ભારતીય બેન્કિંગ ક્ષેત્રની સર્વોચ્ચ અને કેન્દ્રીય સંસ્થા એટલે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) માં ઓફિસર બનીને દેશના આર્થિક તંત્ર અને નાણાકીય નીતિઓનો હિસ્સો બનવાની ઈચ્છા રાખતા ઉમેદવારો માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ખુશીના સમાચાર સામે આવ્યા છે. આરબીઆઈ સર્વિસીસ બોર્ડ દ્વારા પેનલ વર્ષ ૨૦૨૬ માટે ગ્રેડ-બી ઓફિસર (Direct Recruitment) ની પ્રતિષ્ઠિત જગ્યાઓ પર ભરતી માટે સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. RBI Grade B Officer Recruitment 2026 અંતર્ગત કુલ ૬૦ જેટલી ઓફિસર કેડરની ખાલી જગ્યાઓ ભરવા માટે લાયકાત ધરાવતા દેશના તમામ યુવાનો પાસેથી ઓનલાઈન અરજીઓ મંગાવવામાં આવી છે.
આ સત્તાવાર ભરતી માટે ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવાની પ્રક્રિયા ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ થી શરૂ થઈ ચૂકી છે અને અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ ૨૦ મે ૨૦૨૬ (સાંજે ૦૬:૦૦ વાગ્યા સુધી) નક્કી કરવામાં આવી છે. બેન્કિંગ ક્ષેત્રની તમામ નોકરીઓમાં આ પદ સૌથી વધુ આદરણીય, પાવરફુલ અને આકર્ષક માનવામાં આવે છે.
RBI Grade B Officer Recruitment 2026: ભરતીની મુખ્ય રૂપરેખા
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દેશના સમગ્ર બેન્કિંગ માળખા અને નાણાકીય પ્રણાલીનું નિયમન (Regulation) અને સુપરવિઝન કરે છે. આ સંસ્થામાં ગ્રેડ ‘બી’ ઓફિસરનું પદ વહીવટી મોનિટરિંગ અને આર્થિક સંશોધન માટે અગ્રણ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. RBI Grade B Officer Recruitment 2026 ની મુખ્ય હાઈલાઈટ્સ અને મહત્વની સમયરેખા નીચે મુજબ છે:
- ભરતી કરનાર સંસ્થા: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)
- પદનું નામ: ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (General, DEPR, DSIM શાખા)
- કુલ જગ્યાઓ: ૬૦ પોસ્ટ (પેનલ વર્ષ ૨૦૨૬)
- અરજી મોડ: માત્ર ઓનલાઈન (Online Mode)
- ઓનલાઈન અરજી શરૂ થવાની તારીખ: ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬
- અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: ૨૦ મે ૨૦૨૬ (સાંજે ૦૬:૦૦ વાગ્યા સુધી)
- અરજી ફી ચૂકવવાની છેલ્લી તારીખ: ૨૦ મે ૨૦૨૬
- સત્તાવાર પોર્ટલ: opportunities.rbi.org.in અથવા rbi.org.in
મહત્વની પરીક્ષા તારીખો (Exam Schedule):
| પરીક્ષાનો તબક્કો | જનરલ (General) પ્રવાહ | DEPR અને DSIM શાખા |
|---|---|---|
| ફેઝ-૧ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-I) | ૧૩ જૂન ૨૦૨૬ | ૧૪ જૂન ૨૦૨૬ |
| ફેઝ-૨ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-II) | ૨૫ જુલાઈ ૨૦૨૬ | ૨૬ જુલાઈ ૨૦૨૬ |
સ્ટ્રીમ વાઇઝ જગ્યાઓનું વિભાજન (Vacancy Details)
આરબીઆઈ દ્વારા આ વર્ષે બહાર પાડવામાં આવેલી કુલ ૬૦ જગ્યાઓ મુખ્યત્વે ત્રણ અલગ-અલગ સ્પેશિયલાઇઝેશન કેડરમાં વહેંચવામાં આવી છે:
૧. ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (General): ૪૦ જગ્યાઓ (આ સામાન્ય પ્રવાહ છે જેમાં કોઈ પણ શાખાના સ્નાતકો અરજી કરી શકે છે). ૨. ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (DEPR – Department of Economic and Policy Research): ૧૦ જગ્યાઓ (આ આર્થિક વિશ્લેષણ અને નીતિ સંશોધન વિભાગ માટે છે). ૩. ઓફિસર્સ ગ્રેડ ‘બી’ (DSIM – Department of Statistics and Information Management): ૧૦ જગ્યાઓ (આ વિભાગ આંકડાશાસ્ત્ર અને ડેટા મેનેજમેન્ટ માટે કાર્ય કરે છે).
