સુરત, જે ડાયમંડ અને ટેક્સટાઈલ સિટી તરીકે ઓળખાય છે, તે હવે ધીમે ધીમે આર્થિક ગુનાઓનું પણ કેન્દ્ર બની રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. તાજેતરમાં સુરત પોલીસના Special Operation Group (SOG) એ એક મોટા Fake Currency Racket (નકલી ચલણી નોટોનું કૌભાંડ) નો પર્દાફાશ કર્યો છે, જેના કારણે શહેરમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
SOG ની ટીમે બાતમીના આધારે વોચ ગોઠવીને બે શખ્સોને ₹5,00,000 (પાંચ લાખ) ની કિંમતની બનાવટી નોટો સાથે ઝડપી લીધા છે. આ નોટો એટલી સિફતથી બનાવવામાં આવી હતી કે સામાન્ય માણસ તો શું, પણ કદાચ ઉતાવળમાં વેપારી પણ થાપ ખાઈ જાય.
5 લાખની નોટ સાથે 2 આરોપી
1. બ્રેકિંગ ન્યૂઝ: સુરત SOG ની સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક
ઘટનાની વિગત એવી છે કે સુરત SOG ના ઉચ્ચ અધિકારીઓને ગુપ્ત રાહે બાતમી મળી હતી કે શહેરમાં નકલી નોટોનું નેટવર્ક સક્રિય થયું છે. કેટલાક શખ્સો નકલી નોટો બજારમાં વટાવવા (Circulate) માટે ફરી રહ્યા છે.
ઓપરેશનની વિગત:
- બાતમી: SOG ને ચોક્કસ બાતમી મળી હતી કે બે શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓ બાઈક પર નકલી નોટોનો જથ્થો લઈને સુરતના એક વિસ્તારમાંથી (સંભવિત પુણા, સરથાણા અથવા કામરેજ રોડ) પસાર થવાના છે.
- વોચ: પોલીસે સાદા ડ્રેસમાં વોચ ગોઠવી હતી.
- ધરપકડ: જેવી બાતમી વાળી બાઈક આવી, પોલીસે તેને કોર્ડન કરી લીધી. તલાશી લેતા તેમની પાસેથી ₹500 અને ₹200 ના દરની થોકબંધ નકલી નોટો મળી આવી.
- જથ્થો: કુલ ₹5,01,500 (અંદાજિત) ની ફેક કરન્સી જપ્ત કરવામાં આવી છે.
2. આરોપીઓ કોણ છે? (Who are the Accused?)
પકડાયેલા બે આરોપીઓની ઓળખ પોલીસે જાહેર કરી છે (નામો કાલ્પનિક હોઈ શકે અથવા રિપોર્ટ મુજબ). પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે આ બંને આરોપીઓ માત્ર ‘કેરિયર’ (પહોંચાડનારા) હોઈ શકે છે, જ્યારે મુખ્ય માસ્ટરમાઈન્ડ કોઈ બીજું હોવાની શક્યતા છે.
- પ્રોફાઇલ: આરોપીઓ સામાન્ય મજૂર વર્ગના અથવા બેરોજગાર યુવાનો છે, જેમને રાતોરાત અમીર બનવાની લાલચ આપીને આ ગુનામાં ધકેલવામાં આવ્યા હતા.
- કનેક્શન: પોલીસ તપાસ કરી રહી છે કે આ નોટો ક્યાં છપાઈ હતી? શું આ આરોપીઓ પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર કે મધ્યપ્રદેશની કોઈ મોટી ગેંગ સાથે જોડાયેલા છે? ભૂતકાળમાં સુરતમાં પકડાયેલા આવા કેસોમાં આંતર-રાજ્ય ગેંગનો હાથ જોવા મળ્યો છે.
3. મોડસ ઓપરેન્ડી: બજારમાં નોટો કેવી રીતે ઘુસાડતા?
આરોપીઓની પૂછપરછમાં ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. તેઓ આ Fake Notes ને બજારમાં ચલાવવા માટે ખૂબ જ ચાલાકી વાપરતા હતા.
ટાર્ગેટ કોણ? તેઓ ક્યારેય મોટી દુકાનો કે મોલમાં નોટો વટાવતા નહોતા કારણ કે ત્યાં મશીનથી ચેકિંગ થાય છે કે CCTV હોય છે. તેમના નિશાના પર હતા:
- શાકભાજી માર્કેટ: જ્યાં ભીડ હોય અને વેપારી ઉતાવળમાં નોટ ચેક ન કરે.
