ઉત્તરાયણ ૨૦૨૬: ચાઈનીઝ દોરી પર કડક પ્રતિબંધ અને નવી ગાઈડલાઈન્સ

ઉત્તરાયણ ૨૦૨૬ના પર્વને હવે ગણતરીના દિવસો બાકી છે ત્યારે ગુજરાતમાં ચાઈનીઝ દોરી (નાયલોન માંજા) ના વધતા જોખમને રોકવા માટે સરકાર અને હાઈકોર્ટ દ્વારા અત્યંત કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે. આ વર્ષે સુરક્ષાના નિયમોમાં ધરખમ ફેરફાર અને સખત અમલીકરણ જોવા મળી રહ્યું છે.

ઉત્તરાયણ એ આનંદ અને ઉલ્લાસનો તહેવાર છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ‘ચાઈનીઝ દોરી’ (નાયલોન કે સિન્થેટિક માંજો) આ તહેવાર માટે અભિશાપ બની રહી છે. વર્ષ ૨૦૨૬ની ઉત્તરાયણ પૂર્વે ગુજરાત સરકાર અને ગુજરાત હાઈકોર્ટે માનવ જિંદગી અને અબોલ પક્ષીઓને બચાવવા માટે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ ની નીતિ અપનાવી છે.

૧. ગુજરાત હાઈકોર્ટનો કડક આદેશ

હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર ચાઈનીઝ દોરી જ નહીં, પણ કાચ પાતી (Glass-coated) તમામ પ્રકારની જોખમી દોરીઓ પર પ્રતિબંધ છે. કોર્ટે રાજ્યના તમામ જિલ્લા પોલીસ વડાઓને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ આ પ્રતિબંધિત વસ્તુઓના વેચાણ અને સંગ્રહ અંગેનો ડે-ટુ-ડે (રોજિંદો) રિપોર્ટ રજૂ કરે.

૨. પોલીસની આકરી કાર્યવાહી (Crackdown)

રાજ્યભરમાં પોલીસ દ્વારા મોટા પાયે દરોડા પાડવામાં આવી રહ્યા છે:

• ગાંધીનગર: તાજેતરમાં માણસાના બિલોદરામાં એરંડાના ખેતરમાં છુપાવેલી ૯૬૦ ચાઈનીઝ દોરીની રીલ જપ્ત કરવામાં આવી છે.
• સુરત અને વડોદરા: પોલીસ કમિશનરો દ્વારા જાહેરનામું બહાર પાડીને ચાઈનીઝ દોરી અને તુક્કલ (Chinese Lanterns) ના વેચાણ અને વપરાશ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
• FIR અને ધરપકડ: ૨૧ નવેમ્બરથી ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ દરમિયાન જ રાજ્યમાં ૫૯ થી વધુ ગુનાઓ નોંધી ૭૩ થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

૩. સુરત પોલીસનું વિશેષ જાહેરનામું

સુરત પોલીસે લોકોની સુરક્ષા માટે કેટલાક ખાસ નિયમો બનાવ્યા છે:

• જાહેર માર્ગો કે બ્રિજ પર પતંગ ઉડાડવા પર મનાઈ.
• સવારના ૬ થી ૮ વાગ્યા દરમિયાન પતંગ ઉડાડવા પર પ્રતિબંધ (કારણ કે આ સમયે પક્ષીઓની અવરજવર સૌથી વધુ હોય છે).
• દ્વિચક્રી વાહન ચાલકોને ગળામાં પટ્ટો કે ગાડી પર સેફ્ટી ગાર્ડ લગાવવા અપીલ.

૪. શું ફેરફાર થયા છે?

આ વર્ષે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા સામે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ૨૦૨૩ ની વિવિધ કલમો હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. સામાન્ય પોલીસ કોન્સ્ટેબલ પણ હવે જો ચાઈનીઝ દોરીનો વપરાશ કે વેચાણ થતું જુએ તો સીધી ફરિયાદ દાખલ કરી શકશે.

૫. આપણે શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ?

• સૂતરની દોરીનો આગ્રહ: પતંગ ઉડાડવા માટે હંમેશા દેશી સૂતરની દોરીનો જ ઉપયોગ કરો.
• પક્ષીઓની સુરક્ષા: સવારે અને સાંજે પક્ષીઓના ઉડવાના સમયે પતંગ ઉડાડવાનું ટાળો.
• બાતમી આપો: જો તમારી આસપાસ કોઈ ચાઈનીઝ દોરી વેચતું હોય, તો તરત જ પોલીસને જાણ કરો.

નિષ્કર્ષ: તમારી થોડીક મજા કોઈના માટે સજા ન બને તેનું ધ્યાન રાખવું એ આપણી નૈતિક જવાબદારી છે. ચાલો, આ ઉત્તરાયણે ચાઈનીઝ દોરીને ‘ના’ કહીએ અને સુરક્ષિત રીતે પર્વ ઉજવીએ.