ભારત સરકારના જનજાતિ બાબતોના મંત્રાલય (Ministry of Tribal Affairs) દ્વારા ચલાવવામાં આવતી National Overseas Scholarship (NOS) યોજના અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે આશીર્વાદ સમાન છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ એસટી કેટેગરીના એવા વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક મદદ કરવાનો છે જેઓ વિદેશની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવા માંગે છે પરંતુ આર્થિક તંગીને કારણે જઈ શકતા નથી. આ સ્કોલરશિપમાં માત્ર ટ્યુશન ફી જ નહીં, પણ રહેવા-જમવાનો અને મુસાફરીનો ખર્ચ પણ સરકાર ઉઠાવે છે.
આજના આ આર્ટિકલમાં આપણે વિગતવાર જાણીશું કે આ યોજના હેઠળ કોને લાભ મળે છે, કેટલી રકમની સહાય મળે છે અને આ વર્ષે National Overseas Scholarship for ST Students માટે અરજી કરવાની પ્રક્રિયા શું છે.
National Overseas Scholarship (NOS): યોજનાની મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ
આ યોજના કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સીધી ચલાવવામાં આવે છે અને તેની પસંદગી પ્રક્રિયા અત્યંત કડક અને મેરિટ આધારિત હોય છે.
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| યોજનાનું નામ | નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ (NOS) |
| મંત્રાલય | જનજાતિ બાબતોનું મંત્રાલય, ભારત સરકાર |
| લાભાર્થી | અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના વિદ્યાર્થીઓ |
| અભ્યાસક્રમ | માસ્ટર્સ, પીએચ.ડી. અને પોસ્ટ-ડોક્ટરલ સંશોધન |
| કુલ બેઠકો | દર વર્ષે ૨૦ બેઠકો (૧૭ ST અને ૩ PVTG માટે) |
| સત્તાવાર વેબસાઇટ | overseas.tribal.gov.in |
સ્કોલરશિપ હેઠળ મળતા ફાયદા અને રકમ
National Overseas Scholarship for ST Students હેઠળ વિદ્યાર્થીને નીચે મુજબની આર્થિક સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે:
૧. ટ્યુશન ફી: વિદેશી યુનિવર્સિટીની વાસ્તવિક ટ્યુશન ફી સરકાર દ્વારા સીધી ચૂકવવામાં આવે છે. ૨. મેન્ટેનન્સ એલાઉન્સ: યુએસએ (USA) માં વાર્ષિક અંદાજે USD 15,400 અને યુકે (UK) માં GBP 9,900 આપવામાં આવે છે. ૩. મુસાફરી ખર્ચ: ભારતથી વિદેશ જવા અને અભ્યાસ પૂર્ણ કરીને પાછા આવવાની પ્લેન ટિકિટનો ખર્ચ. ૪. આકસ્મિક ખર્ચ: પુસ્તકો, સ્ટેશનરી અને અન્ય જરૂરી સાધનો માટે વાર્ષિક USD 1,532 સુધીની સહાય. ૫. મેડિકલ ઇન્સ્યોરન્સ: વિદેશમાં સ્વાસ્થ્ય વીમાનો પ્રીમિયમ ખર્ચ પણ સરકાર ભોગવે છે.
પાત્રતાના ધોરણો (Eligibility Criteria)
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે ઉમેદવારે નીચે મુજબની શરતો પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે:
- કેટેગરી: અરજદાર ભારતીય નાગરિક અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) કેટેગરીનો હોવો જોઈએ.
- શૈક્ષણિક લાયકાત: છેલ્લા ક્વોલિફાઈંગ એક્ઝામમાં (માસ્ટર્સ માટે બેચલર અને પીએચડી માટે માસ્ટર્સ) ઓછામાં ઓછા ૫૫% માર્ક્સ હોવા જોઈએ. જો તમે QS વર્લ્ડ રેન્કિંગમાં ટોચની ૧૦૦૦ યુનિવર્સિટીમાં એડમિશન મેળવ્યું હોય, તો માર્ક્સની શરતમાં છૂટછાટ મળી શકે છે.
- કૌટુંબિક આવક: પરિવારની વાર્ષિક આવક ₹૬,૦૦,૦૦૦ (૬ લાખ) થી વધુ ન હોવી જોઈએ.
- મર્યાદા: એક પરિવારમાંથી માત્ર એક જ બાળક આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે.