- પેટ્રોલ પંપ: રાત્રિના સમયે જ્યારે કર્મચારીઓ ઉંઘમાં હોય.
- નાના ગલ્લા અને પાન પાર્લર: છૂટા પૈસા લેવાના બહાને 500 ની નોટ વટાવી દેવી.
- અંધારું: તેઓ મોટેભાગે સાંજના સમયે અથવા રાત્રે જ આ નોટો વાપરતા હતા.
રેશિયો (The Deal): આ નકલી નોટોનું કાળું બજાર 1:3 કે 1:4 ના રેશિયો પર ચાલે છે. એટલે કે, 1 અસલી લાખ રૂપિયા સામે 3 થી 4 લાખ રૂપિયાની નકલી નોટો આપવામાં આવે છે.
4. અસલી vs નકલી: નોટ કેવી રીતે ઓળખવી? (How to Identify Fake Note)
આ કેસ પકડાયો તે સારી વાત છે, પણ બજારમાં હજુ પણ ઘણી નકલી નોટો ફરતી હોઈ શકે છે. RBI Guidelines મુજબ તમારે ₹500 અને ₹2000 ની નોટ લેતી વખતે આટલું ખાસ ચેક કરવું જોઈએ:
A. ₹500 ની નોટમાં શું જોવું?
- વોટરમાર્ક: ગાંધીજીનો ફોટો લાઈટની સામે રાખતા સ્પષ્ટ દેખાવો જોઈએ. નકલી નોટમાં તે ધૂંધળો હોય છે અથવા પ્રિન્ટ કરેલો હોય છે.
- સિક્યુરિટી થ્રેડ (તાર): નોટને સહેજ ત્રાસી કરો. જે લીલો પટ્ટો (Green Thread) છે, તેનો રંગ બદલાઈને વાદળી (Blue) થવો જોઈએ. નકલી નોટમાં તે માત્ર લીલો જ રહે છે.
- દેવનાગરી લિપિ: નોટની ડાબી બાજુએ ₹500 દેવનાગરીમાં લખેલું હોય છે.
- ઉપસેલી પ્રિન્ટ (Intaglio Printing): અશોક સ્તંભ, ગાંધીજીનો ફોટો અને બ્લેક લાઈન્સ (Bleed Lines) ને અડકવાથી તે ઉપસેલી લાગે છે. આ અંધજનો માટેની નિશાની છે, જે સાદી ઝેરોક્ષ નોટમાં નથી હોતી.
- રંગ: અસલી નોટનો રંગ ‘સ્ટોન ગ્રે’ જેવો હોય છે, જ્યારે નકલી નોટ વધારે પડતી સફેદ કે ઘાટી હોઈ શકે છે.
5. આર્થિક આતંકવાદ: દેશ માટે મોટો ખતરો
નકલી નોટોનું કૌભાંડ એ માત્ર ચોરી કે છેતરપિંડી નથી, તે દેશના અર્થતંત્ર પરનો હુમલો છે. તેને Economic Terrorism પણ કહેવાય છે.
- ફુગાવો (Inflation): જ્યારે બજારમાં નકલી નોટો ઠલવાય છે, ત્યારે પૈસાની સપ્લાય કૃત્રિમ રીતે વધી જાય છે, જેનાથી મોંઘવારી વધે છે.
- વિશ્વાસ: જો લોકોને નોટો પરથી વિશ્વાસ ઉઠી જાય, તો અર્થતંત્ર પડી ભાંગે છે.
- ટેરર ફંડિંગ: ઘણીવાર પાકિસ્તાન જેવા શત્રુ દેશો નકલી નોટોના માધ્યમથી આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને ફંડિંગ કરતા હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે. સુરત SOG આ એંગલથી પણ તપાસ કરી રહી છે.
6. SOG ની કામગીરી: સુરત પોલીસ એક્શનમાં
સુરત પોલીસ કમિશનરની સૂચનાથી SOG, Crime Branch અને સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનો હવે એલર્ટ મોડ પર છે.
આગળ શું થશે?
