માનવજાતનો ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિએ પોતાની મર્યાદાઓ ઓળંગીને અશક્યને શક્ય બનાવ્યું છે, ત્યારે તે ઇતિહાસના પાનાઓમાં અમર થઈ ગયા છે. આજે, અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના જગતમાં એક એવો જ ઐતિહાસિક અને ભાવુક દિવસ છે. પૃથ્વીથી 400 કિલોમીટર ઉપર, શૂન્યાવકાશમાં તરતા ઈન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) ને પોતાનું બીજું ઘર બનાવનાર, ભારતીય મૂળના અમેરિકન અવકાશયાત્રી અને લાખો યુવતીઓના રોલ મોડેલ સુનિતા વિલિયમ્સ (Sunita Williams) એ આજે પોતાની સ્પેસ સૂટને કાયમ માટે ખીંટીએ ટાંગવાનો નિર્ણય લીધો છે.
નાસા (NASA) માં 27 વર્ષની લાંબી, સંઘર્ષપૂર્ણ અને ગૌરવવંતી કારકિર્દી બાદ, સુનિતા વિલિયમ્સે નિવૃત્તિની જાહેરાત કરી છે. આ જાહેરાત એક એવા સમયે આવી છે જ્યારે તેમણે તાજેતરમાં જ અંતરિક્ષમાં કુલ 608 દિવસ વિતાવવાનો અનોખો રેકોર્ડ પોતાના નામે કર્યો છે. બોઈંગ સ્ટારલાઈનર મિશનની અણધારી મુશ્કેલીઓ અને મહિનાઓ સુધી ચાલેલા સંઘર્ષ બાદ પૃથ્વી પર પરત ફરેલા સુનિતા વિલિયમ્સનું જે રીતે સ્વાગત થયું અને જે રીતે નાસાએ તેમને વિદાય આપી, તે દ્રશ્યો જોઈને આખી દુનિયાની આંખો ભીની થઈ ગઈ છે.
ભાગ 1: વિદાયની તે ભાવુક પળ – હ્યુસ્ટનમાં શું થયું?
આજે સવારે જોન્સન સ્પેસ સેન્ટર, હ્યુસ્ટન ખાતે એક વિશેષ પ્રેસ કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. વાતાવરણમાં એક અજબ પ્રકારની શાંતિ અને ગંભીરતા હતી. સ્ટેજ પર નાસાના એડમિનિસ્ટ્રેટર બિલ નેલ્સન અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત હતા. જ્યારે સુનિતા વિલિયમ્સ નેવી બ્લુ કલરના એસ્ટ્રોનોટ સૂટમાં સ્ટેજ પર આવ્યા, ત્યારે હોલમાં ઉપસ્થિત સેંકડો વૈજ્ઞાનિકો, પત્રકારો અને કર્મચારીઓએ ઊભા થઈને પાંચ મિનિટ સુધી તાળીઓના ગડગડાટ સાથે તેમનું અભિવાદન કર્યું. આ તાળીઓ માત્ર એક વ્યક્તિ માટે નહીં, પણ એ અદમ્ય સાહસ માટે હતી જેણે 27 વર્ષ સુધી માનવજાતને નવી દિશાઓ બતાવી.
માઈક હાથમાં લેતા સુનિતા વિલિયમ્સનો અવાજ થોડો ભારે હતો. તેમની આંખોમાં એક ચમક હતી – એક સંતોષની ચમક. તેમણે કહ્યું, “અંતરિક્ષ મારું બીજું ઘર રહ્યું છે. ત્યાંથી પૃથ્વીને જોવી એ મારા જીવનનો સૌથી સુંદર લહાવો હતો. પરંતુ દરેક યાત્રાનો એક અંત હોય છે. 608 દિવસના આ લાંબા પ્રવાસ બાદ, હવે સમય આવી ગયો છે કે હું મારા સ્પેસ બૂટ ઉતારીને પૃથ્વીની માટી પર ચાલવાનો આનંદ લઉં. નાસાએ મને સપના જોતા અને તેને પૂરા કરતા શીખવ્યું છે.”
