Surat: કેન્દ્રનો નિર્ણય, ઘઉં-ખાંડ નિકાસને મંજૂરી

વેલેન્ટાઈન ડે પર ખેડૂતો અને વેપારીઓને મોટી ભેટ

નમસ્કાર સુરત! આજે તારીખ ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬, શનિવાર છે. જ્યારે આખું વિશ્વ વેલેન્ટાઈન ડેની ઉજવણીમાં ગુલાબ અને ચોકલેટની આપ-લે કરી રહ્યું છે, ત્યારે નવી દિલ્હીથી આવેલા એક સમાચારે સુરત અને સમગ્ર દક્ષિણ ગુજરાતના ખેડૂતો તથા વેપારીઓના ચહેરા પર સ્મિત લાવી દીધું છે. કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ અને લાંબા સમયથી રાહ જોવાતો નિર્ણય લેતા, ઘઉં અને ખાંડ (Wheat and Sugar) ની નિકાસ પરના નિયંત્રણો હળવા કર્યા છે અને શરતી મંજૂરી આપી છે.

સુરત, જે ડાયમંડ અને ટેક્સટાઈલ માટે જાણીતું છે, તે દક્ષિણ ગુજરાતની સુગર ઈન્ડસ્ટ્રીનું પણ આર્થિક પાટનગર છે. કામરેજ, બારડોલી, ગણદેવી અને મઢી જેવા વિસ્તારોની સુગર ફેક્ટરીઓ માટે આ સમાચાર કોઈ ‘સંજીવની’ થી ઓછા નથી. છેલ્લા કેટલાક સમયથી સ્થાનિક બજારમાં ભાવ સ્થિર હતા અને ગોડાઉનો ભરેલા હતા. તેવામાં, સરકારે Global Market Forces (વૈશ્વિક બજારના બળો) ને ધ્યાનમાં રાખીને નિકાસનો દરવાજો ખોલી નાખ્યો છે.

આ નિર્ણયની અસર માત્ર સુગર મિલો સુધી સીમિત નથી. સુરત નજીક આવેલા હજીરા પોર્ટ અને કંડલા પોર્ટ પર પણ હવે હલચલ વધશે. લોજિસ્ટિક્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને ટ્રેડિંગ સાથે સંકળાયેલા હજારો લોકોને આનાથી રોજગારી મળશે.

ભાગ ૧: કેન્દ્રનો નિર્ણય – શું છે નવી પોલિસી? (The Policy Shift)

શનિવારે સવારે વાણિજ્ય મંત્રાલય (Ministry of Commerce) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નોટિફિકેશન મુજબ:

1. ખાંડ નિકાસ: સરકારે સુગર મિલોને ‘ઓપન જનરલ લાયસન્સ’ (OGL) હેઠળ અથવા ચોક્કસ ક્વોટામાં નિકાસ કરવાની છૂટ આપી છે. ૨૦૨૬ માં શેરડીનું ઉત્પાદન બમ્પર હોવાથી આ નિર્ણય લેવાયો છે.
2. ઘઉં નિકાસ: રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને અન્ય ભૌગોલિક તણાવોને કારણે વિશ્વમાં ઘઉંની અછત છે. ભારતે પોતાની ખાદ્ય સુરક્ષા (Food Security) સુનિશ્ચિત કર્યા બાદ, મિત્ર દેશો અને ખુલ્લા બજારમાં ઘઉં મોકલવાની મંજૂરી આપી છે.
3. સમયમર્યાદા: આ છૂટછાટ આગામી ૬ મહિના માટે અથવા નવો ઓર્ડર આવે ત્યાં સુધી અમલમાં રહેશે.

આ નિર્ણય પાછળ સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને પોષણક્ષમ ભાવ અપાવવાનો અને દેશમાં વિદેશી હૂંડિયામણ (Forex) લાવવાનો છે.