શૈક્ષણિક લાયકાત (Educational Qualification)
RBI Grade B Officer Recruitment 2026 અંતર્ગત પ્રત્યેક કેડર માટે શૈક્ષણિક યોગ્યતાના ધોરણો નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:
૧. ગ્રેડ ‘બી’ (General) માટે:
- ઉમેદવાર પાસે ભારતની કોઈ પણ માન્યતા પ્રાપ્ત યુનિવર્સિટી અથવા ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાંથી કોઈ પણ વિષયમાં સ્નાતક (Bachelor’s Degree) ની ડિગ્રી હોવી જોઈએ, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૬૦% ગુણ (SC/ST/PwBD ઉમેદવારો માટે ૫૦% ગુણ) હોવા અનિવાર્ય છે. OR
- જો ઉમેદવારે પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન (અનુસ્નાતક) અથવા પીએચડી પૂર્ણ કરેલ હોય, તો તેમાં ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ (SC/ST/PwBD ઉમેદવારો માટે માત્ર પાસિંગ માર્ક્સ) હોવા જરૂરી છે.
૨. ગ્રેડ ‘બી’ (DEPR) માટે:
- ઇકોનોમિક્સ / ફાયનાન્સ / એપ્લાઇડ ઇકોનોમિક્સ / બિઝનેસ ઇકોનોમિક્સ અથવા ક્વોન્ટિટેટિવ ઇકોનોમિક્સ વિષયમાં માસ્ટર્સ ડિગ્રી (Master’s Degree) ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ સાથે પાસ કરેલી હોવી જોઈએ.
૩. ગ્રેડ ‘બી’ (DSIM) માટે:
- સ્ટેટિસ્ટિક્સ (આંકડાશાસ્ત્ર) / મેથેમેટિકલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ / ફાઇનાન્સિયલ મેથેમેટિક્સ અથવા ડેટા સાયન્સ વિષયમાં ઓછામાં ઓછા ૫૫% ગુણ સાથેની માસ્ટર્સ ડિગ્રી હોવી આવશ્યક છે.
વય મર્યાદા અને નિયમોનુસાર છૂટછાટ (Age Limit)
અરજી કરવાની પાત્રતા માટે ઉમેદવારની ઉંમર ૦૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ નીચે મુજબના ધોરણો ધરાવતી હોવી જોઈએ:
- લઘુત્તમ ઉંમર: ૨૧ વર્ષ
- મહત્તમ ઉંમર: ૩૦ વર્ષ
- (એટલે કે ઉમેદવારનો જન્મ ૦૨ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫ પહેલાં અને ૦૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૫ પછી થયેલો ન હોવો જોઈએ).
- જો ઉમેદવાર પાસે એમ.ફિલ (M.Phil) અથવા પીએચડી (Ph.D.) ની ડિગ્રી હોય, તો તેમના માટે ઉપલી વય મર્યાદા અનુક્રમે ૩૨ અને ૩૪ વર્ષ રાખવામાં આવી છે.
અનામત વર્ગને મળવાપાત્ર વય છૂટછાટ:
- OBC (Non-Creamy Layer): ૩ વર્ષની છૂટછાટ
- SC / ST કેટેગરી: ૫ વર્ષની છૂટછાટ
- શારીરિક રીતે અક્ષમ (PwBD) ઉમેદવારો: નિયમોનુસાર ૧૦ થી ૧૫ વર્ષ સુધીની છૂટછાટ
પરીક્ષામાં બેસવાના પ્રયત્નોની મર્યાદા (Number of Attempts)
આરબીઆઈ ગ્રેડ-બી ભરતીની એક વિશેષતા એ છે કે આમાં પરીક્ષા આપવાના પ્રયત્નો (Attempts) મર્યાદિત હોય છે:
- સામાન્ય (General) / EWS કેટેગરી માટે: ઉમેદવાર ફેઝ-૧ (Phase-I) ની પરીક્ષા મહત્તમ ૬ વખત (6 Attempts) જ આપી શકે છે. જો તમે અગાઉ ૬ વાર પ્રિલિમ્સ પરીક્ષા આપી ચૂક્યા છો, તો તમે અરજી કરી શકશો નહીં.
- SC / ST / OBC / PwBD કેટેગરી માટે: પ્રયત્નોની કોઈ મર્યાદા નથી (ઉપલી વય મર્યાદા સુધી ગમે તેટલી વખત પરીક્ષા આપી શકાય છે).
