બિહારની રાજનીતિ (Bihar Politics) હંમેશાથી અણધાર્યા વળાંકો, ચમત્કારો અને આશ્ચર્યજનક નિર્ણયો માટે જાણીતી રહી છે. માર્ચ 2026 નો મહિનો બિહાર અને દેશના રાજકીય ઈતિહાસમાં એક એવો નવો અને ઐતિહાસિક અધ્યાય લખવા જઈ રહ્યો છે, જેની કલ્પના કદાચ કોઈ રાજકીય પંડિતે નહીં કરી હોય. દાયકાઓ સુધી ‘પરિવારવાદ’ (Dynasty Politics) નો સખત વિરોધ કરનાર અને રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) ના અધ્યક્ષ લાલુ પ્રસાદ યાદવના પરિવારવાદ પર આકરા પ્રહારો કરીને સત્તાના શિખરે પહોંચનાર બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર (Nitish Kumar) હવે પોતાના જ પુત્રને રાજકારણના મેદાનમાં ઉતારવા જઈ રહ્યા છે.
નીતિશ કુમારના એકમાત્ર પુત્ર નિશાંત કુમાર (Nishant Kumar) આગામી રવિવારે, એટલે કે 8 માર્ચ 2026 ના રોજ સત્તાવાર રીતે જનતા દળ યુનાઇટેડ (JD-U) માં જોડાવા જઈ રહ્યા છે. આ ઘટના માત્ર એક નેતાના પુત્રના રાજકીય પ્રવેશ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે બિહારના ભવિષ્ય, NDA ગઠબંધન અને 75 વર્ષીય નીતિશ કુમારના રાજકીય વારસા (Legacy) ની દિશા નક્કી કરનારી સૌથી મોટી ઘટના છે.
1. ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ: નીતિશ કુમારનો રાજ્યસભા જવાનો નિર્ણય અને યુગનો અંત
નિશાંત કુમારની રાજકીય એન્ટ્રીના સમય (Timing) ને સમજવા માટે આપણે સૌથી પહેલા નીતિશ કુમારના તાજેતરના નિર્ણયો સમજવા પડશે. માર્ચ 2026 ના પ્રથમ સપ્તાહમાં જ નીતિશ કુમારે એવી જાહેરાત કરીને સૌને ચોંકાવી દીધા હતા કે તેઓ મુખ્યમંત્રી પદ પરથી રાજીનામું આપશે અને રાજ્યસભા (Rajya Sabha) ના સાંસદ તરીકે દિલ્હી જશે. 5 માર્ચ 2026 ના રોજ તેમણે વિધિવત રીતે રાજ્યસભા ચૂંટણી માટે પોતાનું ઉમેદવારી પત્ર પણ નોંધાવી દીધું છે.
‘સુશાસન બાબુ’ ના શાસનનો અંત: નીતિશ કુમાર બિહારના ઈતિહાસમાં સૌથી લાંબો સમય સેવા આપનાર મુખ્યમંત્રી રહ્યા છે. લગભગ બે દાયકા (20 વર્ષ) સુધી તેમણે બિહાર પર રાજ કર્યું છે. રસ્તાઓ બનાવવાથી લઈને, મહિલાઓ માટે દારૂબંધી (Liquor Ban) અને પંચાયતોમાં આરક્ષણ જેવા ઐતિહાસિક નિર્ણયોએ તેમને ‘સુશાસન બાબુ’ (Sushasan Babu) નું બિરુદ અપાવ્યું હતું. પરંતુ હવે 75 વર્ષની ઉંમરે, તેમના સ્વાસ્થ્યને લઈને સતત સવાલો ઉઠી રહ્યા હતા. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી તેમના ભાષણો અને વર્તનમાં જોવા મળતી અસહજતાએ પાર્ટીની અંદર પણ ચિંતા વધારી દીધી હતી.
નીતિશ કુમારના મુખ્યમંત્રી પદેથી હટવા સાથે જ બિહારમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ને ઇતિહાસમાં પહેલીવાર પોતાનો મુખ્યમંત્રી બનાવવાની તક મળી રહી છે. પરંતુ આ બદલાવ JDU માટે એક મોટો ખતરો પણ લઈને આવ્યો છે. નીતિશ કુમાર વગર JDU નું અસ્તિત્વ શું? પાર્ટીને વિખેરાઈ જતી કોણ બચાવશે? આ જ ડર અને રાજકીય મજબૂરીએ નિશાંત કુમાર માટે રાજકારણના દરવાજા ખોલી નાખ્યા છે.