ભાગ ૨: દક્ષિણ ગુજરાત – ભારતનો ‘સુગર બાઉલ’

સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાતની ઓળખ માત્ર ઉદ્યોગો નથી, પણ અહીંની સહકારી મંડળીઓ (Co-operatives) છે.

• સહકારી માળખું: બારડોલી, ચલથાણ, મઢી, સાયણ અને ગણદેવીની સુગર મિલો આખા એશિયામાં પ્રખ્યાત છે.
• સમસ્યા: ૨૦૨૫-૨૬ ની સીઝનમાં શેરડીનું પિલાણ રેકોર્ડબ્રેક થયું હતું. પરિણામે, ખાંડનો ભરાવો થઈ ગયો હતો. સ્થાનિક બજારમાં ભાવ ગગડી રહ્યા હતા, જેના કારણે મિલો ખેડૂતોને સમયસર પેમેન્ટ કરી શકતી નહોતી.
• ઉકેલ: નિકાસની મંજૂરી મળતા જ, હવે આ મિલો વધારાની ખાંડ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વેચી શકશે. આનાથી Market Forces (બજારના પરિબળો) મિલોની તરફેણમાં આવશે અને તેમની આર્થિક સ્થિતિ સુધરશે.

ભાગ ૩: વૈશ્વિક સમીકરણો – શા માટે માંગ વધી? (Global Forces)

દુનિયામાં અત્યારે શું ચાલી રહ્યું છે જેના કારણે ભારતીય ખાંડ અને ઘઉંની માંગ નીકળી છે?

1. બ્રાઝિલમાં દુષ્કાળ: ખાંડના સૌથી મોટા ઉત્પાદક બ્રાઝિલમાં ૨૦૨૬ માં હવામાનની પ્રતિકૂળ અસર જોવા મળી છે. ત્યાં ઉત્પાદન ઘટ્યું છે.
2. યુરોપમાં અછત: ઘઉં માટે યુરોપિયન દેશોમાં સપ્લાય ચેઈન ખોરવાયેલી છે.
3. ભાવવધારો: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાંડ અને ઘઉંના ભાવ ઉંચકાયા છે. ભારતીય નિકાસકારો માટે આ કમાણી કરવાનો સુવર્ણ અવસર છે. Global Demand Forces અત્યારે ભારતની તરફેણમાં છે.

ભાગ ૪: સુરતના વેપારીઓમાં ઉત્સાહ

સુરત માત્ર ઉત્પાદન કરતું નથી, તે ટ્રેડિંગ હબ પણ છે.

• રિંગ રોડ અને મહિધરપુરા: અહીં માત્ર હીરાની વાતો નથી થતી, કોમોડિટી ટ્રેડિંગ પણ થાય છે. નિકાસ ખુલતા જ એક્સપોર્ટ હાઉસના ફોન રણકવા લાગ્યા છે.
• લોજિસ્ટિક્સ: સુગર મિલોમાંથી ખાંડ ઉપાડીને હજીરા પોર્ટ સુધી પહોંચાડવા માટે હજારો ટ્રકોની જરૂર પડશે. ટ્રાન્સપોર્ટ ઉદ્યોગમાં તેજી આવશે.
• ફોરેક્સ: સુરતના બેંકિંગ સેક્ટરમાં પણ વિદેશી નાણાંની આવક વધશે, જે અર્થતંત્રને ગતિ આપશે.

ભાગ ૫: ખેડૂતોને શું ફાયદો? – The Primary Forces

આ નિર્ણયનો સીધો લાભ ધરતીપુત્રોને મળશે.

