ગુજરાતની આર્થિક રાજધાની અને ડાયમંડ સિટી તરીકે ઓળખાતું સુરત શહેર તેની પ્રગતિ અને વિકાસ માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. પરંતુ, આ ઝળહળતી પ્રગતિની પાછળ એક અંધારી દુનિયા પણ ધબકી રહી છે, જે છે નશાનો કારોબાર. સુરત પોલીસ દ્વારા છેલ્લા કેટલાક સમયથી ‘ડ્રગ્સ ફ્રી સુરત’ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ અભિયાન અંતર્ગત પોલીસને એક મોટી સફળતા મળી છે. સુરતમાં ડ્રગ્સ રેકેટ પર મોટી કાર્યવાહી કરતા પોલીસે કુખ્યાત પેડલર મનાતા ‘કાલુ શેખ’ ને ઝડપી પાડ્યો છે. તેની પાસેથી માત્ર મેફેડ્રોન ડ્રગ્સ જ નહીં, પરંતુ ચોંકાવનારી રીતે 16 મોબાઈલ ફોન પણ મળી આવ્યા છે. આ ઘટનાએ સુરતના પોલીસ બેડામાં અને સામાન્ય જનતામાં ભારે ચકચાર જગાવી છે. આજના બ્લોગમાં આપણે આ સમગ્ર ઘટના, પોલીસની કામગીરી, ડ્રગ્સના વધતા દૂષણ અને કાલુ શેખ જેવા પેડલરોની મોડસ ઓપરેન્ડી વિશે વિસ્તારથી વાત કરીશું.
સુરત: પ્રગતિની સાથે નશાનો વધતો પડછાયો
સુરત શહેર હંમેશા તેના શાંતિપ્રિય સ્વભાવ અને મહેનતુ લોકો માટે જાણીતું છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં શહેરમાં ડ્રગ્સનું દૂષણ ચિંતાજનક રીતે વધ્યું છે. ખાસ કરીને યુવાધન આ નશાના રવાડે ચડી રહ્યું છે. એમડી (મેફેડ્રોન) ડ્રગ્સ, જેને સામાન્ય બોલચાલમાં ‘મ્યાઉં મ્યાઉં’ અથવા ‘વ્હાઈટ પાવડર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેનું ચલણ ખૂબ વધ્યું છે. આ સિન્થેટિક ડ્રગ્સ સસ્તું અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવાને કારણે કોલેજ જતા વિદ્યાર્થીઓ અને શ્રમિક વર્ગ બંનેમાં લોકપ્રિય બન્યું છે. સુરત પોલીસ કમિશનર દ્વારા આ દૂષણને ડામવા માટે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. ‘નો ડ્રગ્સ ઇન સુરત સિટી’ ના સૂત્ર સાથે પોલીસની સ્પેશિયલ ઓપરેશન ગ્રુપ (SOG) અને ક્રાઈમ બ્રાન્ચ રાત-દિવસ વોચ રાખી રહી છે. આ સતર્કતાનું જ પરિણામ છે કે કાલુ શેખ જેવો મોટો પેડલર પોલીસની ગિરફ્તમાં આવ્યો છે.
દરોડાની વિગત: કેવી રીતે ઝડપાયો કાલુ શેખ?
સુરત પોલીસની સ્પેશિયલ ઓપરેશન ગ્રુપ (SOG) ને બાતમી મળી હતી કે શહેરના એક ચોક્કસ વિસ્તારમાં ડ્રગ્સની હેરાફેરી થઈ રહી છે. બાતમી ચોક્કસ હતી કે એક શંકાસ્પદ વ્યક્તિ મોટી માત્રામાં મેફેડ્રોન ડ્રગ્સ સાથે ડીલ કરવા જઈ રહ્યો છે. આ બાતમીના આધારે પોલીસે છટકું ગોઠવ્યું હતું. પોલીસની ટીમે સાદા કપડામાં વોચ ગોઠવી હતી. જ્યારે કાલુ શેખ ત્યાં પહોંચ્યો અને શંકાસ્પદ હિલચાલ કરવા લાગ્યો, ત્યારે પોલીસે તેને કોર્ડન કરી લીધો હતો.