2. નિશાંત કુમાર કોણ છે? (Who is Nishant Kumar? – A Detailed Profile)
જ્યારે તેજસ્વી યાદવ (Tejashwi Yadav), ચિરાગ પાસવાન (Chirag Paswan) અને આદિત્ય ઠાકરે (Aaditya Thackeray) જેવા રાજકીય વારસદારો સતત મીડિયાની નજરમાં રહેતા હોય છે, ત્યારે નિશાંત કુમાર એક એવું નામ છે જેણે હંમેશા પોતાની જાતને લાઈમલાઈટ, સત્તાના ગલિયારાઓ અને રાજકીય ચકાચૌંધથી દૂર રાખી છે.
- પ્રારંભિક જીવન અને પરિવાર: નિશાંત કુમારનો જન્મ 20 જુલાઈ 1975 ના રોજ થયો હતો. તેઓ નીતિશ કુમાર અને તેમના સ્વર્ગસ્થ પત્ની મંજુ સિંહા (Manju Sinha) ના એકમાત્ર સંતાન છે. 2007 માં મંજુ સિંહાનું બીમારીના કારણે નિધન થયું હતું. 50 વર્ષીય નિશાંત કુમાર આજ દિન સુધી અપરિણીત (Bachelor) છે અને પટનામાં જ અત્યંત સાદગીપૂર્ણ જીવન જીવે છે.
- ઉચ્ચ શિક્ષણ (Education): નિશાંત કુમાર શૈક્ષણિક રીતે ખૂબ જ હોશિયાર રહ્યા છે. તેમણે તેમનો પ્રારંભિક અભ્યાસ પટનાની સેન્ટ કેરેન્સ સ્કૂલ (St. Karen’s School) અને ત્યારબાદ મસૂરીની માનવ ભારતી ઇન્ટરનેશનલ સ્કૂલમાંથી પૂર્ણ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે દેશની પ્રતિષ્ઠિત ઇજનેરી સંસ્થા બીઆઇટી મેસરા, રાંચી (BIT Mesra, Ranchi) માંથી સોફ્ટવેર એન્જિનિયરિંગ (Software Engineering) ની ડિગ્રી મેળવી છે.
- સ્વભાવ અને સાદગી: તેમના પિતા ભલે રાજ્યના સર્વોચ્ચ શક્તિશાળી પદ પર બેઠા હોય, પરંતુ નિશાંતે ક્યારેય પોતાના પિતાના નામ કે પદનો દુરુપયોગ કર્યો નથી. તેઓ સ્વભાવે ખૂબ જ શાંત, અંતર્મુખી (Introvert) અને આધ્યાત્મિક (Spiritual) વૃત્તિના માણસ છે. એવું કહેવાય છે કે તેમનો મોટાભાગનો સમય પૂજા-પાઠ, ભક્તિ ગીતો સાંભળવા અને આધ્યાત્મિક પુસ્તકો વાંચવામાં પસાર થાય છે. ભૂતકાળમાં જ્યારે મીડિયાએ તેમને રાજકારણમાં આવવા અંગે સવાલ કર્યો હતો, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, “મને રાજકારણમાં કોઈ જ રસ નથી.”
પરંતુ સમય અને સંજોગો માણસ પાસે એવા કામ કરાવે છે જે તેણે ક્યારેય વિચાર્યા ન હોય. આજે એ જ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર પુત્ર પોતાના પિતાની આખી રાજકીય વિરાસત સંભાળવા જઈ રહ્યો છે.
3. ‘હોળીની ભેટ’: JDU ના કાર્યકરોમાં ભારે ઉત્સાહ અને રવિવારની તૈયારીઓ
શુક્રવાર, 6 માર્ચ 2026 નો દિવસ JDU ના પટના સ્થિત કાર્યાલય (વીરચંદ પટેલ માર્ગ) માટે દિવાળી જેવો બની ગયો હતો. જ્યારથી એ સમાચાર બહાર આવ્યા કે નિશાંત કુમાર 8 માર્ચે વિધિવત રીતે પાર્ટીનું સભ્યપદ સ્વીકારશે, ત્યારથી પાર્ટી કાર્યકર્તાઓએ એકબીજાને ગુલાલ લગાવી, મીઠાઈઓ વહેંચીને ઉજવણી શરૂ કરી દીધી હતી.
