રસ્તા પર શિસ્તનો શંખનાદ
નમસ્કાર નાગરિકો! આજે તારીખ ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ છે. છેલ્લા દોઢ અઠવાડિયાથી તમે તમારા શહેરના રસ્તાઓ પર પોલીસની સતત દોડધામ અને વાહન ચેકિંગ જોયું હશે. ટ્રાફિક સિગ્નલો પર, મુખ્ય ચાર રસ્તાઓ પર અને શહેરના એન્ટ્રી પોઈન્ટ્સ પર ખાખી વર્દીમાં સજ્જ જવાનોની સક્રિયતાએ ઘણા વાહનચાલકોને પરસેવો વાળ્યો છે. આ કોઈ સામાન્ય રૂટીન ચેકિંગ નહોતું, પરંતુ પોલીસ વિભાગ દ્વારા આયોજિત એક વિશેષ Police Traffic Drive હતી.
આજે સવારે જ્યારે આ ડ્રાઇવના આંકડા સામે આવ્યા, ત્યારે તેણે સૌને ચોંકાવી દીધા છે. માત્ર ૯ દિવસના ટૂંકા ગાળામાં પોલીસે ટ્રાફિક નિયમોનો ભંગ કરનારા બેદરકાર વાહનચાલકો પાસેથી કુલ ₹6.12 Lakh નો જંગી દંડ વસૂલ કર્યો છે. આ આંકડો નાનો નથી. આ રકમ એ સાબિતી છે કે આપણે હજુ પણ માર્ગ સુરક્ષા પ્રત્યે કેટલા ઉદાસીન છીએ. હેલ્મેટ વગર ફરવું, સીટબેલ્ટ ન બાંધવો, લાયસન્સ વગર ગાડી ચલાવવી કે પછી રોંગ સાઈડમાં વાહન હંકારવું – આ બધી આદતો આજે મોંઘી પડી છે.
ભાગ ૧: ૯ દિવસનું મહાઅભિયાન – શું હતું આયોજન? (The Drive Details)
વધતા જતા માર્ગ અકસ્માતો અને ટ્રાફિકની અવ્યવસ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને જિલ્લા પોલીસ વડા અને ટ્રાફિક વિભાગે સંયુક્ત રીતે આ Police Traffic Drive નું આયોજન કર્યું હતું. આ ડ્રાઇવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર દંડ ઉઘરાવવાનો નહોતો, પરંતુ વાહનચાલકોમાં શિસ્ત લાવવાનો હતો.
ડ્રાઇવની વિશેષતાઓ:
- સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ: પોલીસે કોઈ એક ચોક્કસ જગ્યાએ ઉભા રહેવાને બદલે અલગ અલગ સમયે અલગ અલગ પોઈન્ટ્સ પર સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ હાથ ધર્યું હતું. આના કારણે જે લોકો પોલીસને જોઈને રસ્તો બદલી નાખતા હતા, તેઓ પણ પકડાયા હતા.
- નાઈટ પેટ્રોલિંગ: માત્ર દિવસ દરમિયાન જ નહીં, પણ રાત્રે પણ ડ્રંક એન્ડ ડ્રાઈવ (દારૂ પીને વાહન ચલાવવું) અને બ્લેક ફિલ્મ લગાવેલી કારો સામે કડક Traffic Police Action લેવામાં આવ્યું હતું.
- સ્પેશિયલ ફોકસ: આ વખતે પોલીસે ખાસ કરીને સગીરો દ્વારા વાહન ચલાવવાના કિસ્સાઓ અને મોડિફાઈડ સાયલેન્સર (ખાસ કરીને બુલેટમાં ફટાકડા ફોડતા સાયલેન્સર) પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.
આ ૯ દિવસ દરમિયાન શહેરના ટ્રાફિકનું દ્રશ્ય બદલાયેલું જોવા મળ્યું હતું. જે લોકો કાયમ હેલ્મેટ વગર નીકળતા હતા, તેઓ પણ ડરના માર્યા હેલ્મેટ પહેરતા થઈ ગયા હતા.
ભાગ ૨: ₹૬.૧૨ લાખનો દંડ – આંકડા શું કહે છે? (The Statistics)
૯ દિવસમાં ₹૬.૧૨ લાખનો દંડ વસૂલવો એ દર્શાવે છે કે કાયદાનો ભંગ કરનારાઓની સંખ્યા કેટલી મોટી છે. Traffic Fines Gujarat માં નવા મોટર વ્હીકલ એક્ટ મુજબ દંડની રકમ વધી છે, છતાં લોકો સુધરતા નથી.