પ્રાથમિક તપાસમાં તેની પાસેથી સફેદ પાવડર મળી આવ્યો હતો. જ્યારે ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL) ના અધિકારીઓ દ્વારા તેની ચકાસણી કરવામાં આવી, ત્યારે પુષ્ટિ થઈ કે આ પદાર્થ પ્રતિબંધિત મેફેડ્રોન ડ્રગ્સ છે. આ જથ્થાની આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કિંમત લાખોમાં હોવાનું મનાય છે. પરંતુ પોલીસ માટે સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ હતી કે આરોપી પાસેથી એક કે બે નહીં, પણ પૂરા 16 મોબાઈલ ફોન મળી આવ્યા હતા. સામાન્ય રીતે કોઈ પણ વ્યક્તિ પાસે એક કે બે ફોન હોય, પરંતુ 16 મોબાઈલ રાખવા એ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ કોઈ નાનું રેકેટ નથી, પરંતુ એક મોટું નેટવર્ક છે.
કોણ છે આ ‘કાલુ શેખ’?
પકડાયેલ આરોપીની ઓળખ કાલુ શેખ તરીકે થઈ છે. કાલુ શેખ સુરતના ડ્રગ્સ માર્કેટમાં એક જાણીતું નામ હોવાની શક્યતા છે. પોલીસ તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે તે છેલ્લા ઘણા સમયથી છૂપી રીતે ડ્રગ્સનો કારોબાર કરતો હતો. તેનું નેટવર્ક માત્ર સુરત પૂરતું સીમિત ન હતું, પરંતુ તે મુંબઈ અને અન્ય રાજ્યોમાંથી ડ્રગ્સ મંગાવીને સુરતમાં છૂટક વેચાણ કરતો હતો.
કાલુ શેખની મોડસ ઓપરેન્ડી (ગુના કરવાની પદ્ધતિ) ખૂબ જ શાતિર હતી. તે ક્યારેય એક જ નંબર પરથી બધા ગ્રાહકો સાથે વાત કરતો ન હતો. પોલીસ તેને ટ્રેસ ન કરી શકે તે માટે તે અલગ-અલગ ગ્રાહકો અને સપ્લાયરો માટે અલગ-અલગ મોબાઈલ ફોન અને સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરતો હતો. તેની પાસેથી મળેલા 16 મોબાઈલ ફોન આ વાતની સાબિતી છે. પોલીસ હવે આ મોબાઈલ ફોન્સનો ડેટા રિકવર કરી રહી છે. આ ડેટામાંથી સુરતના અનેક મોટા ડ્રગ્સ માફિયાઓ અને બંધાણીઓના નામ બહાર આવવાની શક્યતા છે. કાલુ શેખની ધરપકડથી સુરતના ડ્રગ્સ નેટવર્કની એક મોટી કડી તૂટી છે તેવું કહી શકાય.
16 મોબાઈલ ફોનનું રહસ્ય
આ કેસમાં સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય કાલુ શેખ પાસેથી મળેલા 16 મોબાઈલ ફોન છે. એક ડ્રગ પેડલર આટલા બધા ફોન શા માટે રાખે? આ પ્રશ્ન સામાન્ય માણસને મૂંઝવી શકે છે, પરંતુ ગુનાખોરીની દુનિયામાં આ એક સામાન્ય ટેકનિક છે જેને ‘કટ-આઉટ’ પદ્ધતિ કહેવાય છે.
- ટ્રેકિંગથી બચવા: પોલીસ સામાન્ય રીતે આરોપીના મોબાઈલ લોકેશન અને કોલ ડિટેઈલ્સ રેકોર્ડ (CDR) ના આધારે તપાસ કરતી હોય છે. જો આરોપી વારંવાર મોબાઈલ અને સિમ કાર્ડ બદલતો રહે, તો પોલીસ માટે તેને ટ્રેક કરવો મુશ્કેલ બની જાય છે. કાલુ શેખ કદાચ દર અઠવાડિયે અથવા દરેક મોટી ડિલિવરી પછી ફોન બદલી નાખતો હશે.
- અલગ નેટવર્ક માટે અલગ ફોન: ડ્રગ્સના ધંધામાં ‘સપ્લાયર’ (જ્યાંથી માલ આવે છે) અને ‘કન્ઝ્યુમર’ (જે માલ ખરીદે છે) વચ્ચે કોઈ સીધો સંપર્ક ન હોય તે જરૂરી છે. કાલુ શેખ કદાચ સપ્લાયરો સાથે વાત કરવા માટે અલગ ફોન અને ગ્રાહકો સાથે વાત કરવા માટે અલગ ફોન વાપરતો હશે.