JDU ના વરિષ્ઠ નેતાઓના નિવેદનો: આ જાહેરાત પાછળ પાર્ટીના કદ્દાવર નેતાઓની વર્ષોની મહેનત છે.
- શ્રવણ કુમાર (Shrawon Kumar): ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી અને નીતિશ કુમારના અત્યંત નજીકના મનાતા શ્રવણ કુમારે મીડિયાને સંબોધતા કહ્યું, “અમારા નેતા નીતિશ કુમારે હંમેશા બિહારની જનતાની સેવા કરી છે. યુવા વર્ગ અને JDU ના કાર્યકરોની લાંબા સમયથી માંગ હતી કે નિશાંત કુમાર પાર્ટીનું સુકાન સંભાળે. હોળીના પવિત્ર તહેવાર પહેલાં આ સમાચાર અમારા લાખો કાર્યકરો માટે ‘હોળીની ભેટ’ (Holi Gift) સમાન છે. નિશાંતજીને મોટી અને મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સોંપવામાં આવશે.”
- નીરજ કુમાર (Neeraj Kumar): JDU ના પ્રવક્તા અને ఎమ్మెલસી નીરજ કુમારે પુષ્ટિ કરી કે શુક્રવારે મુખ્યમંત્રીના નિવાસસ્થાને (1, અણે માર્ગ) યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, “નિશાંતજી 8 માર્ચે પાર્ટીનું સભ્યપદ લેશે અને ત્યારબાદ તેઓ બિહાર રાજ્યનો સંપૂર્ણ પ્રવાસ (Statewide Tour) કરશે જેથી કરીને તેઓ ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર જનતા અને કાર્યકરો સાથે સીધો સંવાદ સ્થાપિત કરી શકે.”
- અશોક ચૌધરી (Ashok Choudhary): અન્ય એક વરિષ્ઠ મંત્રી અશોક ચૌધરીએ નિશાંત કુમારની સાદગીના વખાણ કરતા કહ્યું, “નિશાંત એક ઉચ્ચ શિક્ષિત એન્જિનિયર છે. તેમની બોડી લેંગ્વેજ, તેમની સાદગી અને તેમની નમ્રતા બિલકુલ નીતિશ કુમારની ફોટોકોપી (Photocopy) છે. આ નિર્ણય નીતિશ કુમારનો પોતાનો નથી, પરંતુ પાર્ટી અને જનતાના દબાણ હેઠળ લેવાયો છે.”
પાર્ટી હેડક્વાર્ટરની બહાર નિશાંત કુમારને આવકારતા મોટા બેનરો અને પોસ્ટરો રાતોરાત લાગી ગયા છે. પોલીસ બંદોબસ્ત પણ સઘન કરી દેવામાં આવ્યો છે. રવિવારે કેન્દ્રીય મંત્રી લલન સિંહ (Lalan Singh) અને રાજ્યસભા સાંસદ સંજય ઝા (Sanjay Jha) ની વિશેષ ઉપસ્થિતિમાં આ ઐતિહાસિક શપથ ગ્રહણ / જોઇનિંગ સમારોહ યોજાશે.
4. 1, અણે માર્ગની તે ‘ઈનસાઈડ સ્ટોરી’: કેવી રીતે લેવાયો આ ઐતિહાસિક નિર્ણય?
આ આખો ઘટનાક્રમ માત્ર એક રાતનું પરિણામ નથી. 5 અને 6 માર્ચના રોજ મુખ્યમંત્રી નિવાસસ્થાન, ‘1, અણે માર્ગ’ ખાતે JDU ના ટોચના નેતાઓની મેરેથોન બેઠકો ચાલી હતી. આ બેઠકોમાં ખુદ નીતિશ કુમાર, રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ (કેન્દ્રીય મંત્રી) રાજીવ રંજન સિંહ ઉર્ફે લલન સિંહ, અને પાર્ટીના કાર્યકારી અધ્યક્ષ સંજય ઝા હાજર હતા.
