (સાંધાનો દુખાવો) થી પીડાતા હતા.

• વ્હીલચેરનો ઉપયોગ: આ બીમારીને કારણે તેમને ચાલવામાં અત્યંત તકલીફ થતી હતી અને છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી તેઓ વ્હીલચેર પર નિર્ભર હતા.
• સ્નાયુઓની નબળાઈ: લાંબો સમય જેલમાં રહેવા દરમિયાન તેમની આ સ્થિતિ વધુ વણસી હતી, જેના કારણે તેમના હાથ અને પગના સાંધા જકડાઈ ગયા હતા.

3. હૃદય અને કિડનીની જટિલતાઓ

લિવરની બીમારીની સાથે સાથે તેમના અન્ય અંગો પર પણ અસર થવા લાગી હતી:

• હાર્ટ બ્લોકેજ: જૂન 2022 માં તેમને હાર્ટ એટેક જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી, ત્યારબાદ તેમના હૃદયમાં ‘સ્ટંટ’ (Stent) મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેમની ધમનીઓમાં 95% સુધી બ્લોકેજ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.
• કિડનીની સમસ્યા: સતત દવાઓ અને વધતી ઉંમરને કારણે તેમની કિડનીની કાર્યક્ષમતા પણ ઘટી ગઈ હતી, જેના કારણે શરીરમાં સોજા ચડવા જેવી સમસ્યાઓ રહેતી હતી.

4. ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર

તેઓ વર્ષોથી અનિયંત્રિત ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરથી પીડાતા હતા. આ બે એવી બીમારીઓ હતી જેણે તેમની અન્ય ગંભીર બીમારીઓની સારવારમાં અવરોધ ઉભો કર્યો હતો. ખાસ કરીને જ્યારે તેમને લિવર માટે ઓપરેશનની જરૂર હતી, ત્યારે હાઈ શુગરને કારણે જોખમ વધી જતું હતું.

5. જેલવાસ અને સ્વાસ્થ્ય પર તેની અસર

2018 માં ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં દોષિત ઠર્યા બાદ ખાલિદા ઝિયાએ જેલમાં ઘણો સમય પસાર કર્યો.

• એકાંતવાસની અસર: તેમના સમર્થકોનો આરોપ છે કે જેલમાં યોગ્ય તબીબી સુવિધા ન મળવાને કારણે અને એકાંતવાસને કારણે તેમની માનસિક અને શારીરિક સ્થિતિ વધુ બગડી હતી.
• કોવિડ-19 સંક્રમણ: એપ્રિલ 2021 માં તેઓ કોરોના સંક્રમિત થયા હતા. જોકે તેઓ કોરોનાથી રિકવર થયા, પણ તેના પછી તેમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ફેફસાંમાં ચેપ જેવી પોસ્ટ-કોવિડ જટિલતાઓ લાંબા સમય સુધી રહી.

6. અંતિમ દિવસો અને હોસ્પિટલાઈઝેશન

તેમના જીવનના અંતિમ મહિનાઓ ઢાકાની એવરકેર હોસ્પિટલમાં પસાર થયા.

• વારંવાર ICU માં દાખલ: ઓગસ્ટ 2025 થી તેમનું સ્વાસ્થ્ય અત્યંત નાજુક હતું. તેમને વારંવાર ICU અને સીસીયુ (CCU) માં ખસેડવામાં આવતા હતા.
• મલ્ટિ-ઓર્ગન ફેઈલ્યોર: અંતે, ફેફસાંમાં પાણી ભરાઈ જવા અને મલ્ટિ-ઓર્ગન ફેઈલ્યોરને કારણે ડોક્ટરો તેમને બચાવી શક્યા નહોતા.

7. ખાલિદા ઝિયાનો વારસો અને બાંગ્લાદેશનું રાજકારણ

ખાલિદા ઝિયા માત્ર એક નેતા નહોતા, પણ બાંગ્લાદેશના લોકશાહી આંદોલનનો એક મુખ્ય ચહેરો હતા.

• ત્રણ વખત વડાપ્રધાન: તેઓ 1991-1996, 1996 (ટૂંકા ગાળા માટે) અને 2001-2006 દરમિયાન વડાપ્રધાન રહ્યા હતા.
• શેખ હસીના સાથેની દુશ્મની: બાંગ્લાદેશનું રાજકારણ દાયકાઓ સુધી ‘બેટલ ઓફ બેગમ્સ’ (ખાલિદા ઝિયા વિરુદ્ધ શેખ હસીના) તરીકે જાણીતું રહ્યું.
  