- કોડ વર્ડ્સ અને વોટ્સએપ કોલ: આજના સમયમાં ડ્રગ્સ માફિયાઓ સાદા કોલને બદલે વોટ્સએપ, સિગ્નલ અથવા ટેલિગ્રામ જેવી એપ પર વોઈસ કોલ કરવાનું પસંદ કરે છે કારણ કે તેને ટેપ કરવા મુશ્કેલ છે. આ 16 મોબાઈલમાં અલગ-અલગ સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ હોઈ શકે છે જેનો ઉપયોગ ડ્રગ્સના ઓર્ડર લેવા માટે થતો હશે.
- ડેટા સેગ્રીગેશન: જો એક ફોન પકડાય તો આખું નેટવર્ક ખુલ્લું ન પડી જાય તે માટે પેડલર્સ ડેટાને અલગ-અલગ ડિવાઈસમાં વહેંચી દેતા હોય છે. કાલુ શેખની આ યુક્તિ આ વખતે કામ ન આવી અને તે રંગેહાથ ઝડપાઈ ગયો.
પોલીસ હવે આ તમામ મોબાઈલ ફોન ફોરેન્સિક તપાસ માટે મોકલશે. તેમાં રહેલા કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ, ચેટ્સ અને લોકેશન હિસ્ટ્રી પોલીસને આંતરરાજ્ય ડ્રગ્સ રેકેટ સુધી પહોંચાડવામાં મદદરૂપ થશે.
મેફેડ્રોન (MD): એક સાયલન્ટ કિલર
સુરતમાં પકડાયેલું ડ્રગ્સ મેફેડ્રોન છે. આ ડ્રગ્સ વિશે જાણવું દરેક નાગરિક અને ખાસ કરીને વાલીઓ માટે ખૂબ જરૂરી છે. મેફેડ્રોન એક સિન્થેટિક સ્ટીમ્યુલન્ટ છે. તે એમ્ફેટામાઈન અને કોકેઈન જેવી જ અસર જન્માવે છે. તે દેખાવમાં સફેદ પાવડર અથવા ક્રિસ્ટલ જેવું હોય છે.
આ ડ્રગ્સ યુવાનોમાં લોકપ્રિય થવાનું મુખ્ય કારણ તેની કિંમત છે. કોકેઈન જેવા મોંઘા ડ્રગ્સની સરખામણીમાં એમડી સસ્તું હોય છે, તેથી મધ્યમ વર્ગના યુવાનો પણ તેના રવાડે ચડી જાય છે. એકવાર આની લત લાગી જાય પછી તેમાંથી બહાર નીકળવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. એમડી ડ્રગ્સ લેનાર વ્યક્તિને થોડા સમય માટે ખૂબ ઊર્જા અને આનંદનો અનુભવ થાય છે, પરંતુ તેની આડઅસરો ભયાનક છે.
મેફેડ્રોનના સેવનથી હૃદયના ધબકારા વધી જાય છે, બ્લડ પ્રેશર વધે છે, ઊંઘ નથી આવતી અને ભૂખ મરી જાય છે. લાંબા ગાળે આ ડ્રગ્સ લેનાર વ્યક્તિ માનસિક રીતે અસ્થિર થઈ જાય છે. ડિપ્રેશન, એન્ઝાઈટી અને પેરાનોઈયા (વહેમ) જેવી બીમારીઓ ઘર કરી જાય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં ઓવરડોઝને કારણે મૃત્યુ પણ થાય છે. કાલુ શેખ જેવા પેડલરો પૈસા કમાવવા માટે યુવાનોની જિંદગી સાથે રમત રમી રહ્યા છે.
સુરત પોલીસની ‘નો ડ્રગ્સ’ નીતિ અને તેની અસર
સુરત પોલીસ કમિશનરે શહેરમાંથી ડ્રગ્સના દૂષણને જડમૂળથી ઉખેડી ફેંકવાનો સંકલ્પ લીધો છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં સુરત પોલીસે કરોડો રૂપિયાનું ડ્રગ્સ પકડી પાડ્યું છે અને સેંકડો પેડલરોને જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી દીધા છે. કાલુ શેખની ધરપકડ આ અભિયાનનો જ એક ભાગ છે.