નેતાઓની ચિંતા અને નીતિશ કુમારનું આશ્વાસન: જ્યારે નીતિશ કુમારે ઔપચારિક રીતે જાહેરાત કરી કે તેઓ રાજ્યસભામાં જઈ રહ્યા છે, ત્યારે કેબિનેટના મંત્રીઓ અને પાર્ટીના ધારાસભ્યો અત્યંત ભાવુક થઈ ગયા હતા. ધારાસભ્યોમાં એક ડર હતો કે નીતિશ કુમારના મુખ્યમંત્રી પદ પરથી હટ્યા બાદ ભાજપ (BJP) બિહારમાં સંપૂર્ણ વર્ચસ્વ જમાવી લેશે અને JDU ના ટુકડા થઈ જશે. ઘણા ધારાસભ્યો રડી પડ્યા હોવાના પણ અહેવાલો છે.
આ સમયે નીતિશ કુમારે તેમને ધીરજ બંધાવતા કહ્યું હતું, “હું ભલે રાજ્યસભામાં જઈ રહ્યો છું, પરંતુ હું તમને છોડીને ક્યાંય જવાનો નથી. હું પટનામાં જ રહીશ અને પાર્ટીના તમામ કામકાજ પર મારી નજર રહેશે. તમે બિહારના વિકાસ માટે કામ ચાલુ રાખો. ગઠબંધનની નવી સરકારને મારો પૂરો સહયોગ રહેશે.”
લલન સિંહ અને સંજય ઝા નું દબાણ: પરંતુ માત્ર આશ્વાસનથી કામ ચાલે તેમ ન હતું. પાર્ટીને એક ‘ફેસ’ (Face) ની જરૂર હતી. આ જ બેઠકમાં લલન સિંહ અને સંજય ઝાએ નીતિશ કુમાર સમક્ષ આગ્રહપૂર્વક રજૂઆત કરી કે જો JDU નું ભવિષ્ય સુરક્ષિત કરવું હોય, અને RJD ના તેજસ્વી યાદવ સામે મજબૂત ટક્કર આપવી હોય, તો નિશાંત કુમારને સક્રિય રાજકારણમાં ઉતારવા જ પડશે.
ખુદ નીતિશ કુમારના બનેવી (Brother-in-law) અનિલ કુમારે પણ તાજેતરમાં એક વીડિયો જાહેર કરીને કહ્યું હતું કે, “જો નિશાંત રાજકારણમાં નહીં આવે, તો JDU ખતમ થઈ જશે. પાર્ટીની અંદર ઘણા ‘રાવણો’ બેઠા છે જે પાર્ટીને બરબાદ કરવા માંગે છે.” આ પારિવારિક અને રાજકીય દબાણ સામે આખરે નીતિશ કુમારે ઝૂકવું પડ્યું અને તેમણે પુત્રને લીલી ઝંડી (Green signal) આપી દીધી.
5. પરિવારવાદની રાજનીતિ (Dynasty Politics) નો સૌથી મોટો વિરોધાભાસ
નિશાંત કુમારની એન્ટ્રી રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય એટલા માટે બની છે કારણ કે આ સીધો સીધો નીતિશ કુમારની અત્યાર સુધીની ઇમેજ પર એક બહુ મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો કરે છે.
નીતિશ કુમાર અને RJD નો સંઘર્ષ: 1990 ના દાયકામાં જ્યારે લાલુ પ્રસાદ યાદવે બિહારના રાજકારણમાં પોતાના પરિવાર (રાબડી દેવી, બાદમાં તેજસ્વી, તેજ પ્રતાપ, મીસા ભારતી) ને સ્થાપિત કરવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે નીતિશ કુમારે સમતા પાર્ટી (Samata Party) બનાવીને તેનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે બિહારની જનતાને એક ‘વિકલ્પ’ આપ્યો હતો—એક એવો વિકલ્પ જેમાં જાતિવાદ અને પરિવારવાદને બદલે ‘વિકાસ અને સુશાસન’ કેન્દ્રમાં હોય.
છેલ્લા 20 વર્ષોમાં દરેક ચૂંટણી રેલીમાં નીતિશ કુમારનો સૌથી મોટો હુમલો RJD ના પરિવારવાદ પર જ રહ્યો છે. તેઓ મંચ પરથી વારંવાર કહેતા, “મારા માટે તો આખું બિહાર મારો પરિવાર છે. મેં મારા પરિવારના કોઈ સભ્યને રાજકારણમાં નથી આણ્યો.”
