વિશ્વના મોટાભાગના દેશો આજે કચરાના નિકાલ (Waste Disposal) અને વધતા જતા પ્રદૂષણની સમસ્યાથી અત્યંત પરેશાન છે. મોટા-મોટા વિકસિત દેશો પણ પોતાના જ દેશના કચરાને ક્યાં સંગ્રહિત કરવો તેના આયોજનમાં નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યા છે. પરંતુ આ પૃથ્વી પર એક એવો અદ્ભુત અને પ્રગતિશીલ દેશ પણ છે, જેણે આ આખી સમસ્યાને એક ધમધમતા બિઝનેસ મોડેલમાં ફેરવી નાખી છે. આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ યુરોપના સુંદર દેશ સ્વીડન (Sweden) ની.
સ્વીડન વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જે પોતાના દેશનો કચરો તો ૧૦૦% રિસાયકલ કરે જ છે, પરંતુ સાથે-સાથે તે અન્ય પડોશી દેશોમાંથી પણ લાખો ટન કચરાની આયાત (Import) કરે છે. આ વિદેશી કચરા પર પ્રક્રિયા કરીને સ્વીડન દર વર્ષે અબજો રૂપિયાની કમાણી કરી રહ્યું છે.
Sweden Waste Import Profit: કચરો ખૂટી પડવાની અનોખી સમસ્યા
સામાન્ય રીતે દેશોમાં અનાજ, પાણી કે ઇંધણ ખૂટી પડવાની અછત સર્જાતી હોય છે, પરંતુ સ્વીડન દુનિયાનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જ્યાં સત્તાવાર રીતે ‘કચરાની અછત’ (Garbage Shortage) વર્તાઈ રહી છે!
સ્વીડનમાં કચરાના વ્યવસ્થાપનની પ્રણાલી એટલી સચોટ અને આધુનિક છે કે ત્યાંના નાગરિકો ઘરમાંથી જ કચરાનું યોગ્ય વર્ગીકરણ (પ્લાસ્ટિક, પેપર, ઓર્ગેનિક, કાચ) કરીને જ મ્યુનિસિપાલિટીને આપે છે. આના કારણે સ્વીડન પોતાના દેશનો ૯૯% થી વધુ કચરો સફળતાપૂર્વક રિસાયકલ અથવા ઉર્જામાં રૂપાંતરિત કરી નાખે છે. હવે તેમના રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ્સ મોટા પાયે કાર્યરત રાખવા માટે પોતાના દેશનો કચરો ઓછો પડતા તેમણે વિદેશી કચરા પર નિર્ભર રહેવું પડ્યું છે, જે આ અદ્ભુત Sweden Waste Import Profit ની શરૂઆતનું મુખ્ય કારણ બન્યું છે.
સ્વીડનનું જાદુઈ હથિયાર: વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી ટેકનોલોજી (Waste-to-Energy)
બીજા દેશોનો કચરો લાવીને સ્વીડન તેનું શું કરે છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ છે તેમની અત્યાધુનિક WTE (Waste-to-Energy) સિસ્ટમ, જેને સ્થાનિક ભાષામાં ‘ઇન્સિનેરેશન’ (Incineration) પ્લાન્ટ્સ કહેવામાં આવે છે.
૧. વીજળી અને હીટિંગનું ઉત્પાદન
સ્વીડનમાં શિયાળા દરમિયાન તાપમાન માઈનસ ડીગ્રીમાં પહોંચી જાય છે, જેથી ઘરોને ગરમ રાખવા માટે મોટા પાયે ઉર્જાની જરૂર પડે છે. સ્વીડન આ વિદેશી કચરાને હાઇ-ટેક ભઠ્ઠીઓમાં ઓક્સિજનની હાજરીમાં અત્યંત ઊંચા તાપમાને બાળે છે. આનાથી જે વરાળ (Steam) ઉત્પન્ન થાય છે, તેનાથી પ્રચંડ ટર્બાઇન ફેરવીને વીજળી બનાવવામાં આવે છે. આ વીજળીથી દેશના લાખો ઘરો પ્રકાશિત થાય છે અને જે ગરમ પાણી કે વરાળ વધે છે તેને પાઇપલાઇન દ્વારા આખા દેશના ઘરોમાં પહોંચાડીને ‘ડિસ્ટ્રિક્ટ હીટિંગ’ (District Heating) પૂરું પાડવામાં આવે છે.
૨. પ્રદૂષણ મુક્ત પ્રોસેસ (Zero Pollution Carbon Clean)
ઘણાને એમ થાય કે કચરો બાળવાથી તો હવામાં ઝેરી ધુમાડો ફેલાય. પરંતુ સ્વીડનની આ ટેકનોલોજી એટલી એડવાન્સ છે કે ભઠ્ઠીમાંથી નીકળતા ધુમાડાને મલ્ટીપલ ફિલ્ટર્સ અને કેમિકલ પ્રોસેસમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. પ્લાન્ટની ચીમનીમાંથી જે ધુમાડો બહાર નીકળે છે તેમાં ૯૯.૯% માત્ર શુદ્ધ વરાળ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ જ હોય છે, જે પર્યાવરણ માટે નહિવત નુકસાનકારક છે.