દંડનું વિશ્લેષણ:
- હેલ્મેટનો ભંગ: કુલ દંડની રકમનો લગભગ ૪૦% હિસ્સો હેલ્મેટ ન પહેરનારા વાહનચાલકો પાસેથી વસૂલવામાં આવ્યો છે. આ સૌથી સામાન્ય ઉલ્લંઘન છે.
- પી.યુ.સી. અને વીમો: ઘણા વાહનચાલકો પાસે વાહનના જરૂરી દસ્તાવેજો જેવા કે પી.યુ.સી. (PUC) અને ઇન્સ્યોરન્સ જ નહોતા. આ માટે પણ મોટો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે.
- રોંગ સાઈડ ડ્રાઈવિંગ: ટ્રાફિક જામ અને અકસ્માતનું મુખ્ય કારણ રોંગ સાઈડ ડ્રાઈવિંગ છે. પોલીસે આ ગુનામાં કોઈ પણ પ્રકારની રહેમરાહે રાખ્યા વગર મેમો ફાડ્યા હતા.
આ રકમ સરકારી તિજોરીમાં જમા થશે અને તેનો ઉપયોગ Public Safety અને ટ્રાફિક જાગૃતિના કાર્યક્રમો માટે કરવામાં આવશે.
ભાગ ૩: સૌથી વધુ જોવા મળેલા ઉલ્લંઘનો (Key Violations)
આ Vehicle Checking Drive દરમિયાન પોલીસે નોંધ્યું કે વાહનચાલકો અમુક ચોક્કસ પ્રકારના નિયમોનો ભંગ વારંવાર કરે છે. ચાલો જોઈએ કે કયા ગુનાઓ સૌથી વધુ પકડાયા.
૧. હેલ્મેટ પ્રત્યે ઉદાસીનતા:
ગુજરાતીઓમાં એક સામાન્ય માનસિકતા છે કે “થોડે જ દૂર જવું છે, હેલ્મેટની શું જરૂર?” આ માનસિકતા જીવલેણ સાબિત થાય છે. આ ડ્રાઇવમાં સેંકડો યુવાનો અને નોકરિયાત વર્ગ હેલ્મેટ વગર પકડાયો હતો.
૨. બ્લેક ફિલ્મ અને ડાર્ક ગ્લાસ:
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ મુજબ કારના કાચ પર બ્લેક ફિલ્મ લગાવવી ગેરકાયદેસર છે. છતાં, ઘણી લક્ઝુરિયસ કારોમાં ડાર્ક ફિલ્મ જોવા મળી હતી. પોલીસે સ્થળ પર જ આવી ફિલ્મો ઉતરાવી હતી અને દંડ પણ વસૂલ્યો હતો.
૩. ફેન્સી નંબર પ્લેટ:
નિયમ મુજબની HSRP (હાઈ સિક્યોરિટી રજીસ્ટ્રેશન પ્લેટ) ને બદલે સ્ટાઈલિશ ફોન્ટમાં લખેલી નંબર પ્લેટો સામે પણ લાલ આંખ કરવામાં આવી હતી. RTO Rules 2026 મુજબ નંબર પ્લેટ સાથે ચેડાં કરવા એ ગુનો છે.
૪. ત્રણ સવારી:
ટુ-વ્હીલર પર ત્રણ કે ચાર લોકો બેસીને જતા પરિવારો અને કોલેજિયનો પણ ઝપટે ચડ્યા હતા. આ એક જોખમી સવારી છે જે આખા પરિવારને મુસીબતમાં મૂકી શકે છે.
ભાગ ૪: ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ – ઈ-મેમોનો ભય (Role of Technology)
૨૦૨૬ માં હવે પોલીસ માત્ર લાકડી લઈને ઉભી નથી રહેતી. આ ડ્રાઇવમાં ટેકનોલોજીનો ભરપૂર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
CCTV અને કંટ્રોલ રૂમ:
શહેરના મુખ્ય જંક્શનો પર લાગેલા હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા દ્વારા E-Memo System સક્રિય હતી. જે લોકો પોલીસને ચકમો આપીને ભાગી ગયા હતા, તેમના ઘરે ફોટા સાથેનો ઈ-મેમો પહોંચી ગયો હતો.
- સ્ટોપ લાઈન ક્રોસ કરવી.
- ચાલુ વાહને મોબાઈલ પર વાત કરવી.
- સિગ્નલ તોડવું. આવા ગુનાઓ કેમેરામાં કેદ થયા હતા. Traffic Fines Gujarat માં હવે ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ઓનલાઇન મેમો સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બની છે.
બોડી વોર્ન કેમેરા:
ટ્રાફિક પોલીસ જવાનોના યુનિફોર્મ પર બોડી વોર્ન કેમેરા લાગેલા હતા. આના કારણે વાહનચાલકો અને પોલીસ વચ્ચે થતી રકઝક અને ગેરવર્તણૂકનું રેકોર્ડિંગ થતું હતું, જે પારદર્શિતા લાવવામાં મદદરૂપ થયું હતું.