તો પછી હવે આ યુ-ટર્ન (U-Turn) કેમ? રાજકીય સમીક્ષકોના મતે, પ્રાદેશિક પક્ષો (Regional Parties) ની આ સૌથી મોટી કરુણતા છે. ભારતના મોટાભાગના પ્રાદેશિક પક્ષો કોઈ એક વ્યક્તિની કરિશ્માઈ છબી પર ઊભા હોય છે (જેમ કે શિવસેનામાં બાળાસાહેબ ઠાકરે, લોક જનશક્તિ પાર્ટીમાં રામવિલાસ પાસવાન, સમાજવાદી પાર્ટીમાં મુલાયમ સિંહ યાદવ). જ્યારે તે વ્યક્તિ નિવૃત્ત થાય છે અથવા અસ્વસ્થ થાય છે, ત્યારે પાર્ટીમાં ઉત્તરાધિકાર (Succession) નું યુદ્ધ શરૂ થઈ જાય છે.
નીતિશ કુમાર સમજી ગયા છે કે જો તેઓ કોઈ અન્ય બહારના નેતા (જેમ કે લલન સિંહ કે સંજય ઝા) ને પાર્ટીની કમાન સોંપશે, તો JDU માં જૂથબંધી ચરમસીમાએ પહોંચી જશે અને પાર્ટી તૂટી જશે. પરંતુ જો તેમનો પોતાનો પુત્ર (Bloodline) કમાન સંભાળશે, તો કોઈ પણ નેતા ખુલ્લેઆમ બળવો કરવાની હિંમત નહીં કરે. RJD આજે પણ એટલે જ ટકી રહી છે કારણ કે લાલુ યાદવના કોર વોટરોએ તેજસ્વી યાદવને તેમના રાજકીય વારસદાર તરીકે સ્વીકારી લીધા છે. JDU હવે એ જ મોડલ (Tejashwi Model) ની નકલ કરવા મજબૂર બની છે.
6. નિશાંત કુમારનું ભવિષ્ય: નાયબ મુખ્યમંત્રી કે પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ? (Future Role Predictions)
રવિવારે પાર્ટીમાં જોડાયા બાદ નિશાંત કુમારને કઈ જવાબદારી મળશે? આ મુદ્દે બિહારના પાવર કોરિડોર (Power Corridors) માં અનેક અટકળો વહેતી થઈ છે.
પરિદ્રશ્ય 1: નાયબ મુખ્યમંત્રી (Deputy Chief Minister) તરીકેની તાજપોશી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બિહારમાં જે નવી NDA સરકાર બનવા જઈ રહી છે (જેમાં ભાજપનો મુખ્યમંત્રી હશે), તેમાં નિશાંત કુમારને JDU ના ક્વોટામાંથી નાયબ મુખ્યમંત્રી (Deputy CM) બનાવવામાં આવી શકે છે. આનાથી બે ફાયદા થશે:
- નિશાંત કુમારને સીધો વહીવટી અનુભવ મળશે.
- JDU પાસે સરકારમાં એક મોટો ચહેરો રહેશે, જે ભાજપના મુખ્યમંત્રી પર નજર રાખી શકે અને પાર્ટીના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે.
પરિદ્રશ્ય 2: સંગઠનની કમાન (Party Leadership) કેટલાક નેતાઓ માને છે કે નિશાંતને સીધા સરકારમાં ઉતારવાને બદલે તેમને પહેલા પાર્ટી સંગઠનમાં કોઈ મોટું પદ (જેમ કે રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ કે પ્રદેશ અધ્યક્ષ) આપવામાં આવશે. નિશાંત કુમારે સમગ્ર રાજ્યનો પ્રવાસ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ બિહારના છેવાડાના ગામડાઓમાં જઈને કુર્મી, કોએરી, અને અતિ પછાત વર્ગ (EBC) ના મતદાતાઓ સાથે સીધો સંપર્ક સાધશે, જે નીતિશ કુમારની ‘કોર વોટબેંક’ (Core Vote Bank) રહી છે.