પોલીસની વ્યૂહરચના હવે માત્ર નાના પેડલરોને પકડવા પૂરતી સીમિત નથી. પોલીસ હવે ‘સપ્લાય ચેઈન’ તોડવા પર ધ્યાન આપી રહી છે. કાલુ શેખની ધરપકડ બાદ પોલીસ એ જાણવાનો પ્રયાસ કરશે કે તે ડ્રગ્સ ક્યાંથી લાવતો હતો? મુંબઈ કે રાજસ્થાનના કયા મોટા માફિયાઓ તેની સાથે સંકળાયેલા છે? ડ્રગ્સ કયા રસ્તે સુરતમાં ઘુસાડવામાં આવતું હતું? ટ્રેન, બસ કે પ્રાઈવેટ વાહનો?
આ ઉપરાંત પોલીસ દ્વારા શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને કોલેજોની આસપાસ પણ ખાસ વોચ રાખવામાં આવી રહી છે. ઘણીવાર પાનના ગલ્લા કે ચાની કીટલીઓ પરથી ડ્રગ્સનું નેટવર્ક ચાલતું હોય છે. પોલીસે આવા સ્થળો પર પણ દરોડા પાડવાનું શરૂ કર્યું છે. કાલુ શેખ પાસેથી મળેલા 16 મોબાઈલ ફોન પોલીસને ગ્રાહકો સુધી પહોંચવામાં પણ મદદ કરશે. પોલીસનું લક્ષ્ય માત્ર વેચનારને પકડવાનું નથી, પરંતુ જે યુવાનો આ લતમાં ફસાયા છે તેમને પણ શોધીને નશામુક્તિ કેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવાનું છે.
કાયદાકીય પાસાઓ અને NDPS એક્ટ
ડ્રગ્સના કેસમાં નાર્કોટિક્સ ડ્રગ્સ એન્ડ સાયકોટ્રોપિક સબસ્ટન્સ એક્ટ (NDPS Act) હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. આ કાયદો ખૂબ જ કડક છે. મેફેડ્રોન જેવી ડ્રગ્સની વ્યાપારી માત્રા (Commercial Quantity) સાથે પકડાવું એ બિનજામીનપાત્ર ગુનો છે. કાલુ શેખ પાસેથી મળેલા ડ્રગ્સની માત્રાના આધારે તેની સામે કડક કલમો હેઠળ ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.
આ ગુનામાં દોષિત સાબિત થનારને 10 થી 20 વર્ષ સુધીની સખત કેદ અને લાખ રૂપિયા સુધીના દંડની સજા થઈ શકે છે. કાલુ શેખના કેસમાં 16 મોબાઈલ ફોન મળવા એ સંગઠિત અપરાધ (Organized Crime) તરફ પણ ઈશારો કરે છે. તેથી પોલીસ તેની સામે વધુ કડક કલમો ઉમેરી શકે છે. પોલીસ કોર્ટમાં રિમાન્ડની માંગણી કરીને તેની સઘન પૂછપરછ કરશે. રિમાન્ડ દરમિયાન તેની પાસેથી ડ્રગ્સના આખા નેટવર્કનો નકશો મળી શકે છે.
સમાજ અને વાલીઓની ભૂમિકા
માત્ર પોલીસની કાર્યવાહીથી ડ્રગ્સની સમસ્યા હલ નહીં થાય. આ માટે સમાજે પણ જાગૃત થવું પડશે. કાલુ શેખ જેવા લોકો ત્યારે જ સફળ થાય છે જ્યારે આપણા સમાજમાં ડ્રગ્સની માંગ હોય. વાલીઓએ પોતાના બાળકો પર ખાસ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. જો તમારા બાળકના વર્તનમાં અચાનક બદલાવ આવે, તે એકલો રહેવાનું પસંદ કરે, તેની આંખો લાલ રહેતી હોય અથવા તેની પાસેથી કોઈ શંકાસ્પદ પાવડર કે પડીકીઓ મળે, તો તરત જ સાવધ થઈ જવું જોઈએ.