નાસાના પ્રમુખ બિલ નેલ્સને સુનિતાને ‘આયર્ન લેડી ઓફ સ્પેસ’ (Iron Lady of Space) તરીકે સંબોધતા કહ્યું, “સુનિતા માત્ર એક અવકાશયાત્રી નથી, તે એક સંસ્થા છે. તેણે મુશ્કેલ સમયમાં જે ધૈર્ય અને નેતૃત્વ બતાવ્યું છે, તે ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે પાઠ્યપુસ્તક સમાન છે. બોઈંગ સ્ટારલાઈનર મિશન દરમિયાન જ્યારે ટેકનિકલ ખામીઓને કારણે તેમનું રોકાણ 8 દિવસથી વધીને મહિનાઓ સુધી લંબાયું, ત્યારે તેમણે ક્યારેય ફરિયાદ નથી કરી. ઉલટાનું, તેમણે સ્પેસ સ્ટેશન પર કમાન્ડર તરીકેની ભૂમિકા ભજવીને ટીમને એકસૂત્રે બાંધી રાખી. નાસા સુનિતાનું ઋણી રહેશે.”
આ વિદાય સમારોહમાં સુનિતા વિલિયમ્સને નાસાનો સર્વોચ્ચ સન્માન ‘ડિસ્ટિંગ્વિશ્ડ સર્વિસ મેડલ’ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ ક્ષણ માત્ર અમેરિકા માટે જ નહીં, પણ ભારતીય મૂળના લોકો માટે પણ ગર્વની ક્ષણ હતી.
ભાગ 2: 608 દિવસનો રેકોર્ડ – એક અણધારી યાત્રાની કથા
સુનિતા વિલિયમ્સની નિવૃત્તિની ચર્ચામાં સૌથી મોટો મુદ્દો છે તેમના નામે નોંધાયેલો 608 દિવસ નો રેકોર્ડ. આ આંકડો કોઈ સામાન્ય આંકડો નથી. આ આંકડા પાછળ શારીરિક કષ્ટ, માનસિક મક્કમતા અને ટેકનિકલ પડકારોની એક લાંબી દાસ્તાન છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે સુનિતા વિલિયમ્સ અને તેમના સાથી બુચ વિલ્મોર જૂન 2024 માં બોઈંગના ‘સ્ટારલાઈનર’ (Starliner) અવકાશયાનમાં રવાના થયા હતા. આ મિશન માત્ર 8 થી 10 દિવસનું હતું. તેમનો ઉદ્દેશ્ય ISS પર જઈને નવા યાનનું ટેસ્ટિંગ કરીને પાછા ફરવાનો હતો. પરંતુ જેવું યાન અંતરિક્ષમાં પહોંચ્યું, ટેકનિકલ ખામીઓ સામે આવવા લાગી. હિલીયમ લીક અને થ્રસ્ટરની સમસ્યાઓએ નાસાના એન્જિનિયરોને ચિંતામાં મૂકી દીધા.
નાસાએ નિર્ણય લીધો કે જ્યાં સુધી યાન સંપૂર્ણ સુરક્ષિત ન થાય અથવા વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ન થાય, ત્યાં સુધી સુનિતા અને બુચ પૃથ્વી પર પાછા નહીં ફરે. 8 દિવસનું મિશન લંબાતું ગયું. અઠવાડિયાઓ મહિનાઓમાં ફેરવાયા અને મહિનાઓ વર્ષમાં. આખરે, 2025 ના અંતમાં અથવા 2026 ની શરૂઆતમાં જ્યારે તેઓ પૃથ્વી પર પરત ફર્યા, ત્યારે સુનિતા વિલિયમ્સના કુલ અંતરિક્ષ પ્રવાસના દિવસો (અગાઉના મિશન અને આ મિશન મળીને) 608 દિવસ સુધી પહોંચી ગયા હતા.
આ દરમિયાન તેમણે ISS પર શું કર્યું? આ સમયગાળો સુનિતા માટે કસોટીનો કાળ હતો. કપડાં મર્યાદિત હતા, ખોરાકનો સ્ટોક મેનેજ કરવાનો હતો અને સૌથી મોટી વાત – પરિવારથી દૂર રહેવાનો માનસિક તણાવ. છતાં, સુનિતા વિલિયમ્સે હાર ન માની. તેમણે સ્પેસ સ્ટેશન પર રિસર્ચ ચાલુ રાખ્યું. તેમણે માઈક્રોગ્રેવિટીમાં છોડ ઉગાડવાના પ્રયોગો કર્યા, માનવ શરીર પર લાંબા સમય સુધી ભારહીનતાની અસરો તપાસી અને સ્ટેશનના મેન્ટેનન્સમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી. તેમણે સાબિત કર્યું કે માનવ મન ધારે તો કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં અનુકૂલન સાધી શકે છે.