ભાગ ૫: સગીર વાહનચાલકો – વાલીઓ માટે લાલ બત્તી
આ ૯ દિવસીય ડ્રાઇવનું સૌથી ચિંતાજનક પાસું એ હતું કે મોટી સંખ્યામાં સગીર વયના (૧૮ વર્ષથી નીચેના) બાળકો વાહન ચલાવતા પકડાયા હતા.
- વાલીઓની જવાબદારી: કાયદા મુજબ, જો કોઈ સગીર વાહન ચલાવતા પકડાય, તો તેના વાલી (માતા-પિતા) સામે ગુનો નોંધાય છે અને ₹૨૫,૦૦૦ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
- શાળા-કોલેજોની બહાર ચેકિંગ: પોલીસે ખાસ કરીને શાળાઓ અને ટ્યુશન ક્લાસીસની બહાર વોચ ગોઠવી હતી. લાયસન્સ વગરના આ ટીનેજર્સ પોતાની અને બીજાની જિંદગી જોખમમાં મૂકે છે.
- આ Vehicle Checking Drive વાલીઓ માટે એક ચેતવણી સમાન છે કે તેઓ પોતાના બાળકોને વ્હીકલ આપતા પહેલા સો વાર વિચાર કરે.
ભાગ ૬: બુલેટના ફટાકડા – ધ્વનિ પ્રદૂષણ સામે કાર્યવાહી
યુવાનોમાં બુલેટ (Royal Enfield) બાઈકનો ક્રેઝ છે, પણ તેમાં કંપની ફિટેડ સાયલેન્સર કાઢીને મોડિફાઈડ સાયલેન્સર નાખવાની ફેશન ચાલી છે. આ સાયલેન્સર કર્ણપ્રિય અવાજને બદલે ધડાકા કરે છે.
- પોલીસે આવા બાઈકર્સને પકડીને માત્ર દંડ જ નથી કર્યો, પણ સ્થળ પર જ આવા સાયલેન્સર કઢાવીને જપ્ત કર્યા છે.
- Traffic Police Action ની આ કામગીરીને સિનિયર સિટીઝન્સ અને શાંતિપ્રિય નાગરિકોએ ખૂબ આવકારી છે. રસ્તા પર ફટાકડા ફોડવા એ કોઈ શાન નથી, પણ ઉપદ્રવ છે.
ભાગ ૭: ટ્રાફિક પોલીસની મુશ્કેલીઓ – કાયદો અને વ્યવહાર
આપણે ઘણીવાર પોલીસને ગાળો આપીએ છીએ, પણ ૪૫ ડિગ્રીની ગરમીમાં કે ધોધમાર વરસાદમાં રસ્તા પર ઉભા રહીને ફરજ બજાવવી સરળ નથી.
- ઘર્ષણ: દંડ ભરતી વખતે ઘણા વાહનચાલકો પોલીસ સાથે ઝઘડો કરે છે, “તમે મને ઓળખતા નથી” નો રોફ જમાવે છે. આ ડ્રાઇવ દરમિયાન પણ પોલીસને અનેક દલીલોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
- સ્ટાફની અછત: શહેરના વિસ્તાર અને વાહનોની સંખ્યાના પ્રમાણમાં ટ્રાફિક પોલીસનું સંખ્યાબળ ઓછું છે. છતાં, તેમણે ૯ દિવસ સુધી રાત-દિવસ એક કરીને આ Police Traffic Drive સફળ બનાવી છે.
ભાગ ૮: માર્ગ સુરક્ષાના નિયમો – જીવનરક્ષક કવચ (Road Safety Rules)
આપણે દંડ ભરવાથી ડરીએ છીએ, પણ અકસ્માતથી કેમ નથી ડરતા? Road Safety Rules એ સરકારની તિજોરી ભરવા માટે નહીં, પણ તમારો જીવ બચાવવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.
- હેલ્મેટ: માથામાં થતી ઈજા અકસ્માત મોતનું સૌથી મોટું કારણ છે. સારી ગુણવત્તાનું ISI માર્ક વાળું હેલ્મેટ તમને ૮૦% સુરક્ષા આપે છે.
- સીટબેલ્ટ: કારમાં એરબેગ ત્યારે જ ખુલે છે જ્યારે તમે સીટબેલ્ટ બાંધ્યો હોય. પાછળ બેઠેલા પેસેન્જરો માટે પણ હવે સીટબેલ્ટ ફરજિયાત છે.
- સ્પીડ લિમિટ: “સ્પીડ થ્રીલ્સ બટ કિલ્સ”. શહેરની અંદર ઓવરસ્પીડિંગ કરવાથી બચવું જોઈએ.