ભાજપ (BJP) ની પ્રતિક્રિયા: આ નવા બદલાવને NDA ના સાથી પક્ષો પણ વધાવી રહ્યા છે. ભાજપના પૂર્વ પ્રદેશ અધ્યક્ષ અને મંત્રી દિલીપ કુમાર જયસ્વાલે કહ્યું હતું, “જો નીતિશજીના પુત્ર રાજકારણમાં આવતા હોય, તો આ બહુ સારી વાત છે. બિહારના રાજકારણને હવે યુવા પેઢીના નેતાઓની જરૂર છે.” સ્વાભાવિક છે કે ભાજપ માટે આ ડીલ બહુ નફાકારક છે, કારણ કે નીતિશ કુમારના મુખ્યમંત્રી પદ છોડવાથી ભાજપને 2025-2026 ના આ સમયગાળામાં બિહારમાં પોતાનું વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવાની સૌથી મોટી ઐતિહાસિક તક મળી ગઈ છે.
7. પડકારોનો પહાડ: નિશાંત કુમારની આગળની સફર આસાન નથી
નિશાંત કુમાર માટે રાજકારણમાં એન્ટ્રી લેવી ભલે લાલ જાજમ (Red Carpet) જેવી લાગતી હોય, પરંતુ તેમની આગળ પડકારોનો એક બહુ મોટો પહાડ ઊભો છે. રાજકારણ કોઈ કોર્પોરેટ સોફ્ટવેર એન્જિનિયરિંગ કંપની નથી, અહીં દરેક ડગલે કાવાદાવા અને પીઠ પાછળ ખંજર ભોંકવાની રાજનીતિ ચાલતી હોય છે.
- અનુભવનો અભાવ (Lack of Experience): નિશાંત કુમાર 50 વર્ષના છે, પણ તેમની પાસે શૂન્ય રાજકીય અનુભવ છે. તેમણે ક્યારેય કોઈ ચૂંટણી લડી નથી, ક્યારેય કોઈ રાજકીય આંદોલન કર્યું નથી, અને ભાષણ આપવાની કળામાં પણ તેઓ કાચા છે.
- તેજસ્વી યાદવ સામેની સીધી ટક્કર (The Ultimate Rivalry): તેમના સૌથી મોટા હરીફ RJD ના નેતા તેજસ્વી યાદવ છે. તેજસ્વી યાદવ અત્યારે બિહારના યુવાઓ માટે એક મોટો આકર્ષક ચહેરો બની ગયા છે. તેમની પાસે ચૂંટણીઓ લડવાનો, સત્તા ચલાવવાનો (ડેપ્યુટી સીએમ તરીકે) અને વિપક્ષમાં બેસીને સરકારને ઘેરવાનો બહોળો અનુભવ છે. 2029 ની લોકસભા ચૂંટણીઓ અને ભવિષ્યની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં નિશાંત કુમારે તેજસ્વી યાદવના આક્રમક પ્રહારોનો સામનો કરવો પડશે.
- પાર્ટીના ‘અસંતુષ્ટો’ ને સાચવવા (Managing Internal Dissent): JDU ની અંદર ઘણા એવા નેતાઓ છે જેઓ 30-40 વર્ષથી જમીન પર લોહી-પરસેવો વહાવી રહ્યા છે. જ્યારે કોઈ નેતાનો પુત્ર સીધો પેરાશૂટથી (Parachute entry) ઉચ્ચ પદ પર બેસાડી દેવામાં આવે, ત્યારે અંદરખાને અસંતોષ ભભૂકવો સ્વાભાવિક છે. નિશાંત કુમારે પોતાની કાબેલિયત સાબિત કરીને આ વરિષ્ઠ નેતાઓ (Old Guards) નો વિશ્વાસ જીતવો પડશે.
- ભાજપનું દબાણ: ભાજપ હવે બિહારમાં મોટા ભાઈ (Big Brother) ની ભૂમિકામાં છે. નીતિશ કુમારની ગેરહાજરીમાં, ભાજપ ચોક્કસપણે JDU ની વોટબેંકમાં ગાબડું પાડવાનો પ્રયાસ કરશે. નિશાંતે ભાજપના આક્રમક નેતૃત્વ સામે પોતાની પાર્ટીની સ્વાયત્તતા (Autonomy) જાળવી રાખવાની કઠિન કસોટીમાંથી પસાર થવું પડશે.