તેમના આ 608 દિવસના અનુભવે મંગળ મિશન (Mars Mission) માટેનો રસ્તો સાફ કર્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોને હવે ડેટા મળ્યો છે કે લાંબા ગાળાના મિશનમાં માનવ શરીર અને મન કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે. સુનિતાનું શરીર હવે એક જીવંત પ્રયોગશાળા બની ગયું છે.
ભાગ 3: 1998 થી 2026 – 27 વર્ષની સુવર્ણ યાત્રા
સુનિતા વિલિયમ્સની સફર માત્ર આ છેલ્લા મિશન પૂરતી સીમિત નથી. તેમની કારકિર્દીનો ગ્રાફ જોઈએ તો સમજાય છે કે તેઓ શા માટે ‘લેજેન્ડ’ ગણાય છે.
શરૂઆત અને નેવીનો પાયો: સુનિતાનો જન્મ અમેરિકાના ઓહિયોમાં થયો હતો, પરંતુ તેમના મૂળ ગુજરાતના ઝુલાસણ ગામમાં હતા. તેમના પિતા દીપક પંડ્યા એક ન્યુરોએનાટોમિસ્ટ હતા. સુનિતા નાનપણથી જ સાહસિક હતા. તેમણે યુએસ નેવલ એકેડેમીમાં અભ્યાસ કર્યો અને નેવીમાં ટેસ્ટ પાયલોટ તરીકે જોડાયા. હેલિકોપ્ટર ઉડાવવાનો તેમનો અનુભવ અને ટેકનિકલ જ્ઞાન તેમને નાસા સુધી લઈ આવ્યું. 1998 માં જ્યારે નાસાએ હજારો અરજીઓમાંથી મુઠ્ઠીભર લોકોની પસંદગી કરી, ત્યારે તેમાં સુનિતા વિલિયમ્સનું નામ હતું.
મિશન-1 (2006-2007): તેમની પ્રથમ અંતરિક્ષ ઉડાન ડિસેમ્બર 2006 માં ‘ડિસ્કવરી’ શટલ દ્વારા થઈ હતી. આ મિશનમાં તેમણે અનેક રેકોર્ડ બનાવ્યા. સૌથી ચર્ચિત ઘટના હતી – અંતરિક્ષમાં મેરાથોન દોડવી. જ્યારે બોસ્ટન મેરાથોન પૃથ્વી પર યોજાઈ રહી હતી, ત્યારે સુનિતાએ ISS ની ટ્રેડમિલ પર દોડીને તે રેસ પૂરી કરી હતી. આ ઘટનાએ દુનિયાને બતાવ્યું કે અંતરિક્ષ યાત્રીઓ માત્ર રોબોટ નથી, પણ તેમની અંદર પણ એક રમતવીર જીવે છે. આ મિશનમાં તેમણે 4 સ્પેસવોક કર્યા હતા.
મિશન-2 (2012): 2012 માં તેઓ ફરીથી સોયુઝ રોકેટ દ્વારા ISS પર ગયા. આ વખતે તેમણે કમાન્ડરની જવાબદારી સંભાળી. તેમણે અંતરિક્ષમાં ‘ટ્રાયથ્લોન’ (દોડવું, તરવું અને સાયકલિંગ – સાધનોની મદદથી) પૂરી કરી. આ મિશન દરમિયાન તેમણે સ્પેસ સ્ટેશનની બહાર નીકળીને સૌથી વધુ સમય સુધી સ્પેસવોક (Spacewalk) કરવાનો મહિલા રેકોર્ડ પણ બનાવ્યો હતો (જે પાછળથી તૂટ્યો હતો).
મિશન-3 (બોઈંગ સ્ટારલાઈનર): અને છેલ્લે, આ સૌથી પડકારજનક મિશન. જેમાં તેઓ ટેસ્ટ પાયલોટ તરીકે ગયા અને એક અનુભવી નેતા તરીકે પાછા ફર્યા. 27 વર્ષની આ યાત્રામાં તેમણે નાસાના સ્પેસ શટલ યુગથી લઈને કોમર્શિયલ ક્રૂ પ્રોગ્રામ (SpaceX અને Boeing) સુધીનું પરિવર્તન જોયું છે અને તેમાં સક્રિય ભાગ ભજવ્યો છે.