- રિમાન્ડ: પકડાયેલા બંને આરોપીઓના કોર્ટમાંથી રિમાન્ડ મેળવીને સઘન પૂછપરછ કરવામાં આવશે.
- પ્રિન્ટરની શોધ: આ નોટો ક્યાં છપાઈ? તે હાઈ-ક્વોલિટી પ્રિન્ટર અને કાગળ ક્યાંથી આવ્યા? તેની તપાસ થશે.
- નેટવર્ક: આરોપીઓના મોબાઈલ ડેટાના આધારે તેમના સંપર્કો અને વોટ્સએપ ચેટ્સ તપાસવામાં આવશે.
7. જો તમારી પાસે નકલી નોટ આવે તો શું કરવું? (Legal Guide)
ઘણીવાર આપણે અજાણતા નકલી નોટ સ્વીકારી લઈએ છીએ અને પછી જ્યારે ખબર પડે ત્યારે ડરી જઈએ છીએ.
શું કરવું?
- વટાવવાનો પ્રયાસ ન કરો: જો તમને ખબર પડે કે નોટ નકલી છે, તો તેને બજારમાં બીજાને પધરાવવાનો પ્રયાસ ન કરો. આવું કરવું IPC Section 489B મુજબ ગંભીર ગુનો છે.
- બેંકમાં જમા કરાવો: જો તમે બેંકમાં જમા કરાવવા જશો અને નોટ નકલી નીકળશે, તો બેંક તે નોટ જપ્ત કરશે અને તમને રસીદ આપશે. પણ તમારા પર કેસ નહીં થાય (જો માત્ર 1-2 નોટ હોય તો).
- પોલીસને જાણ કરો: જો કોઈ તમને મોટી રકમની નકલી નોટો પધરાવી ગયું હોય, તો તરત પોલીસ સ્ટેશનમાં જાણ કરો.
8. વેપારીઓ માટે ચેતવણી (Tips for Shopkeepers)
સુરતના કાપડ માર્કેટ અને ડાયમંડ માર્કેટમાં રોકડ વ્યવહારો ખૂબ થાય છે. વેપારીઓએ હવે ચેતી જવાની જરૂર છે.
- ફેક નોટ ડિટેક્ટર મશીન: જો તમારો રોકડ વ્યવહાર મોટો હોય, તો દુકાનમાં UV Light વાળું મશીન વસાવો.
- કેશ કાઉન્ટિંગ: નોટો ગણતી વખતે માત્ર આંકડા ન જુઓ, પણ કાગળનો સ્પર્શ (Feel) પણ તપાસો. અસલી નોટનો કાગળ કડક હોય છે.
- CCTV: તમારા કેશ કાઉન્ટર પર હાઈ-ડેફિનેશન CCTV કેમેરા લગાવો જેથી નોટ આપનારનો ચહેરો કેદ થઈ શકે.
9. સુરતનો ઈતિહાસ: પહેલા પણ પકડાયા છે કૌભાંડો
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે સુરતમાં આવું બન્યું હોય.
- 2023 માં કામરેજ પાસેથી કલર પ્રિન્ટર સાથે લાખોની નકલી નોટો પકડાઈ હતી.
- થોડા સમય પહેલા એક વેબ સીરીઝ ‘ફર્ઝી’ (Farzi) જોઈને કેટલાક યુવાનોએ ઘરે જ નોટો છાપવાનું શરૂ કર્યું હતું. પોલીસનું કહેવું છે કે ટેકનોલોજી સસ્તી થવાને કારણે હવે ઘરે બેઠા ગુનેગારો આ રિસ્ક લઈ રહ્યા છે.
સુરત SOG ની આ કાર્યવાહી (₹5 Lakh Fake Currency Bust) સરાહનીય છે. પરંતુ આ લડાઈ માત્ર પોલીસની નથી. એક જાગૃત નાગરિક તરીકે આપણી પણ ફરજ છે કે આપણે સતર્ક રહીએ.
યાદ રાખો, નકલી નોટ માત્ર કાગળનો ટુકડો નથી, તે એક અપરાધ છે. જો તમને ક્યાંય પણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ દેખાય, તો 100 નંબર અથવા સુરત પોલીસ કંટ્રોલ રૂમનો સંપર્ક કરો.
સાવધાન રહો, સુરક્ષિત રહો અને તમારી મહેનતની કમાણીને નકલી નોટોથી બચાવો.