શાળા અને કોલેજોએ પણ વિદ્યાર્થીઓને ડ્રગ્સની આડઅસરો વિશે જાગૃત કરવા જોઈએ. શિક્ષકોએ વિદ્યાર્થીઓ સાથે મિત્રતાભર્યો વ્યવહાર રાખીને તેમની સમસ્યાઓ સમજવી જોઈએ. ઘણીવાર તણાવ અને ડિપ્રેશનને કારણે પણ યુવાનો નશા તરફ વળે છે.
સુરત પોલીસ દ્વારા ‘શી ટીમ’ અને અન્ય જાગૃતિ કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવે છે. નાગરિકો તરીકે આપણી ફરજ છે કે જો આપણી આસપાસ ક્યાંય પણ ડ્રગ્સ વેચાતું હોય અથવા કોઈ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ દેખાય તો તરત જ પોલીસને જાણ કરીએ. આપણી ઓળખ ગુપ્ત રાખવામાં આવે છે. કાલુ શેખની ધરપકડ પણ કોઈ જાગૃત નાગરિકની બાતમીને કારણે જ શક્ય બની છે.
ડ્રગ્સ માફિયાઓનું બદલાતું સ્વરૂપ
પહેલા ડ્રગ્સની હેરાફેરી છૂપી રીતે થતી હતી, પરંતુ હવે સોશિયલ મીડિયા અને ડાર્ક વેબના કારણે તે હાઈ-ટેક બની ગઈ છે. કાલુ શેખ જેવા પેડલરો હવે ટેકનોલોજીનો ભરપૂર ઉપયોગ કરે છે. કોડ વર્ડ્સમાં ઓર્ડર લેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ડ્રગ્સ માટે ‘આઈસ્ક્રીમ’, ‘સામાન’, ‘ચિપ્સ’ જેવા શબ્દો વપરાય છે. પેમેન્ટ પણ હવે રોકડને બદલે યુપીઆઈ (UPI) અથવા ક્રિપ્ટોકરન્સી દ્વારા લેવામાં આવે છે જેથી કોઈ પુરાવા ન રહે.
16 મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ એ દર્શાવે છે કે આ રેકેટ કેટલું વ્યવસ્થિત રીતે ચાલતું હતું. કદાચ એક ફોન માત્ર પેમેન્ટ રિસીવ કરવા માટે હશે, બીજો ફોન લોકેશન શેર કરવા માટે અને ત્રીજો ફોન માત્ર નવા ગ્રાહકો બનાવવા માટે. પોલીસ માટે આ ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ્સ ટ્રેક કરવા પડકારરૂપ છે, પરંતુ સુરત પોલીસની સાયબર ક્રાઈમ ટીમ પણ આ તપાસમાં જોડાઈ છે.
સુરત: ડાયમંડ સિટી કે ડ્રગ્સ હબ બનતા બચાવવું જરૂરી?
સુરતની ઓળખ તેના હીરા અને કાપડ ઉદ્યોગથી છે. પરંતુ ડ્રગ્સના વધતા કેસો શહેરની છબી ખરડી રહ્યા છે. પરપ્રાંતિયોની મોટી સંખ્યા અને ઝડપી શહેરીકરણને કારણે સુરત ગુનેગારો માટે સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની ગયું છે. રેલવે અને હાઈવે કનેક્ટિવિટી સારી હોવાને કારણે મુંબઈ અને રાજસ્થાનથી ડ્રગ્સ લાવવું સરળ છે.
પરંતુ આ બધાની વચ્ચે આશાનું કિરણ એ છે કે પોલીસ સતર્ક છે. કાલુ શેખની ધરપકડ એ સાબિતી છે કે કાયદાના હાથ લાંબા છે. ભલે ગુનેગાર ગમે તેટલો શાतिर હોય, ગમે તેટલા મોબાઈલ બદલે, એક દિવસ તે પકડાય જ છે. સુરત પોલીસનું આ ઓપરેશન અન્ય પેડલરો માટે પણ ચેતવણીરૂપ છે. જે લોકો ડ્રગ્સના કાળા કારોબારમાં સંકળાયેલા છે તેમણે સમજી લેવું જોઈએ કે સુરતમાં તેમનો ખેલ હવે લાંબો નહીં ચાલે.