ભાગ 4: ગુજરાત અને ભારત સાથેનો અતૂટ નાતો
સુનિતા વિલિયમ્સ ભલે અમેરિકન નાગરિક હોય અને નાસા માટે કામ કરતા હોય, પરંતુ તેમનું હૃદય હંમેશા ભારત માટે ધડકતું રહ્યું છે. તેમના પિતા દીપક પંડ્યા ગુજરાતી હતા, અને સુનિતાને પોતાના ભારતીય વારસા પર ગર્વ હતો.
ભગવદ ગીતા અને સમોસા: સુનિતા વિલિયમ્સ જ્યારે પણ અંતરિક્ષમાં ગયા, ત્યારે તેઓ પોતાની સાથે કંઈક એવું લઈ ગયા જે ભારતની યાદ અપાવે. તેમના પ્રથમ મિશનમાં તેઓ પોતાની સાથે ભગવદ ગીતા ની નકલ, ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ અને પિતાના હાથે લખાયેલો પત્ર લઈ ગયા હતા. એટલું જ નહીં, તેઓ અંતરિક્ષમાં ખાવા માટે સમોસા પણ લઈ ગયા હતા! આ નાની નાની બાબતોએ તેમને ભારતીય જનતા સાથે, ખાસ કરીને ગુજરાતીઓ સાથે જોડી દીધા હતા.
ઝુલાસણની મુલાકાત: જ્યારે તેઓ તેમના મિશન બાદ ભારત આવ્યા હતા, ત્યારે તેમણે મહેસાણા જિલ્લાના તેમના વતન ઝુલાસણ ગામની મુલાકાત લીધી હતી. ત્યાંના ગ્રામજનોએ તેમનું જે સ્વાગત કર્યું હતું તે અદભૂત હતું. સુનિતાએ ત્યારે કહ્યું હતું, “હું અડધી ભારતીય છું, પણ મારો પ્રેમ ભારત માટે પૂરેપૂરો છે.” તેમણે અમદાવાદમાં સાબરમતી આશ્રમની મુલાકાત પણ લીધી હતી.
આજે જ્યારે તેઓ નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે, ત્યારે ગુજરાતના દરેક ઘરમાં ગર્વની લાગણી છે. એક ગુજરાતી દીકરીએ આખી દુનિયામાં નામ રોશન કર્યું છે. સુનિતા વિલિયમ્સની સિદ્ધિએ ભારતના લાખો વિદ્યાર્થીઓને વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે આગળ વધવાની પ્રેરણા આપી છે.
ભાગ 5: અંતરિક્ષમાં જીવન – ગ્લેમર પાછળનો સંઘર્ષ
આપણે ઘણીવાર એસ્ટ્રોનોટ્સને હસતા ચહેરા સાથે ફોટામાં જોઈએ છીએ, પરંતુ 608 દિવસ શૂન્યાવકાશમાં રહેવું એ કલ્પના બહારની વાત છે. આ બ્લોગમાં આપણે એ સમજવું જોઈએ કે સુનિતાએ શારીરિક રીતે શું સહન કર્યું છે.
સ્નાયુઓ અને હાડકાં: ઝીરો ગ્રેવિટી (Zero Gravity) માં શરીરના સ્નાયુઓ અને હાડકાં નબળા પડવા લાગે છે. આને રોકવા માટે સુનિતાએ રોજ 2 થી 2.5 કલાક ફરજિયાત કસરત કરવી પડતી હતી. તેમ છતાં, હાડકાની ઘનતા (Bone Density) માં ઘટાડો થાય છે. 608 દિવસના અંતે જ્યારે તેઓ પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા, ત્યારે ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે તેમને ચાલવામાં પણ તકલીફ પડી રહી હતી. હાલમાં તેઓ રિહેબિલિટેશન (પુનર્વસન) પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.
રેડિયેશનનો ખતરો: પૃથ્વીનું વાતાવરણ આપણને સૂર્યના હાનિકારક કિરણોથી બચાવે છે, પરંતુ સ્પેસ સ્ટેશન પર રેડિયેશનનું જોખમ અનેકગણું વધારે હોય છે. આટલા લાંબા સમય સુધી રેડિયેશનમાં રહેવાને કારણે ભવિષ્યમાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ વધી જાય છે. સુનિતાએ વિજ્ઞાન માટે આ જોખમ પણ ઉઠાવ્યું છે.
