શિયાળાની ગુલાબી ઠંડી હવે ધીમે-ધીમે વિદાય લઈ રહી છે અને તેની જગ્યાએ સૂર્યનારાયણ પોતાના આકરા તેવર બતાવવા સજ્જ થઈ ગયા છે. ફેબ્રુઆરી મહિનો હજુ પૂરો પણ નથી થયો ત્યાં તો ગુજરાતના લોકોને ભરબપોરે પરસેવો પાડતી ગરમીનો અનુભવ થવા લાગ્યો છે.
આજે, 17 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજા અપડેટ્સ મુજબ, આગામી દિવસોમાં રાજ્યમાં ગરમીનું પ્રમાણ વધશે. મહત્તમ તાપમાન 35°C થી 36°C સુધી પહોંચવાની પ્રબળ શક્યતા છે. આ માત્ર તાપમાનનો આંકડો નથી, પરંતુ બદલાતી ઋતુનો સંકેત છે જે આપણા સ્વાસ્થ્ય અને ખેતી પર સીધી અસર કરશે.
1. વર્તમાન હવામાન સ્થિતિ: શિયાળાની વિદાય અને ઉનાળાનું આગમન
ગુજરાતમાં અત્યારે એક વિચિત્ર હવામાન ચાલી રહ્યું છે. વહેલી સવારે અને મોડી રાત્રે હજુ પણ હળવી ઠંડક (લઘુત્તમ તાપમાન 15°C-17°C) અનુભવાય છે, પરંતુ સવારે 11 વાગ્યા પછી સૂર્યનો તાપ આકરો બનવા લાગે છે.
હવામાન વિભાગની આગાહી (IMD Forecast):
- તાપમાનમાં વધારો: આગામી 4-5 દિવસોમાં રાજ્યના મોટાભાગના શહેરોમાં મહત્તમ તાપમાનમાં 2°C થી 3°C નો વધારો થઈ શકે છે.
- 36°C નો આંકડો: અમદાવાદ, સુરેન્દ્રનગર, રાજકોટ, અને ડીસા જેવા વિસ્તારોમાં પારો 36 ડિગ્રી સેલ્સિયસને સ્પર્શી શકે છે. ફેબ્રુઆરી મહિના માટે આ તાપમાન સામાન્ય કરતા ઊંચું ગણાય છે.
- ભેજનું પ્રમાણ: સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ગરમીની સાથે ભેજ (Humidity) પણ અનુભવાશે, જેના કારણે ઉકળાટ રહેશે.
2. શહેરવાર તાપમાનનો અંદાજ (City-wise Forecast)
ચાલો જોઈએ કે ગુજરાતના મુખ્ય શહેરોમાં આગામી દિવસોમાં ગરમીની શું સ્થિતિ રહેશે:
(A) અમદાવાદ અને ગાંધીનગર (મધ્ય ગુજરાત)
- અહીં કોંક્રિટના જંગલોને કારણે ‘અર્બન હીટ આઈલેન્ડ’ ઇફેક્ટ જોવા મળે છે.
- બપોરે 12 થી 4 દરમિયાન તાપમાન 35°C – 36°C રહેવાની શક્યતા છે. ટ્રાફિક સિગ્નલો પર ઊભા રહેતા વાહનચાલકોને ગરમી વધુ પરેશાન કરશે.
(B) રાજકોટ અને કચ્છ (સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ)
- ભુજ અને ડીસામાં તાપમાન હંમેશા રાજ્યમાં સૌથી વધુ રહેતું હોય છે.
- અહીં ગરમી ‘સૂકી’ (Dry Heat) હશે, જેના કારણે ડિહાઈડ્રેશન થવાની શક્યતા વધી જાય છે. પારો 36°C થી 37°C સુધી પણ જઈ શકે છે.
(C) સુરત અને વડોદરા (દક્ષિણ ગુજરાત)
- તમે અત્યારે સુરતમાં છો, તો તમે અનુભવ્યું હશે કે બપોરે પરસેવો થવા લાગ્યો છે.
- અહીં તાપમાન 33°C – 35°C રહેશે, પરંતુ દરિયાઈ ભેજને કારણે ગરમી વધુ અકળાવનારી લાગશે.
3. ફેબ્રુઆરીમાં ગરમી વધવાના કારણો? (The Science Behind It)
તમને પ્રશ્ન થશે કે હોળી (Holi) તો હજુ માર્ચમાં છે, તો ફેબ્રુઆરીમાં જ માર્ચ જેવી ગરમી કેમ? હવામાન નિષ્ણાતોના મતે આના મુખ્ય ત્રણ કારણો છે:
- એન્ટી-સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન (Anti-cyclonic Circulation): અરબી સમુદ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાત પર હવાનું દબાણ બદલાયું છે. આને કારણે ગરમ પવનો જમીન તરફ ફૂંકાઈ રહ્યા છે.
- વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની ગેરહાજરી: ઉત્તર ભારતમાં હિમવર્ષા કરાવતા વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં નબળા રહ્યા છે. ઠંડા પવનોનું જોર ઘટી ગયું છે.
- ક્લાઈમેટ ચેન્જ: આ એક વૈશ્વિક સમસ્યા છે. હવે શિયાળો ટૂંકો અને ઉનાળો લાંબો તથા આકરો બની રહ્યો છે.
4. ‘ડબલ સીઝન’નો ખતરો: સ્વાસ્થ્ય સાચવજો!