ડબલ કમાણીનું આર્થિક ગણિત (The Double Profit Model)
સ્વીડનનું આ મોડેલ બિઝનેસની દ્રષ્ટિએ માસ્ટરસ્ટ્રોક છે. આ Sweden Waste Import Profit સિસ્ટમ હેઠળ સ્વીડન બે પ્રકારે કમાણી કરે છે:
- પહેલી કમાણી (કચરો લેવાની ફી): યુકે (બ્રિટન), નોર્વે, આયર્લેન્ડ અને જર્મની જેવા દેશોમાં કચરાનો નિકાલ કરવા પર ભારે લેન્ડફિલ ટેક્સ (Landfill Tax) ચૂકવવો પડે છે. તેથી આ દેશો સ્વીડનને તેમનો કચરો લઈ જવા માટે સામેથી કરોડો ડોલરની રકમ (Tipping Fees) ચૂકવે છે. એટલે કે સ્વીડન કચરો ખરીદતું નથી, પણ કચરો લેવાના પૈસા ચાર્જ કરે છે.
- બીજી કમાણી (ઉર્જાનું વેચાણ): એ જ કચરાને પ્રોસેસ કરીને સ્વીડન પોતાના દેશ માટે સસ્તી વીજળી અને હીટિંગ પેદા કરે છે, જેનાથી સ્થાનિક નાગરિકોનું ઉર્જા બિલ ઘણું ઘટી જાય છે. ઉપરાંત, કચરો બળ્યા પછી જે રાખ (Ash) વધે છે, તેમાંથી કિંમતી ધાતુઓ (એલ્યુમિનિયમ, લોખંડ) અલગ કરીને બજારમાં વેચવામાં આવે છે અને બાકીની રાખનો ઉપયોગ રોડ રસ્તાના નિર્માણમાં થાય છે.
ભારત જેવા દેશો માટે સ્વીડન એક મહાન રોલ મોડેલ
ભારતના મુંબઈ (દેવનાર) કે દિલ્હી (ગાઝીપુર) જેવા મેટ્રો શહેરોમાં કચરાના પહાડો ઇકોલોજીકલ ટાઈમ બોમ્બ સમાન બની ગયા છે. ભારત જો સ્વીડનની આ આધુનિક Sweden Waste Import Profit સિસ્ટમ અને વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી મોડેલનો અભ્યાસ કરીને સ્થાનિક સ્તરે આવા હાઈ-ટેક પ્લાન્ટ્સ સ્થાપે, તો ભારતના શહેરો પણ કચરા મુક્ત બની શકે છે અને દેશની ઉર્જા જરૂરિયાતો સ્થાનિક સ્તરે જ પૂરી કરી શકાય છે.
સ્વીડને દુનિયાને બતાવી દીધું છે કે પર્યાવરણની રક્ષા કરવાની સાથે-સાથે આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ પણ કેવી રીતે બની શકાય છે. જેને આપણે નકામો ગંદો કચરો સમજીએ છીએ, તે સ્વીડન માટે અબજો રૂપિયાની કમાણી કરતો એક કિંમતી સોર્સ છે. Sweden Waste Import Profit નું આ સર્ક્યુલર ઇકોનોમી (Circular Economy) મોડેલ આવનારી પેઢીઓ અને સમગ્ર વિશ્વ માટે સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટનો સર્વોત્તમ માર્ગ છે.
Sweden Waste Import Profit (FAQs):
સ્વીડન કયા દેશોમાંથી સૌથી વધુ કચરાની આયાત કરે છે?
સ્વીડન મુખ્યત્વે તેના પડોશી અને નજીકના યુરોપિયન દેશો જેવા કે યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK), નોર્વે, આયર્લેન્ડ અને જર્મની માંથી દર વર્ષે લાખો ટન કચરાની આયાત કરે છે.
શું સ્વીડન પ્લાસ્ટિક કચરાને પણ બાળે છે?
સ્વીડન મહત્તમ પ્રયાસ કરે છે કે પ્લાસ્ટિકનું કાયમી રિસાયક્લિંગ (Recycling) થાય અને તેમાંથી નવી પ્રોડક્ટ્સ બને. જે પ્લાસ્ટિક વારંવાર રિસાયકલ થઈ શકવાને લાયક નથી હોતું, માત્ર તેવા જ બિન-રિસાયકલ કચરાનો ઉપયોગ ઉર્જા બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે.
કચરામાંથી બનેલી વીજળીથી સ્વીડનના કેટલા ઘરો ચાલે છે?
આ અદભુત ટેકનોલોજીની મદદથી સ્વીડનમાં આશરે ૨.૫ લાખ ઘરોને કાયમી વીજળી પૂરી પાડવામાં આવે છે અને અંદાજે ૯ થી ૧૦ લાખ ઘરોને શિયાળામાં સેન્ટ્રલ ડિસ્ટ્રિક્ટ હીટિંગની સુવિધા મળે છે.
અંકિતા ગૌતમ CTC News સાથે જોડાયેલા એક લોકપ્રિય અભિનેત્રી (Actor) અને પ્રભાવશાળી સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છે. મનોરંજન જગત અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશનમાં બહોળો અનુભવ ધરાવતા અંકિતાબેન વાચકો સુધી લાઈફસ્ટાઈલ, ફેશન અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ જગતના સચોટ સમાચાર પહોંચાડે છે. તેમની સર્જનાત્મક શૈલી અને સોશિયલ મીડિયા પરની મજબૂત પકડ તેમને એક આધુનિક અને વિશ્વાસપાત્ર મીડિયા પર્સનાલિટી બનાવે છે.