આંખો પર અસર: લાંબા સમય સુધી અંતરિક્ષમાં રહેવાથી આંખની કીકીના આકારમાં ફેરફાર થાય છે, જેને SANS (Spaceflight Associated Neuro-ocular Syndrome) કહેવાય છે. સુનિતાની દ્રષ્ટિ પર પણ તેની અસર થઈ છે, જેની સારવાર ચાલી રહી છે.
ખોરાક અને ઊંઘ: સૂકા પેકેટ ફૂડ ખાઈને મહિનાઓ કાઢવા અને સ્લીપિંગ બેગમાં હવામાં લટકીને સૂવું – આ સાંભળવું રોમાંચક લાગે છે પણ વાસ્તવમાં ખૂબ કંટાળાજનક અને અઘરું છે. તાજા ફળો કે ગરમ રોટલીની સુગંધ માટે તેઓ તરસતા હતા.
ભાગ 6: સુનિતા વિલિયમ્સની લેગસી – કલ્પના ચાવલાથી આગળ
સુનિતા વિલિયમ્સની સરખામણી હંમેશા કલ્પના ચાવલા સાથે થાય છે. કલ્પના ચાવલા ભારતના પ્રથમ મહિલા અવકાશયાત્રી હતા, જેમનું દુઃખદ અવસાન કોલંબિયા શટલ દુર્ઘટનામાં થયું હતું. કલ્પના ચાવલાએ એક સપનું જોયું હતું, અને સુનિતા વિલિયમ્સે તે સપનાને જીવી બતાવ્યું અને તેને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડ્યું.
સુનિતા વિલિયમ્સની સૌથી મોટી ‘લેગસી’ (વારસો) એ છે કે તેમણે મહિલા સશક્તિકરણ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. તેમણે સાબિત કર્યું કે સ્પેસવોક કરવું હોય, સ્પેસ સ્ટેશન રિપેર કરવું હોય કે કટોકટીમાં નેતૃત્વ કરવું હોય – મહિલાઓ પુરુષો કરતા જરાય પાછળ નથી.
તેમના નામ સાથે જોડાયેલા રેકોર્ડ્સ:
- મહિલા દ્વારા સૌથી વધુ સ્પેસવોક (અગાઉનો રેકોર્ડ).
- મહિલા દ્વારા સ્પેસવોકનો સૌથી વધુ સમય.
- અંતરિક્ષમાં મેરાથોન અને ટ્રાયથ્લોન પૂરી કરનાર પ્રથમ વ્યક્તિ.
- અને હવે, કુલ 608 દિવસ અંતરિક્ષમાં રહેવાનો વિક્રમ.
આ રેકોર્ડ્સ તૂટી શકે છે, પરંતુ સુનિતા વિલિયમ્સનું જે વ્યક્તિત્વ છે – હસમુખું, મિલનસાર અને ડાઉન-ટુ-અર્થ – તે હંમેશા અજોડ રહેશે. તેમણે અંતરિક્ષમાંથી સ્કૂલના બાળકો સાથે સેંકડો વાર લાઈવ વાતચીત કરી છે, તેમને વિજ્ઞાન સમજાવ્યું છે અને વાળ કાપવાનો ડેમો પણ બતાવ્યો છે! તેમણે સ્પેસ સાયન્સને ‘બોરિંગ’ માંથી ‘કૂલ’ બનાવ્યું છે.
ભાગ 7: ભવિષ્યની યોજનાઓ – હવે આગળ શું?
નિવૃત્તિ બાદ સુનિતા વિલિયમ્સ શું કરશે? આ પ્રશ્ન સૌના મનમાં છે. પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં તેમણે આ અંગે થોડો ફોડ પાડ્યો હતો.
શિક્ષણ અને મેન્ટરિંગ: સુનિતાએ જણાવ્યું કે તેમનું હવે પછીનું લક્ષ્ય યુવા પેઢીને તૈયાર કરવાનું છે. તેઓ શાળાઓ અને કોલેજોમાં જઈને વિદ્યાર્થીઓને STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) ક્ષેત્રે આગળ વધવા પ્રોત્સાહિત કરશે. તેઓ માને છે કે મંગળ પર જનાર પ્રથમ માનવી અત્યારે કદાચ કોઈ પ્રાથમિક શાળામાં ભણી રહ્યો હશે.