પસંદગી પ્રક્રિયા અને પરીક્ષા પદ્ધતિ (Selection Process)
આરબીઆઈ ગ્રેડ-બી ઓફિસરની પસંદગી પ્રક્રિયા અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત અને અઘરી માનવામાં આવે છે. RBI Grade B Officer Recruitment 2026 ની સમગ્ર પસંદગી મુખ્યત્વે ૩ તબક્કામાં વહેંચાયેલી છે:
તબક્કો ૧: ફેઝ-૧ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-I Exam – Prelims)
આ એક ઓબ્જેક્ટિવ (MCQ) પ્રકારની સ્ક્રીનિંગ કસોટી છે. તેમાં કુલ ૨૦૦ ગુણ ના પ્રશ્નો પૂછાશે અને તેના માટે ૧૨૦ મિનિટનો સમય મળશે.
- જનરલ અવેરનેસ (General Awareness) – ૮૦ ગુણ
- ક્વોન્ટિટેટિવ એપ્ટિટ્યુડ (Maths) – ૩૦ ગુણ
- ઇંગ્લિશ લેંગ્વેજ (English) – ૩૦ ગુણ
- રીઝનિંગ એબિલિટી (Reasoning) – ૬૦ ગુણ (નોંધ: આ પરીક્ષામાં પ્રત્યેક ખોટા જવાબ દીઠ ૦.૨૫ માર્ક્સનું નેગેટિવ માર્કિંગ હોય છે અને સેક્શનલ કટ-ઓફ પાસ કરવો પણ જરૂરી છે. ફેઝ-૧ ના માર્ક્સ આખરી મેરિટમાં ગણાતા નથી).
તબક્કો ૨: ફેઝ-૨ ઓનલાઈન પરીક્ષા (Phase-II Exam – Mains)
ફેઝ-૧ માં શોર્ટલિસ્ટ થયેલા ઉમેદવારો જ આ મુખ્ય પરીક્ષા આપી શકે છે. આમાં ઓબ્જેક્ટિવ અને ડિસ્ક્રિપ્ટિવ (કીબોર્ડ પર ટાઈપ કરવાનું) બંને પ્રકારના પેપર હોય છે. આ પરીક્ષા કુલ ૩૦૦ ગુણ ની હોય છે:
- પેપર-૧: ઇકોનોમિક એન્ડ સોશિયલ ઇસ્યુઝ (ESI) – ૧૦૦ ગુણ (૫૦% ઓબ્જેક્ટિવ, ૫૦% ડિસ્ક્રિપ્ટિવ)
- પેપર-૨: ઇંગ્લિશ રાઇટિંગ સ્કિલ્સ (English Writing) – ૧૦૦ ગુણ (સંપૂર્ણ ડિસ્ક્રિપ્ટિવ – એસે, પ્રીસી અને કોમ્પ્રિહેન્શન)
- પેપર-૩: જનરલ મેનેજમેન્ટ એન્ડ ફાયનાન્સ (Finance & Management) – ૧૦૦ ગુણ (૫૦% ઓબ્જેક્ટિવ, ૫૦% ડિસ્ક્રિપ્ટિવ)
તબક્કો ૩: રૂબરૂ મુલાકાત (Personal Interview)
ફેઝ-૨ ના મેરિટના આધારે ઉમેદવારોને પર્સનલ ઇન્ટરવ્યુ માટે બોલાવવામાં આવે છે, જે કુલ ૭૫ ગુણ નું હોય છે. આખરી સિલેક્શન લિસ્ટ ફેઝ-૨ ના ૩૦૦ ગુણ અને ઇન્ટરવ્યુના ૭૫ ગુણ મળીને કુલ ૩૭૫ ગુણ માંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આકર્ષક પગાર ધોરણ અને અન્ય સવલતો (Salary & Perquisites)
આરબીઆઈ ગ્રેડ-બી ઓફિસરનું પગાર ધોરણ ભારતની અન્ય તમામ સરકારી, પબ્લિક સેક્ટર અને બેન્કિંગ નોકરીઓ કરતા ઘણું ઊંચું, આકર્ષક અને વીઆઈપી (VIP) સ્તરનું હોય છે.
- બેઝિક પે (Basic Pay): શરૂઆતનું બેઝિક પે આશરે રૂ. ૫૫,૨૦૦/- માસિક હોય છે.
- ગ્રોસ સેલરી (Gross Salary): મોંઘવારી ભથ્થું (DA), હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA), ફેમિલી એલાઉન્સ, ગ્રેડ એલાઉન્સ અને સ્પેશિયલ એલાઉન્સ ગણીને મુંબઈ કે દિલ્હી જેવા મેટ્રો શહેરમાં શરૂઆતનો કુલ માસિક પગાર અંદાજે રૂ. ૧,૧૬,૦૦૦/- થી રૂ. ૧,૨૫,૦૦૦/- સુધીનો બને છે.