આગળ શું? તપાસની દિશા
કાલુ શેખની ધરપકડ બાદ હવે પોલીસ તપાસનો ધમધમાટ શરૂ થશે.
- મોબાઈલ ડેટા રિકવરી: 16 મોબાઈલમાંથી ડિલીટ થયેલો ડેટા રિકવર કરવામાં આવશે. કોલ રેકોર્ડ્સ પરથી કાલુ શેખના સંપર્કમાં રહેલા લોકોની યાદી તૈયાર થશે.
- નાણાકીય વ્યવહારો: કાલુ શેખના બેંક એકાઉન્ટ્સ અને ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શનની તપાસ થશે. ડ્રગ્સના પૈસા ક્યાં જતા હતા? શું આ પૈસાનો ઉપયોગ અન્ય કોઈ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિમાં થતો હતો?
- સપ્લાયરની શોધ: કાલુ શેખને ડ્રગ્સ આપનાર ‘બિગ ફિશ’ કોણ છે? પોલીસ કાલુ શેખને સાથે રાખીને અન્ય રાજ્યોમાં પણ દરોડા પાડી શકે છે.
- ગ્રાહકોનું કાઉન્સેલિંગ: મોબાઈલ નંબર પરથી જે ગ્રાહકો (ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ) ની ઓળખ થશે, પોલીસ તેમના વાલીઓને બોલાવીને કાઉન્સેલિંગ કરશે. ઉદ્દેશ્ય તેમને જેલમાં નાખવાનો નહીં, પણ સુધારવાનો છે.
સુરતમાં ડ્રગ્સ રેકેટ પર થયેલી આ કાર્યવાહી ખરેખર પ્રશંસનીય છે. કાલુ શેખ અને તેની પાસેથી મળેલા 16 મોબાઈલ ફોન અને મેફેડ્રોન ડ્રગ્સ એ વાતનો પુરાવો છે કે ડ્રગ્સનું નેટવર્ક કેટલું ઊંડું ઉતરી ગયું છે. પરંતુ પોલીસની આ સફળતા દર્શાવે છે કે તંત્ર જાગૃત છે. ડ્રગ્સ મુક્ત સુરતનું સપનું ત્યારે જ સાકાર થશે જ્યારે પોલીસ અને પ્રજા ખભેખભા મિલાવીને કામ કરશે.
આ ઘટનાથી આપણે શીખવાની જરૂર છે. નશાનો રસ્તો માત્ર વિનાશ તરફ લઈ જાય છે. જે યુવાનો ક્ષણિક આનંદ માટે ડ્રગ્સ લે છે, તેઓ પોતાની જિંદગી તો બરબાદ કરે જ છે, સાથે કાલુ શેખ જેવા અપરાધીઓને પણ પોષે છે. આવો, આપણે સૌ સાથે મળીને સંકલ્પ લઈએ કે આપણે આપણા શહેરને, આપણા પરિવારને અને આપણી આવતીકાલને નશાના અંધકારથી બચાવીશું. સુરત પોલીસને આ શાનદાર કામગીરી બદલ સલામ. ડ્રગ્સ વિરોધી આ લડાઈ હજુ લાંબી છે, પણ જીત સત્ય અને સંયમની જ થશે.
ડ્રગ્સ માફિયાઓ અને ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ
આજના ડિજિટલ યુગમાં ગુનાખોરીની પદ્ધતિઓ બદલાઈ છે. કાલુ શેખ જેવા આરોપીઓ પાસે 16 મોબાઈલ હોવા એ માત્ર સંખ્યા નથી, પણ એક રણનીતિ છે. આને ‘બર્નર ફોન’ કોન્સેપ્ટ પણ કહી શકાય. હોલિવૂડની ક્રાઈમ મૂવીઝમાં આપણે જોઈએ છીએ તેમ, ગુનેગારો એક કામ પતાવીને ફોન ફેંકી દેતા હોય છે. અહીં કદાચ કાલુ શેખ ફોન ફેંકતો ન હતો, પણ રોટેશનમાં વાપરતો હતો.