બાંગ્લાદેશમાં અત્યારે જે પ્રકારની રાજકીય સ્થિતિ છે, તે ઇતિહાસમાં ક્યારેય જોવા મળી નથી. શેખ હસીનાના રાજીનામા અને દેશ છોડ્યા બાદ, અને હવે ખાલિદા ઝિયાના નિધન પછી, બાંગ્લાદેશ એક મોટા રાજકીય સંક્રમણકાળ (Political Transition) માંથી પસાર થઈ રહ્યું છે.

1. વચગાળાની સરકાર (Interim Government) અને મોહમ્મદ યુનુસ

હાલમાં બાંગ્લાદેશનું શાસન નોબેલ વિજેતા ડો. મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકાર ચલાવી રહી છે.

• મુખ્ય ધ્યેય: દેશમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરવી અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણીઓ યોજવી.
• પડકાર: વિદ્યાર્થી નેતાઓ અને વિવિધ રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સામંજસ્ય જાળવવું એ આ સરકાર માટે સૌથી મોટો પડકાર છે.

2. BNP (બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી) ની સ્થિતિ

ખાલિદા ઝિયાના નિધન પછી તેમની પાર્ટી BNP અત્યારે શોકમાં છે, પરંતુ રાજકીય રીતે તે સૌથી મજબૂત દાવેદાર તરીકે ઉભરી રહી છે.

• નવું નેતૃત્વ: ખાલિદા ઝિયાના પુત્ર તારિક રહેમાન (જે હાલ લંડનમાં છે) હવે પાર્ટીની સંપૂર્ણ કમાન સંભાળશે.
• ચૂંટણીની માંગ: BNP સતત માંગ કરી રહી છે કે વચગાળાની સરકાર જલ્દીથી ચૂંટણીની તારીખ જાહેર કરે.

3. અવામી લીગ અને શેખ હસીનાનું ભવિષ્ય

શેખ હસીનાના ગયા પછી તેમની પાર્ટી ‘અવામી લીગ’ અત્યારે છિન્ન-ભિન્ન થઈ ગઈ છે.

• નેતાઓની ધરપકડ: પાર્ટીના ઘણા વરિષ્ઠ નેતાઓ કાં તો જેલમાં છે અથવા દેશ છોડીને ભાગી ગયા છે.
• પુનરાગમન મુશ્કેલ: હાલના વાતાવરણમાં અવામી લીગ માટે ફરીથી જનતાનો વિશ્વાસ જીતવો અત્યંત મુશ્કેલ દેખાઈ રહ્યો છે.

4. વિદ્યાર્થી શક્તિનો ઉદય

બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં ‘વિદ્યાર્થી આંદોલન’ એક નવા પક્ષ તરીકે ઉભરી શકે છે.

• જે વિદ્યાર્થીઓએ હસીના સરકાર વિરુદ્ધ મોરચો માંડ્યો હતો, તેઓ હવે સિસ્ટમમાં ધરખમ સુધારા ઈચ્છે છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે જૂની પેઢીના નેતાઓને બદલે નવું અને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત નેતૃત્વ આવે.

5. ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર અસર

ભારત માટે બાંગ્લાદેશની સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ છે:

• સુરક્ષા: સરહદ પર શાંતિ અને આતંકવાદ પર રોક લગાવવી એ ભારતની પ્રાથમિકતા છે.
• હિન્દુ લઘુમતીઓની સુરક્ષા: બાંગ્લાદેશમાં લઘુમતીઓ પર થતા હુમલાઓ ભારત માટે ચિંતાનો વિષય છે, જેના પર ભારત સરકાર સતત નજર રાખી રહી છે.

નિષ્કર્ષ: શું થશે આગળ?

બાંગ્લાદેશ અત્યારે એક એવા રસ્તા પર છે જ્યાંથી તે કાં તો સંપૂર્ણ લોકશાહી તરફ આગળ વધશે અથવા લાંબા સમય સુધી અસ્થિરતાનો સામનો કરશે. આગામી ચૂંટણીઓ અને બંધારણીય સુધારા નક્કી કરશે કે દક્ષિણ એશિયાના આ મહત્વના દેશનું ભવિષ્ય કેવું હશે.

નિષ્કર્ષ

ખાલિદા ઝિયાનું જીવન સંઘર્ષ અને સત્તાના ઉતાર-ચઢાવથી ભરેલું રહ્યું. તેમની બીમારીઓએ તેમને છેલ્લા દિવસોમાં અશક્ત બનાવી દીધા હતા, પરંતુ બાંગ્લાદેશના ઇતિહાસમાં તેમનું નામ હંમેશા એક પ્રભાવશાળી અને મજબૂત મહિલા નેતા તરીકે યાદ રાખવામાં આવશે. તેમના નિધનથી બાંગ્લાદેશમાં એક રાજકીય શૂન્યાવકાશ સર્જાયો છે.