- વધારાની અદભૂત સવલતો: ઓફિસરોને રહેવા માટે આધુનિક આરબીઆઈ ક્વોટર્સ (લીઝ્ડ એકમો), વાહન માટે મફત પેટ્રોલ ભથ્થું, મેડિકલ ઈન્સ્યોરન્સ, બુક ગ્રાન્ટ, કમ્પ્યુટર લોન અને દર બે વર્ષે એલટીસી (LTC) પ્રવાસ ભથ્થું જેવી અદભૂત સુવિધાઓ મળે છે.
ઓનલાઈન અરજી કેવી રીતે કરવી? (How to Apply Online)
જો તમે આ ભરતી માટે લાયક હોવ, તો ૨૦ મે ૨૦૨૬ ની છેલ્લી તારીખ પહેલાં નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને ફોર્મ ભરી શકો છો:
૧. આરબીઆઈના સત્તાવાર ભરતી પોર્ટલ opportunities.rbi.org.in પર જાઓ અને ‘Current Vacancies’ માં ‘Vacancies’ લિંક ઓપન કરો. ૨. “Recruitment for the post of Officers in Grade ‘B’ (Direct Recruit-DR) – 2026” ની જાહેરાત પર ક્લિક કરો. ૩. ‘Online Application Form’ લિંક પર ક્લિક કરીને આઈબીપીએસ (IBPS) ના પોર્ટલ પર નવું રજીસ્ટ્રેશન કરો અને આઈડી-પાસવર્ડ મેળવો. ૪. લોગઈન કરીને ફોર્મમાં તમારી બધી જ વિગતો (નામ, શૈક્ષણિક લાયકાત અને કેન્દ્રોની પસંદગી) કાળજીપૂર્વક ભરો. ૫. તમારા દસ્તાવેજો નિયત સાઈઝ અને પિક્સલમાં સ્કેન કરીને અપલોડ કરો:
- પાસપોર્ટ સાઈઝ ફોટોગ્રાફ: (૨૦ થી ૫૦ KB, JPEG ફોર્મેટ)
- ઉમેદવારની સહી: (૧૦ થી ૨૦ KB, બ્લેક ઇંક)
- ડાબા અંગૂઠાનું નિશાન: (૨૦ થી ૫૦ KB, બ્લુ અથવા બ્લેક ઇંક)
- હેન્ડરાઇટિંગ ડિક્લેરેશન (હસ્તલિખિત ઘોષણાપત્ર): (૫૦ થી ૧૦૦ KB, સફેદ કાગળ પર બ્લેક ઇંકથી લખેલું) ૬. તમારી કેટેગરી અનુસાર ઓનલાઈન અરજી ફી ભરો:
- સામાન્ય (General) / OBC / EWS માટે: રૂ. ૮૫૦/- + ૧૮% GST
- SC / ST / PwBD ઉમેદવારો માટે: રૂ. ૧૦૦/- + ૧૮% GST
- RBI સ્ટાફ ઉમેદવારો માટે: કોઈ ફી નથી (સંપૂર્ણ મફત) ૭. એપ્લિકેશન ફોર્મ સબમિટ કરીને ભવિષ્યના સંદર્ભ માટે તેની પ્રિન્ટ આઉટ સાચવી રાખો.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયામાં ગ્રેડ-બી ઓફિસર તરીકે જોડાવું એ માત્ર એક સુરક્ષિત સરકારી નોકરી નથી, પરંતુ દેશની નાણાકીય નીતિઓ ઘડવામાં અને આર્થિક સ્તિરતા જાળવવામાં સીધો ભાગ લેવાનો એક સર્વોચ્ચ મોભો છે. કુલ ૬૦ જગ્યાઓ હોવાથી દેશભરના શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિજીવી ઉમેદવારો વચ્ચે સ્પર્ધા ખૂબ જ મજબૂત રહેશે. ફેઝ-૧ ની પરીક્ષા જૂન મહિનામાં હોવાથી તૈયારી માટે સમય ખૂબ જ મર્યાદિત છે. છેલ્લી ઘડીએ સર્વર ડાઉન કે ટેકનિકલ સમસ્યાથી બચવા માટે રસ ધરાવતા તમામ સ્નાતકોને ૨૦ મેની સાંજે ૬ વાગ્યા પહેલાં વહેલી તકે ફોર્મ ભરી લેવા સલાહ આપવામાં આવે છે. વધુ સત્તાવાર પરિપત્રો, વિગતવાર અભ્યાસક્રમ (Syllabus PDF) ડાઉનલોડ કરવા માટે તમે ‘મારુ ગુજરાત’ પોર્ટલ અથવા સીધા જ RBI ના સત્તાવાર ‘ઓપોર્ચ્યુનિટીઝ’ સેક્શનની મુલાકાત લઈ શકો છો.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.