વય મર્યાદા (Age Limit)
અરજી કરતી વખતે ઉમેદવારની ઉંમર પસંદગી વર્ષના ૧લી જુલાઈના રોજ નીચે મુજબ હોવી જોઈએ:
- માસ્ટર્સ માટે: ૩૨ વર્ષથી વધુ નહીં.
- પીએચ.ડી. માટે: ૩૫ વર્ષથી વધુ નહીં.
- પોસ્ટ-ડોક્ટરલ સંશોધન માટે: ૩૮ વર્ષથી વધુ નહીં.
કયા વિષયો માટે સ્કોલરશિપ મળે છે?
National Overseas Scholarship for ST Students અંતર્ગત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં અભ્યાસ માટે સહાય મળે છે:
- એન્જિનિયરિંગ અને મેનેજમેન્ટ
- પ્યોર સાયન્સ અને એપ્લાઇડ સાયન્સ
- એગ્રીકલ્ચર અને મેડિસિન
- હ્યુમેનિટીઝ અને સોશિયલ સાયન્સ
- ફાઈન આર્ટસ અને લો
નોંધ: આ યોજના માત્ર એવી યુનિવર્સિટીઓ માટે જ છે જે QS વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગમાં ટોચની ૧૦૦૦ માં સ્થાન ધરાવે છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો (Documents Required)
૧. જાતિનો દાખલો (ST Certificate). ૨. આવકનું પ્રમાણપત્ર (Income Certificate). ૩. ધોરણ ૧૦ થી લઈને છેલ્લી પદવી સુધીની માર્કશીટ્સ. ૪. વિદેશી યુનિવર્સિટીનો એડમિશન લેટર (જો હોય તો). ૫. પાસપોર્ટ સાઈઝનો ફોટો અને ડિજિટલ સહી. ૬. આધાર કાર્ડ અને પાન કાર્ડ.
પસંદગી પ્રક્રિયા અને અરજી કરવાની રીત
પસંદગી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે. સૌથી પહેલા ઉમેદવારોના ડોક્યુમેન્ટ્સનું વેરિફિકેશન થાય છે અને ત્યારબાદ એક એક્સપર્ટ કમિટી દ્વારા મેરિટ લિસ્ટ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
૧. મંત્રાલયના સત્તાવાર પોર્ટલ overseas.tribal.gov.in પર જાઓ. ૨. નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો અને યુઝર આઈડી મેળવો. ૩. National Overseas Scholarship for ST Students ના ફોર્મમાં તમારી વ્યક્તિગત અને શૈક્ષણિક વિગતો ભરો. ૪. તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો પીડીએફ (PDF) ફોર્મેટમાં અપલોડ કરો. ૫. ફોર્મ સબમિટ કરો અને કન્ફર્મેશન પેજની પ્રિન્ટ આઉટ લો.
અનુસૂચિત જનજાતિના વિદ્યાર્થીઓ માટે ભારત સરકારની આ એક એવી યોજના છે જે તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક્સપોઝર અપાવી શકે છે. જો તમે પણ વિદેશમાં જઈને દેશ અને સમાજનું નામ રોશન કરવા માંગો છો, તો National Overseas Scholarship for ST Students તમારા માટે એક શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે. સમયસર અરજી કરો અને તમારા સપનાઓને પાંખો આપો.
National Overseas Scholarship for ST Students (FAQs):
શું આ સ્કોલરશિપ માટે કોઈ ઇન્ટરવ્યુ લેવામાં આવે છે?
હા, સામાન્ય રીતે એક એક્સપર્ટ કમિટી દ્વારા વિદ્યાર્થીઓની પાત્રતા અને શૈક્ષણિક ક્ષમતા ચકાસવા માટે ઇન્ટરવ્યુ લેવામાં આવી શકે છે.
શું સ્કોલરશિપની રકમ સીધી વિદ્યાર્થીના ખાતામાં જમા થાય છે?
મોટાભાગે ટ્યુશન ફી સીધી યુનિવર્સિટીને મોકલવામાં આવે છે, જ્યારે મેન્ટેનન્સ અને અન્ય એલાઉન્સ વિદેશ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસ (Embassy) દ્વારા વિદ્યાર્થીને આપવામાં આવે છે.
શું ગ્રેજ્યુએશન (Bachelor’s) માટે આ સ્કોલરશિપ મળી શકે?
ના, National Overseas Scholarship for ST Students માત્ર પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન (Masters), પીએચ.ડી. અને પોસ્ટ-ડોક્ટરલ સંશોધન માટે જ છે.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.