• શેરડીના ભાવ: જ્યારે મિલો ખાંડ ઊંચા ભાવે વેચશે (નિકાસ કરશે), ત્યારે તેમનો નફો વધશે. સહકારી કાયદા મુજબ, નફાનો મોટો હિસ્સો ખેડૂતોને ‘પૂર્તતા ભાવ’ (Final Payment) તરીકે મળે છે.
• ઘઉં: ભાલ અને ઉત્તર ગુજરાતના ઘઉં પકવતા ખેડૂતોને પણ હવે ટેકાના ભાવ (MSP) કરતા ઊંચા બજાર ભાવ મળવાની આશા છે.
• આ નિર્ણયથી ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં નાણાંનો પ્રવાહ વધશે, જે છેવટે સુરત જેવા શહેરોમાં ખરીદશક્તિ (Purchasing Power) વધારશે.

ભાગ ૬: મોંઘવારીનો ડર – ગૃહિણીઓનું ટેન્શન (Inflationary Forces)

દરેક સિક્કાની બે બાજુ હોય છે. નિકાસ ખુલતા વેપારી ખુશ છે, પણ ગૃહિણીઓ ચિંતિત છે.

• ભાવવધારો: જો મોટાભાગનો માલ વિદેશ જતો રહેશે, તો સ્થાનિક બજારમાં અછત સર્જાઈ શકે છે.
• ખાંડના ભાવ: જે ખાંડ અત્યારે ₹૪૦-૪૨ પ્રતિકિલો છે, તે વધીને ₹૪૫-૪૮ થઈ શકે છે.
• સરકારનું નિયંત્રણ: જોકે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે Domestic Market Forces (ઘરેલુ બજારના બળો) પર નજર રાખશે. જો ભાવ ખૂબ વધશે, તો નિકાસ પર ફરી રોક લગાવી શકાય છે.

ભાગ ૭: હજીરા પોર્ટ – ગુજરાતનું ગેટવે

સુરતની નજીક આવેલું હજીરા પોર્ટ (Hazira Port) આ નિકાસ માટે મહત્વનું કેન્દ્ર બનશે.

• મધ્યપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રની ખાંડ પણ અહીંથી જ નિકાસ થાય તેવી શક્યતા છે.
• કન્ટેનરની અવરજવર વધશે.
• પોર્ટ ઓથોરિટી અને કસ્ટમ વિભાગે ૨૪x૭ કામગીરી માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. Logistics Forces હવે ફૂલ સ્વિંગમાં કામ કરશે.

ભાગ ૮: રાજકીય દ્રષ્ટિકોણ – Political Forces અને ૨૦૨૭

૨૦૨૬ નું વર્ષ અડધું થવા આવ્યું છે અને ૨૦૨૭ માં ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ (કાલ્પનિક/સંભવિત) નજીક આવી રહી હશે.

• દક્ષિણ ગુજરાતમાં સહકારી ક્ષેત્રનું પ્રભુત્વ રાજકારણ પર સીધું છે.
• સુગર મિલોના ચેરમેનો અને ડિરેક્ટરો મોટાભાગે રાજકીય પક્ષો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
• ખેડૂતોને ખુશ રાખવા માટે આ નિર્ણય લેવો અનિવાર્ય હતો. Political Forces એ આર્થિક નીતિને પ્રભાવિત કરી છે તેમ કહી શકાય.

ભાગ ૯: ઇથેનોલ પોલિસી સાથે સંઘર્ષ?

સરકાર એક તરફ પેટ્રોલમાં ૨૦% ઇથેનોલ મિશ્રણ (E20) પર ભાર મૂકી રહી છે, બીજી તરફ ખાંડ નિકાસની છૂટ આપી છે.

• શું આનાથી ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે શેરડી ઘટશે?
• નિષ્ણાતોના મતે, ૨૦૨૬ માં ઉત્પાદન એટલું બધું છે કે નિકાસ અને ઇથેનોલ—બંનેની જરૂરિયાતો સંતોષી શકાશે.
• સરકાર Industrial Forces (ઔદ્યોગિક દળો) અને Energy Security (ઉર્જા સુરક્ષા) વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

ભાગ ૧૦: વેપારીઓ માટે ટિપ્સ – ૨૦૨૬ નું બજાર

જો તમે સુરતમાં કોમોડિટી ટ્રેડિંગ કરો છો, તો આ સમય સાવચેતી અને સાહસ બંનેનો છે.