- લેન ડ્રાઈવિંગ: વારેવારે લેન બદલવી અને ઝીગ-ઝેગ ડ્રાઈવિંગ કરવું જોખમી છે.
ભાગ ૯: દંડ નહીં, શિસ્ત જરૂરી છે
₹૬.૧૨ લાખનો દંડ વસૂલાયો એ સમાચાર છે, પણ શું તેનાથી કાયમી ઉકેલ આવશે? જ્યાં સુધી નાગરિકોમાં સ્વયંશિસ્ત (Self-Discipline) નહીં આવે, ત્યાં સુધી પોલીસ ગમે તેટલા ડ્રાઇવ કરે, પરિણામ શૂન્ય રહેશે.
- માનસિકતા બદલો: ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન પોલીસના ડરથી નહીં, પણ પોતાની સુરક્ષા માટે કરવું જોઈએ.
- ટ્રાફિક સેન્સ: આપણે વિદેશમાં જઈએ ત્યારે નિયમો પાળીએ છીએ, તો પોતાના દેશમાં કેમ નહીં? રેડ લાઈટ પર ઉભા રહેવું એ સંસ્કાર છે, લાચારી નથી.
ભાગ ૧૦: RTO ના નવા નિયમો અને ભવિષ્ય (RTO Rules 2026)
૨૦૨૬ માં ટ્રાફિકના નિયમો વધુ કડક અને હાઈ-ટેક બન્યા છે.
- ડિજિટલ ડોક્યુમેન્ટ્સ: હવે ફિઝિકલ લાયસન્સ કે આરસી બુક રાખવાની જરૂર નથી. ડિજીલોકર (DigiLocker) કે એમ-પરિવહન (mParivahan) એપમાં ડોક્યુમેન્ટ્સ બતાવી શકાય છે. આ ડ્રાઇવમાં પણ પોલીસે ડિજિટલ ડોક્યુમેન્ટ્સ માન્ય રાખ્યા હતા.
- ઓટોમેટિક ચલાન: ભવિષ્યમાં હ્યુમન ઇન્ટરફેસ ઘટશે અને બધું કેમેરા આધારિત થશે. E-Memo System વધુ સચોટ બનશે.
ભાગ ૧૧: જનતાનો પ્રતિસાદ – શું કહે છે લોકો?
આ ડ્રાઇવ અંગે લોકોના મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યા છે.
- સકારાત્મક: મોટાભાગના લોકોએ પોલીસની કામગીરીને ટેકો આપ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે ટ્રાફિક વ્યવસ્થા સુધારવા માટે આવા કડક પગલાં જરૂરી છે.
- નકારાત્મક: કેટલાક લોકોની ફરિયાદ છે કે પોલીસ માત્ર ઉઘરાણા કરવા માટે આવે છે. રસ્તા પરના ખાડા કે રખડતા ઢોરની સમસ્યા ઉકેલવાને બદલે માત્ર હેલ્મેટના દંડ પર ફોકસ કરવામાં આવે છે.
- પારદર્શિતાની માંગ: લોકો ઈચ્છે છે કે Traffic Fines Gujarat ની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ પારદર્શક રહે અને ભ્રષ્ટાચારને કોઈ સ્થાન ન મળે.
ભાગ ૧૨: સુરક્ષિત સફર, સુરક્ષિત ભારત
અંતમાં, ૧૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ પૂરી થયેલી આ ૯ દિવસીય ડ્રાઇવ એક મિરર (અરીસો) સમાન છે. ₹૬.૧૨ લાખનો દંડ એ શરમજનક આંકડો છે, ગૌરવ લેવા જેવો નહીં. તે બતાવે છે કે આપણે હજુ પણ નિયમો તોડવામાં શાન સમજીએ છીએ.
પોલીસનું કામ પૂરું થયું, હવે નાગરિક તરીકે આપણું કામ શરૂ થાય છે. શું આપણે સંકલ્પ લઈ શકીએ કે આગામી ડ્રાઇવમાં પોલીસને એક પણ રૂપિયાનો દંડ ન મળે? શું આપણે એટલા શિસ્તબદ્ધ બની શકીએ?
યાદ રાખો, ઘરે કોઈ તમારી રાહ જોઈ રહ્યું છે. બે મિનિટ મોડા પહોંચવું પરવડશે, પણ ન પહોંચવું કોઈને નહીં પરવડે. Public Safety એ સહિયારી જવાબદારી છે.
આવો, આજથી જ નિયમ લઈએ – હેલ્મેટ પહેરીશું, સીટબેલ્ટ બાંધીશું અને ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરીશું. સુરક્ષિત ચાલો, સુરક્ષિત પહોંચો.