પુસ્તક લેખન: તેઓ પોતાના અનુભવો પર એક પુસ્તક લખવા જઈ રહ્યા છે. જેમાં સ્ટારલાઈનર મિશનની અજાણી વાતો અને તેમના જીવનના સંઘર્ષો હશે. આ પુસ્તક બેસ્ટસેલર બનશે તેમાં કોઈ શંકા નથી.
પ્રકૃતિ સાથે જીવન: તેમણે કહ્યું કે 608 દિવસ મશીનો વચ્ચે રહ્યા બાદ, હવે તેમને પ્રકૃતિની ગોદમાં રહેવું છે. તેઓ પોતાના કુતરાઓ સાથે સમય વિતાવશે (સુનિતા પ્રાણીપ્રેમી છે અને તેમના કુતરા ‘ગોર્બી’ ને તે અંતરિક્ષમાંથી પણ યાદ કરતા હતા) અને દરિયાકિનારે ચાલવાનો આનંદ લેશે.
નાસા સલાહકાર: ભલે તેઓ સક્રિય અવકાશયાત્રી તરીકે નિવૃત્ત થયા હોય, પણ નાસા તેમને છોડવા માંગતું નથી. તેઓ સલાહકાર તરીકે નાસાના ભવિષ્યના મૂન મિશન (Artemis) અને માર્સ મિશનમાં માર્ગદર્શન આપશે.
ભાગ 8: વિશ્વભરમાંથી પ્રતિક્રિયાઓ
સુનિતા વિલિયમ્સની નિવૃત્તિના સમાચાર સાથે જ સોશિયલ મીડિયા પર શુભકામનાઓનું પૂર આવ્યું છે.
- ભારતના વડાપ્રધાન: પીએમ મોદીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું, “ભારતની દીકરી સુનિતા વિલિયમ્સ પર અમને ગર્વ છે. તમારી યાત્રા અદભૂત રહી છે. નિવૃત્ત જીવન માટે શુભેચ્છાઓ.”
- ઈલોન મસ્ક: SpaceX ના માલિકે લખ્યું, “સુનિતા એક સાચી પાયોનિયર છે. સ્ટારલાઈનરની મુશ્કેલીઓ વચ્ચે તેમનું ધૈર્ય કાબિલેદાદ હતું.”
- ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી: ગુજરાત સરકારે સુનિતા વિલિયમ્સને ગુજરાત આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું છે અને તેમનું ભવ્ય સન્માન કરવાની જાહેરાત કરી છે.
એક યુગનો અંત, એક નવી પ્રેરણાની શરૂઆત
20 જાન્યુઆરી, 2026 નો દિવસ અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે. સુનિતા વિલિયમ્સની નિવૃત્તિ એ માત્ર એક સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્તિ નથી, પણ સાહસના એક યુગનો અંત છે. 608 દિવસ સુધી અંતરિક્ષને ઘર બનાવીને રહેવું, દરેક પળે મૃત્યુના જોખમ સાથે જીવવું અને છતાં ચહેરા પર સ્મિત રાખવું – આ કામ માત્ર સુનિતા વિલિયમ્સ જ કરી શકે.
તેમની 27 વર્ષની સેવાએ માનવજાતને શીખવ્યું છે કે આકાશ કોઈ સીમા નથી, તે તો માત્ર શરૂઆત છે. (Sky is not the limit, it’s just the beginning). જ્યારે પણ કોઈ નાની બાળકી રાત્રે આકાશ તરફ જોઈને તારાઓ સુધી પહોંચવાનું સપનું જોશે, ત્યારે સુનિતા વિલિયમ્સની કહાની તેને પાંખો આપશે.
નાસાનો તે છેલ્લો સંદેશ જે આજે કંટ્રોલ રૂમમાંથી સુનિતા માટે પ્રસારિત થયો હતો, તે દરેકના દિલને સ્પર્શી ગયો: “સ્ટેશન કમાન્ડર સુનિતા, તમારી સેવા બદલ આભાર. તમારું મિશન પૂરું થયું છે, પણ તમારો વારસો તારાઓમાં હંમેશા ચમકતો રહેશે. વેલકમ હોમ, સુની!”
આપણે સૌ આ વિરાંગનાને સલામ કરીએ છીએ. જય હિન્દ! જય વિજ્ઞાન!