1. ગ્લોબલ ટ્રેન્ડ જુઓ: લંડન અને ન્યૂયોર્કના વાયદા બજાર પર નજર રાખો.
2. કરન્સી: રૂપિયો અને ડોલરની વધઘટ (Currency Forces) તમારા નફાને અસર કરી શકે છે.
3. ક્વોટા: સરકાર ક્યારે ક્વોટા પૂરો જાહેર કરે તે નક્કી નથી, તેથી વહેલા તે પહેલાના ધોરણે સોદા કરવા હિતાવહ છે.

ભાગ ૧૧: ભવિષ્યની આગાહી – શું ભાવ ૧૦૦ ને પાર જશે?

સોશિયલ મીડિયામાં અફવા છે કે ખાંડ અને ઘઉંના ભાવ આસમાને જશે. પરંતુ વાસ્તવિકતા જુદી છે.

• ભારતમાં સ્ટોક પૂરતો છે.
• સરકાર પાસે બફર સ્ટોક છે.
• તેથી ગભરાવાની જરૂર નથી. ભાવ વધશે, પણ નિયંત્રણમાં રહેશે. Regulatory Forces (નિયમનકારી દળો) સક્રિય છે.

ભાગ ૧૨: કૃષિ ક્ષેત્રમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ

૨૦૨૬ માં ખેડૂતો હવે સ્માર્ટ થયા છે.

• તેઓ ફોન પર જ વૈશ્વિક ભાવ જોઈ શકે છે.
• ‘એગ્રી-ટેક’ એપ્સ દ્વારા તેઓ જાણે છે કે ક્યારે વેચવું.
• સુરતના ખેડૂતો હવે માત્ર ખેતી નથી કરતા, તેઓ માર્કેટના ખેલાડી છે. Knowledge Forces હવે ખેડૂતોના હાથમાં છે.

ભાગ ૧૩: દક્ષિણ ગુજરાતના અર્થતંત્ર પર મલ્ટિપ્લાયર ઇફેક્ટ

જ્યારે સુગર ઇન્ડસ્ટ્રી કમાય છે, ત્યારે આખું દક્ષિણ ગુજરાત કમાય છે.

• ખેડૂત ટ્રેક્ટર ખરીદશે, સોનું ખરીદશે, સુરતમાં મકાન ખરીદશે.
• મજૂરોને સારું વેતન મળશે.
• લગ્નસરાની સીઝનમાં બજારોમાં રોનક આવશે.
• આને અર્થશાસ્ત્રમાં ‘મલ્ટિપ્લાયર ઇફેક્ટ’ કહેવાય છે, જ્યાં Economic Forces એકબીજાને વેગ આપે છે.

ભાગ ૧૪: મીઠાશ અને વિકાસનો સંગમ

અંતમાં, ૧૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાત માટે આ સમાચાર કોઈ મોટી ભેટથી ઓછા નથી. કેન્દ્ર સરકારે યોગ્ય સમયે દરવાજા ખોલ્યા છે.

એક તરફ ‘જય જવાન, જય કિસાન’ અને બીજી તરફ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ (અથવા ટ્રેડ ઇન ઇન્ડિયા). આ નિર્ણય ભારતની વધતી જતી આર્થિક તાકાતનું પ્રતીક છે. આપણે હવે માત્ર આપણું પેટ નથી ભરતા, દુનિયાને પણ અનાજ અને ખાંડ પૂરા પાડીએ છીએ.

સુરતના વેપારીઓ અને દક્ષિણ ગુજરાતના ખેડૂતો માટે આ વર્ષ ‘ગોલ્ડન યર’ બની રહે તેવી શક્યતાઓ છે. બસ, કુદરત સાથ આપે અને વૈશ્વિક બજારના Forces અનુકૂળ રહે.