જ્યારે ઋતુ બદલાય છે (સંધિકાળ), ત્યારે આપણું શરીર જલ્દી બીમાર પડે છે. અત્યારે સવારે ઠંડી અને બપોરે ગરમી – આ ‘ડબલ સીઝન’ વાયરસ અને બેક્ટેરિયા માટે સ્વર્ગ સમાન છે.
સામાન્ય બીમારીઓ:
- વાયરલ ફીવર (તાવ)
- શરદી-ઉધરસ અને ગળામાં ઇન્ફેક્શન
- માથાનો દુખાવો
- ડિહાઈડ્રેશન (પાણી ઘટવું)
સ્વાસ્થ્ય ટિપ્સ (Health Tips):
- ફ્રીજનું પાણી ટાળો: તડકામાંથી આવીને તરત જ ફ્રીજનું ઠંડુ પાણી પીવાની ભૂલ ન કરો. માટલાનું પાણી શ્રેષ્ઠ છે.
- લેયર્ડ ક્લોથિંગ: સવારે સ્વેટર પહેર્યું હોય તો બપોરે ઉતારી દો. ગરમીમાં ગરમ કપડાં પહેરી રાખવાથી પરસેવો થશે અને પવન લાગવાથી બીમાર પડશો.
- હાઈડ્રેશન: દિવસમાં ઓછામાં ઓછું 3-4 લીટર પાણી પીવો. લીંબુ શરબત, નાળિયેર પાણી અને છાશનો ઉપયોગ વધારો.
- ખોરાક: તીખું, તળેલું અને વાસી ખાવાનું ટાળો. પચવામાં હળવો ખોરાક (જેમ કે ખીચડી, મગ, ફળો) લો.
5. ખેડૂત મિત્રો માટે સલાહ (Advisory for Farmers)
ગુજરાતના ખેડૂતો માટે આ તાપમાન વૃદ્ધિ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે, ખાસ કરીને રવિ પાક (Rabi Crops) માટે.
- ઘઉં (Wheat): ઘઉંના પાકમાં અત્યારે દાણા ભરાવાની અવસ્થા હોય છે. જો તાપમાન અચાનક વધે (35°C ઉપર જાય), તો દાણા ચીમળાઈ જવાનો ડર રહે છે, જે ઉત્પાદન ઘટાડી શકે છે.
- ઉપાય: ખેતરમાં ભેજ જળવાઈ રહે તે માટે હળવી પિયત (Light Irrigation) આપવી.
- જીરું (Cumin/Jeera): જીરું એ ખૂબ જ સંવેદનશીલ પાક છે. વાદળછાયું વાતાવરણ કે ઝાકળ બાદ ગરમી વધે તો રોગ આવવાની શક્યતા રહે છે. ખેડૂતોએ કૃષિ નિષ્ણાતોની સલાહ મુજબ દવાનો છંટકાવ કરવો.
- શાકભાજી: ઉનાળુ શાકભાજી (ભીંડા, ગુવાર, દૂધી) ના વાવેતર માટે આ સમય અનુકૂળ છે.
6. ઉનાળાની તૈયારી શરૂ કરી દો
17 ફેબ્રુઆરીએ 36 ડિગ્રી તાપમાન એ માત્ર એક ટ્રેલર છે. હવામાન વિભાગનું અનુમાન છે કે માર્ચ અને એપ્રિલમાં ગુજરાતમાં હીટવેવ (Heatwave) ની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે અને પારો 42°C – 44°C સુધી જઈ શકે છે.
તમારે શું કરવું જોઈએ?
- AC/Cooler સર્વિસ: જો તમે હજુ સુધી તમારા એસી કે કુલરની સર્વિસ નથી કરાવી, તો અત્યારે કરાવી લો. પાછળથી મિકેનિક મળવા મુશ્કેલ થશે.
- સુતરાઉ કપડાં: વોર્ડરોબમાંથી હવે ઉનના કપડાં પેક કરો અને સુતરાઉ (Cotton) કપડાં બહાર કાઢો.
- રૂફ કૂલિંગ: જો તમે ટોપ ફ્લોર પર રહો છો, તો ધાબા પર ‘વ્હાઇટ વોશ’ (ચૂનો) અથવા ગ્રીન નેટ લગાવી શકો છો.
ગુજરાતીમાં કહેવત છે – “ચૈતર ચંપો મહોરિયો અને મોગરે આવ્યા ફૂલ…” પણ હવે તો ફાગણમાં જ વૈશાખ જેવો તાપ પડવા લાગ્યો છે.
આગામી દિવસોમાં ગરમી વધશે તે નક્કી છે. આપણે કુદરત સામે લડી શકતા નથી, પણ આપણી જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને સુરક્ષિત રહી શકીએ છીએ. સુરત હોય કે સૌરાષ્ટ્ર, બપોરના સમયે કામ વગર બહાર નીકળવાનું ટાળો અને શરીરને ઠંડક મળે તેવા ઉપાયો કરો.
હવામાનની પળેપળની અપડેટ્સ માટે અમારા બ્લોગ સાથે જોડાયેલા રહો.
તમારો અનુભવ: શું તમારા શહેરમાં પણ બપોરે પંખા ફૂલ સ્પીડમાં ચલાવવા પડે છે? કોમેન્ટમાં જણાવો.
સ્વસ્થ રહો, સુરક્ષિત રહો!