8. વિપક્ષનો હુમલો: કોંગ્રેસ અને RJD ના નિશાના પર JDU
જેમ અપેક્ષા હતી તેમ, નિશાંત કુમારની રાજકીય એન્ટ્રીના સમાચાર આવતાની સાથે જ વિપક્ષોએ નીતિશ કુમાર પર કટાક્ષ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
- રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) નો પલટવાર: અત્યાર સુધી જે RJD લાલુ યાદવના પરિવારવાદના મુદ્દે નીતિશ કુમારના ટોણા સાંભળતી હતી, તેમને હવે બોલવાનો મોકો મળી ગયો છે. RJD ના નેતાઓ સોશિયલ મીડિયા પર લખી રહ્યા છે કે, “આખરે સુશાસન બાબુનો નૈતિક માસ્ક (Moral Mask) ઉતરી ગયો. જેઓ બીજા પર પરિવારવાદનો આરોપ લગાવતા હતા, તેમણે સત્તા બચાવવા માટે પોતાના જ પુત્રને ગાદી પર બેસાડી દીધો. આ લોકશાહી નથી, આ રાજાશાહી (Monarchy) છે.”
- કોંગ્રેસની પ્રતિક્રિયા: કોંગ્રેસના નેતાઓએ પણ નિવેદન આપ્યું છે કે નીતિશ કુમારે સત્તા માટે પોતાની આખી પાર્ટીને ભાજપ સમક્ષ ગિરવે મૂકી દીધી છે અને હવે તેમના પુત્રની એન્ટ્રી માત્ર એક ઔપચારિકતા છે.
એક યુગનો અસ્ત અને બીજા યુગનો ઉદય
8 માર્ચ 2026, રવિવારનો દિવસ બિહારના ઈતિહાસના પન્નાઓમાં એક સીમાચિહ્ન (Milestone) બની રહેશે. એક તરફ, જે વ્યક્તિએ છેલ્લા 20 વર્ષોમાં બિહારના જાતિવાદી, ગુંડારાજ અને પછાત રાજકારણને ઔદ્યોગિક અને માળખાગત વિકાસના પંથે વાળવાનો પ્રયાસ કર્યો (ભલે તેમાં તે આંશિક રીતે જ સફળ રહ્યા હોય), તેવા નીતિશ કુમાર બિહારની સક્રિય રાજનીતિમાંથી વિદાય લઈને રાષ્ટ્રીય રાજકારણ (રાજ્યસભા) તરફ ડગ માંડી રહ્યા છે.
અને બીજી તરફ, બિહારની રાજનીતિનું ભવિષ્ય હવે એક નવી પેઢીના હાથમાં જઈ રહ્યું છે. એક બાજુ RJD ના તેજસ્વી યાદવ, બીજી બાજુ LJP ના ચિરાગ પાસવાન, અને હવે JDU ના નિશાંત કુમાર. બિહારનું રાજકીય મેદાન હવે વારસદારોના મહાસંગ્રામનું કેન્દ્ર બનવા જઈ રહ્યું છે.
નિશાંત કુમાર માટે અત્યારે JDU ની ડૂબતી નૈયાને પાર લગાવવી એ કોઈ ભગીરથ કાર્યથી કમ નથી. તેમની સાદગી અને એન્જિનિયરિંગ બેકગ્રાઉન્ડ તેમને નીતિશ કુમારની છબી તો આપે છે, પરંતુ શું તેઓ બિહારના જટિલ કાસ્ટ-કેલ્ક્યુલેશન (Caste Calculation) અને ક્રૂર રાજકીય દાવપેચમાં ટકી શકશે? શું જનતા તેજસ્વી યાદવની જેમ નિશાંત કુમારને સ્વીકારશે? આ તમામ સવાલોના જવાબો ભવિષ્યના ગર્ભમાં છુપાયેલા છે.
હાલ પૂરતું, બિહાર અને દેશભરના રાજકીય વર્તુળોની નજર રવિવારની તે ક્ષણ પર ટકેલી છે, જ્યારે પટનાના JDU કાર્યાલયમાં ખાદી પહેરીને એક નવો ચહેરો રાજકારણની કાંટાળી કેડી પર પોતાનું પહેલું પગલું મૂકશે. બિહારનું રાજકારણ, જે ક્યારેય શાંત નથી રહેતું, તે હવે વધુ રોમાંચક, આક્રમક અને અણધારી દિશા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.