વધુમાં, ડાર્ક વેબ (Dark Web) નો ઉપયોગ પણ ડ્રગ્સની હેરાફેરીમાં વધ્યો છે. ડાર્ક વેબ પર ડ્રગ્સના સોદા ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં થાય છે, જેને ટ્રેસ કરવું પોલીસ માટે માથાનો દુખાવો બની રહે છે. જોકે, કાલુ શેખ ફિઝિકલ ડિલિવરી લેતા પકડાયો છે, જે દર્શાવે છે કે લોકલ નેટવર્કમાં હજુ પણ રૂબરૂ મુલાકાતો મહત્વની છે. સુરત પોલીસની ટેકનિકલ સર્વેલન્સ ટીમ હવે એ પણ તપાસશે કે શું કાલુ શેખ કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રગ સિન્ડિકેટ સાથે ઓનલાઈન જોડાયેલો હતો કે કેમ.
મેફેડ્રોન (MD) નું અર્થશાસ્ત્ર
શા માટે પેડલરો MD ડ્રગ્સ વેચવાનું પસંદ કરે છે? કારણ છે નફો. મેફેડ્રોન બનાવવું પ્રમાણમાં સસ્તું છે. તે કેટલીક ફેક્ટરીઓમાં ગેરકાયદેસર રીતે કેમિકલ પ્રોસેસ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. 1 કિલો મેફેડ્રોનની ઉત્પાદન કિંમત ઓછી હોય છે, પણ જ્યારે તે સુરત જેવા શહેરમાં પહોંચે છે, ત્યારે તેની કિંમત ગ્રામ દીઠ હજારો રૂપિયામાં બોલાય છે. આ જંગી નફાની લાલચમાં યુવાનો પેડલર બની જાય છે. કાલુ શેખ પણ કદાચ આ શોર્ટકટથી પૈસાદાર બનવાની લાયમાં આ કીચડમાં ફસાયો હશે. 16 મોબાઈલનું મેન્ટેનન્સ અને બિલ પણ દર્શાવે છે કે તેની કમાણી મોટી હતી.
પરિવાર અને સમાજ પર અસર
એક વ્યક્તિ ડ્રગ્સ લે છે ત્યારે આખું ઘર બરબાદ થાય છે. આપણે કાલુ શેખની ધરપકડની વાત કરી, પણ તેણે વેચેલા ડ્રગ્સથી કેટલાય ઘરોમાં કલેશ થયો હશે? કેટલાય મા-બાપના સપના રોળાયા હશે? ડ્રગ્સના કારણે ચોરી, લૂંટફાટ અને મારામારીના બનાવો પણ વધે છે. બંધાણી જ્યારે ડ્રગ્સ ખરીદવા પૈસા ન હોય ત્યારે ગુનાખોરીના રવાડે ચડે છે. આમ, કાલુ શેખ જેવા એક પેડલરને પકડીને પોલીસે અનેક સંભવિત ગુનાઓને અટકાવ્યા છે.
સુરતની ઓળખ એક સુરક્ષિત શહેર તરીકેની છે. અહીં રાત્રે પણ મહિલાઓ નિડરતાથી ફરી શકે છે. પરંતુ ડ્રગ્સનું દૂષણ આ સુરક્ષા સામે પ્રશ્નચિહ્ન ઉભું કરે છે. નશામાં ધૂત વ્યક્તિ ક્યારે શું કરી બેસે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. તેથી, પોલીસની આ કાર્યવાહી માત્ર ડ્રગ્સ પકડવા પૂરતી નથી, પણ શહેરની કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે પણ અત્યંત મહત્વની છે.
પુનર્વસન (Rehabilitation): એક મહત્વનું પાસું
પોલીસનું કામ ગુનેગારોને પકડવાનું છે, પણ સમાજ તરીકે આપણું કામ ભટકેલાઓને પાછા લાવવાનું છે. જે યુવાનો કાલુ શેખ પાસેથી ડ્રગ્સ ખરીદતા હતા, તેમનું શું? પોલીસ હવે તેમના સુધી પહોંચશે. તેમને સજા કરવાને બદલે સુધારણા કેન્દ્રમાં મોકલવા એ સાચો અભિગમ છે. સુરતમાં ઘણા એનજીઓ (NGO) અને નશામુક્તિ કેન્દ્રો કાર્યરત છે. જો કોઈ વાલીને લાગે કે તેમનું બાળક નશાના રવાડે ચડ્યું છે, તો શરમ રાખ્યા વગર આવા કેન્દ્રોનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. સમયસરની સારવાર જિંદગી બચાવી શકે છે.